Pomi
čnо merilо sa nonijusom
Fakultet inženjerskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
Pomična merila sa nonijusom
ili
pomična kljunasta merila
pripadaju grupi
najčešće korišćenih merila u industriji prerade metala. Koriste se za merenje
spoljašnjih i unutrašnjih mera (prečnika, dužina, širina i drugih rastojanja), visina,
dubina,
međuosnih rastojanja, za obeležavanje, itd.
U zavisnosti od konstrukcije
pomična kljunasta merila mogu biti standardna ili
specijalna, odnosno merila za specijalne namene.
Fakultet inženjerskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
0
10
0
5
10
20
30
40
4
3
2
1
5
Standardna
pomična merila se sastoje od:
1. Osnovnog lenjira sa milimetarskom skalom.
2. Nonijusa sa dopunskom skalom.
3. Mernih
čeljusti (krakova) za merenje spoljašnjih mera.
4. Mernih
čeljusti (krakova) za merenje unutrašnjih mera.
5. Mernog pipka, produ
žetka za merenje dubine, odnosno visine.
Fakultet inženjerskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
Veli
čina podele skale nonijusa:
b =
g
a - i = a (n-1) / n
, mm
Ta
čnost očitavanja:
i = a / n
, mm
Broj podela skale nonijusa:
n = a / i
Du
žina skale nonijusa:
l = n b
, mm
U izrazima su:
a
,
mm - veli
čina podele osnovne skale
b
,
mm - veli
čina podele skale nonijusa
g
,
modul
n
,
broj podeoka nonijusa
0
10
5
20
30
40
50
b=0,9
a=1
l
27,3
osnovna skala
skala nonijusa
1/10...... i = 0,1 mm
Fakultet inženjerskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
Pomično kljunasto merilo 1/20
Nonijus skala se dobija deljenjem dužine od 19 mm na 20 jednakih delova.
Rastojanje između dve uzastopne linije na nonijus skali je 19/20 = 0,95 mm. Ta znači da je
rastojanje između prve sledeće crte na osnovnoj skali i nonijus skali jednako 0,05 mm.
Pomeranjem mernog kraka sa klizačem na kojem je nonijus skala udesno za 0,05 mm dolazi
do poklapanja ove dve crte. Na ovaj način izmerena je vrednost od 0,05 mm.
Fakultet inženjerskih nauka, Univerzitet u Kragujevcu
Pomično kljunasto merilo 1/20 sa produženom skalom
Kao i kod standardne nonijus skale, veličina podele se dobija deljenjem dužine 39 mm na 20
jednakih delova, odnosno dužina podele na nonijus skali je 1,95 mm.
To znači da se pomeranje u cilju poklapanja crte na osnovnoj skali i nonijus skali vrši za 0,05
mm, odnosno tačnost ovog pomičnog merija je 0,05 mm.
Pomično merilo sa produženom skalom omogućuje jasnije, preciznije i brže čitanje, jer se
lakše uočavaju crte na skalama i mesto njihovog poklapanja.
