EKONOMSKI FAKULTET
Menadžment
PONAŠANJE LIDERA
U SAVREMENOM UPRAVLJANJU
SEMINARSKI RAD
IZ SAVREMENOG MENADŽMENTA
Profesor:
Slobodan S. Župljanin
________________________________________________________________
1. PONAŠANJE LIDERA
1.1. PRISTUPI PROUČAVANJA PONAŠANJA LIDERA
Najznačajniji pristupi istraživanja ponašanja lidera su:
1. pristup karakternih osobina ličnosti,
2. bihejvioristički pristup i
3. situacioni pristup.
1.1.1. Pristup karakternih osobina ličnosti
Pristup karakternih osobina ličnosti zasnovan je na shvatanju da je ponašanje lidera
određeno performansama njihovih karakternih osobina.
1.1.2. Bihejvioristički pristup
Bihejvioristički pristup u centar pažnje stavlja ponašanje menadžera koje je uslovljeno
performansama interakcija lider-sljedbenici.
1.1.3. Situacioni pristup
Kod situacionog pristupa proučavanja ponašanja lidera riječ je o brojnim konceptima
liderstva, među kojima su najpoznatiji koncept
harizmatskog
liderstva i koncept
transformacionog
liderstva.
________________________________________________________________
4
________________________________________________________________
1.2. TEORIJA LIDERSTVA
Prve teorije o liderstvu proučavale su osobine koje lideri posjeduju (teorije o osobinama) i
uzajamno djelovanje lidera i članova njegove grupe (teorije o ponašanju).
Najpoznatije teorije
liderstva su:
1.
Teorija karakternih osobina ličnosti,
2.
Bihejvioristička teorija liderstva,
3.
Situaciona teorija liderstva i
4.
Novi koncepti liderstva
1.2.1. Teorija karakternih osobina ličnosti
Ideja ove teorije je bila da se kroz karakterne osobine efektivnih lidera objasni razlika
između efektivnih i neefektivnih lidera. Znači, radi se o pristupu koji uspješnost lidera vezuje
za njegove univerzalne karakterne osobine koje se odnose na
inicijativu, odlučnost,
inteligenciju, moral, stil upravljanja
i sl. ''Pristup karakternim osobinama vođe je procjena i
izbor vođe koji je zasnovan na njihovim fizičkim, mentalnim i psihološkim karakteristikama''.
Pokušavajući da utvrde karakterne osobine lidera, istraživači su koristili dva pristupa:
1. Poredili su karakterne osobine onih koji su postali lideri sa karakternim osobinama
onih koji to nisu,
2. Poredili su karakterne osobine uspješnih lidera sa karakternim osobinama neuspješnih
lidera.
1.2.2. Bihejviorističke teorije liderstva
Nepouzdanost pristupa karakternih crta lidera i njena nemogućnost davanja osnove za
izbor prave osobe koja treba preuzeti vođenje organizacijom, odvela je istraživače u pravcu
istraživanja raznih aspekata ponašanja koje praktikuju lideri. Znači, umjesto da se utvrdi ko su
uspješni lideri, što je bio cilj pristupa karakternim crtama lidera, bihejvioristički istraživači su
pokušali da utvrde šta uspješni lideri rade na koji način koriste instrumente uticaja, moći i
autoriteta.
Najpoznatija bihejvioristička istraživanja su:
1. Liderstvo zasnovano na korištenju autoriteta
2. Studije Univerziteta Ohajo i Mičigen
3. Likertov ''Sistem 4''
4. Menadžerska mreža
1.2.2.1.
Liderstvo zasnovano na korištenju autoriteta
Rezultati ovih istraživanja dali su osnov za zaključak da se ponašanje menadžera
zasnovano na korištenju njihovog autoriteta može, ukupno posmatrano, kategorizovati na
slijedeće tipove (stilove) liderstva (vođstva):
1. autokratski tip (stil) liderstva,
2. demokratski tip (stil) liderstva i
3. liberalni - lesej fer (laisse-fair) tip (stil) liderstva.
Autokratski
stil vođenja ima vođu sa centralnim autoritetom i podrazumijeva prisilu, davanje
naloga, komandovanje. Vođa izdaje jasna naređenja o tome šta se mora raditi, oslanjajući se
na legitimnu moć nagrađivanja, kažnjavanja i prisile.
Demokratski
pristup vođenju najviše odgovara situacijama u kojima postoji visok stepen
uzajamnog poštovanja između lidera i radnika, gdje dolazi do aktivnog odnosa među njima
kroz učešće u upravljanju i iznalaženje zajedničke osnove za razumjevanje i akciju.
________________________________________________________________
5
