Fakultet za poslovno industrijski menadžment
Predmet: Ekonomija
Tema:
PONUDA I POTRAŽNJA
Mentor:
Student:
Prof. Nevenka Nićin
Tanja Suvara
Novembar, 2014
Sadržaj:
1. Uvod................................................................................................................................ 3
2. Tržište.............................................................................................................................. 4
2.1. Funkcije tržišta..........................................................................................................4
2.2.Segmetacija tržišta..................................................................................................... 5
2.3. Konkurencija na tržištu.............................................................................................6
3. Tržišne sile ponude i tražnje............................................................................................ 8
4. Pojam tražnje...................................................................................................................8
4.1. Elastičnost tražnje...................................................................................................11
5. Pojam ponude................................................................................................................12
5.1. Elastičnost ponude.................................................................................................. 14
6. Zaključak.......................................................................................................................15
7. Literatura........................................................................................................................17
2
2. Tržište
Proizvodnja određenih vrsta proizvoda mora se prilagoditi brojnim kvantitativnim
i kvalitativnim promenama okruženja, a kako bi to prilagođavanje bilo uspešno,
neophodno je poznavati tržište.Važnost tržišta ogleda se u njegovoj moći da pomogne
mnogim proizvođačima da što bolje uoče zahteve potrošača, u cilju zadovoljavanja
njihovih potreba. Određivanje osnovnog obeležja tržišnog sastava i njegove važnosti
osnovna su polazišta za uspešno funkcioniranje mnogih poslovnih subjekata.
Tržište jeste mehanizam kojim se povezuju kupci i prodavci u cilju razmene roba
i usluga. Tržišni mehanizam ne predstavlja samo mesto na kojem se sučeljavaju ponuda i
tražnja, već i mehanizam preko koga se valorizuju svi rezultati rada. Tržište je
„objektivni“ mehanizam koji preko sučeljavanja ponude i tražnje roba i usluga
predstavlja vrlo složen mehanizam na kojem su usko povezana sva navedena parcijalna
tržišta. Tržište i informacije koje tržišni odnosi pružaju proizvođačima, potrošačima i
državi kao nosiocu ekonomske politike je i „putokaz“ u određivanju svih subjekata za
odgovarajuću proizvodnju, ponudu, tražnju, potrošnju i slično. Postalo je i mehanizam ne
samo za susretanje ponude i tražnje, uz formiranje odgovarajućih cena, već i mesto na
kojem se najčešće sukobljavaju pojedinačni i opšti interesi, ali i sukob interesa
pojedinačnih struktura u društvu.
Danas moderne države i privrede nastoje, u duhu opšte liberalizacije i
decentralizacije odlučivanja i sredstava, da osiguraju sve veću slobodu tržišta, da
oslobode ukupan tržišni mehanizam, jer smatra se, tržište predstavlja snažan faktor
kasnijeg privređivanja, sužavanja troškova, nasuprot kasnoj i skupoj državi i državnoj
regulativi. Međutim, i pored takve opšte orijentacije u svetu, ne postoji slobodno tržište,
ono je više ili manje pod delovanjem državne intervencije i nacionalnih međunarodnih
monopola. To je državno-monopolističko regulisanje ekonomije i tržišta.
2.1. Funkcije tržišta
Osnovna funkcija tržišta ogleda se u povezivanju proizvodnje i potrošnje. Ova
osnovna tržišna funkcija može se rasčlaniti na četiri konkretne tržišne funkcije:
4
Informativna funkcija i funkcija povezivanja osamostaljenih robnih proizvonača
Tržište prima jednu opštu informaciju o stanju ponude i tražnje za odrenenom
robom ili uslugom. Ta informacija je u stvari tržišna cena. Na osnovu kretanja
tržišne cene privredni subjekt se može informisati o stanju ponude i tražnje, na
konkretnom tržištu, i na osnovu toga uočiti i videti gde je njegovo mesto u odnosu
na tu cenu.
Selektivna funkcija (funkcija regulatora privrednih kretanja) Tržište vrši selekciju
privrednih subjekata kroz proces konkurencije. Na tržištu se za istu vrstu
proizvoda formira jedinstvena cena po kojoj svi prodavci prodaju svoje
proizvode.
Alokativna funkcija (usklanivanje ponude i tražnje) Tržište omogućava razmeštaj
(alokaciju) privrednih resursa na pojedine privredne aktivnosti u kojima se
stvaraju neophodni proizvodi i usluge. U zavisnosti od toga da li tržišne cene rastu
ili opadaju, ponuda i tražnja se menjaju sa težnjom da se uravnoteže.
Distributivna funkcija (funkcija raspodele) Tržište ovu funkciju ostvaruje
odrenivanjem cena faktora proizvodnje čime utiče na formiranje primarne
raspodele društvenog proizvoda, na osnovu koje njihovi
vlasnici
stiču dohodak i
učestvuju u raspodeli novoostvarene vrednosti.
2.2.Segmetacija tržišta
Ako se tržište shvati kao skup potrošača ili kupaca, onda se segmentacija tržišta
može definisati kao podela skupa potrošača na grupe prema određenim karakteristikama,
koje bitno utiču na njihovo ponašanje.
Grupe potrošača, koje su prema određenim obeležjima izdvojene iz skupa svih
potrošača, nazivaju se tržišnim segmentima. Odgovarajuća obeležja potrošača, koja služe
kao kriterijum za podelu tržišta, nazivaju se segmentacione promenljive.
Osnovni princip segmentacije tržišta sastoji se u nastojanju da se skup potrošača
podeli na grupe tako da se u jednoj grupi nalaze što homogeniji potrošači, tj. što sličniji u
pogledu ponašanja. Razlike u ponašanju potrošača unutar grupe treba da budu što manje,
a razlike između grupa što veće.
5
