VISOKA TEHNOLOŠKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA ŠABAC
Inženjerski menadžment
------------------------------------------------------------------------------------------------------
SEMINARSKI RAD
Predmet: Ekonomija
Tema: Ponuda, tražnja i politika vlade
Studenti: Profesor: Dr Miroslava Petrevska
Snežana Gladović 5-10/2012
Dragan Rakić 5-17/2012
Šabac, mart 2013.
VISOKA TEHNOLOŠKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA ŠABAC
Inženjerski menadžment
------------------------------------------------------------------------------------------------------
PREGLED KLJUČNIH REČI
Tržište –
„objektivni“ mehanizam koji preko sučeljavanja ponude i tražnje roba i usluga
predstavlja vrlo složen mehanizam na kojem su usko povezana sva navedena parcijalna tržišta.
Ponuda –
ukupna količina robe ili usluga koja se u određenom periodu i pod određenim uslovima
nudi na tržištu. Ponuda se može posmatrati sa više aspekata: ponuda robe reprodukcione potrošnje,
ponuda robe široke potrošnje i ponuda robe za druge namene.
Tražnja –
ukupna količina proizvoda ili usluga koju su tržišni subjekti u određenom vremenskom
periodu spremni i kupovno sposobni da, po određenoj ceni i drugim uslovima prodaje, kupe na
određenom tržištu. Tražnju potrošnih dobara čine sva ona dobra koja služe za zadovoljenje
čovekovih potreba.
Plafonirana cena –
zakonsko propisivanje najviše cene po kojoj može da se prodaje neko dobro.
Najniža cena -
cena prodaje određena zakonom po kojoj može da se prodaje neko dobro.
Porezi -
nedobrovoljno plaćanje državi koje nije praćeno protivuslugom koju bi od nje primio
platilac poreza.
Poreska opterećenja -
način na koji se teret poreza deli među učesnicima, prodavcima i
kupcima.
VISOKA TEHNOLOŠKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA ŠABAC
Inženjerski menadžment
------------------------------------------------------------------------------------------------------
1. TRŽIŠTE I TRŽIŠNI MEHANIZMI
Tržište jeste ustaljeni način povezivanja kupaca i prodavaca. Tržište jeste mehanizam kojim se
povezuju kupci i prodavci u cilju razmene roba i usluga. Uređenost tržišta podrazumeva utvrđena
pravila ponašanja koja važe za tržišne učesnike.
Tržišni mehanizam ne predstavlja samo mesto na kojem se sučeljavaju ponuda i tražnja, već i
mehanizam preko koga se valorizuju svi rezultati rada. Tržište je „objektivni“ mehanizam koji preko
sučeljavanja ponude i tražnje roba i usluga predstavlja vrlo složen mehanizam na kojem su usko
povezana sva navedena parcijalna tržišta. Tržište i informacije koje tržišni odnosi pružaju
proizvođačima, potrošačima i državi kao nosiocu ekonomske politike je i „putokaz“ u određivanju
svih subjekata za odgovarajuću proizvodnju, ponudu, tražnju, potrošnju i slično. Postalo je i
mehanizam ne samo za susretanje ponude i tražnje, uz formiranje odgovarajućih cena, već i mesto
na kojem se najčešće sukobljavaju pojedinačni i opšti interesi, ali i sukob interesa pojedinačnih
struktura u društvu. Na tržištu se najbolje ogleda i položaj pojedinih grana i subjekata u primarnoj
raspodeli dohodaka i „društvenog fonda rada“, ali i dometi uticaja određenih društvenih struktura.
Tržište je često i sredstvo za valorizaciju i „isprobavanje“ efekata određene makroekonomske
politike, jer je vrlo elastično i brzo reaguje. S obzirom na to da se preko tržišta prelamaju najčešće
sukobljeni interesi na relaciji: proizvođač – potrošač, potrošač – država, proizvođač – država,
proizvođač - proizvođač, u tom slučaju tržište postaje i sredstvo opšte borbe za osiguravanje
određenog položaja u raspodeli, razmeni i potrošnji u određenom društvu. Tržišni mehanizam kao
izraz konkurencije i slobode, često se izjednačava sa slobodama i denominacijom u određenoj
državi. Stoga se često tržišni sistem suprotstavlja državnoj intervenciji. Danas moderne države i
privrede nastoje, u duhu opšte liberalizacije i decentralizacije odlučivanja i sredstava, da osiguraju
sve veću slobodu tržišta, da oslobode ukupan tržišni mehanizam, jer smatra se, tržište predstavlja
snažan faktor kasnijeg privređivanja, sužavanja troškova, nasuprot kasnoj i skupoj državi i državnoj
regulativi. Međutim, i pored takve opšte orijentacije u svetu, ne postoji slobodno tržište, ono je više
ili manje pod delovanjem državne intervencije i nacionalnih međunarodnih monopola. To je
državno-monopolističko regulisanje ekonomije i tržišta.
Slika 1. Predmet razmene na tržištu
Pored osnovne funkcije da povezuje proizvodnju i potrošnju, tržište ima i:
PREDMET RAZMENE NA TRŽIŠTU
Roba i usluge
Faktori proizvodnje
Finansijski
instrumenti
VISOKA TEHNOLOŠKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA ŠABAC
Inženjerski menadžment
------------------------------------------------------------------------------------------------------
Tržište prodavca – tržište na kome je tražnja veća od ponude
Sa aspekta tržišnih struktura, podela se vrši na:
Perfektno tržište – razmena po tržišnim cenama
Imperfektno tržište – ograničenost konkurencije i diferenciranje proizvoda
Zavisno od mesta na kome se roba nalazi, tržište može biti:
Tržište veleprodavaca
Tržište maloprodavaca
Sa aspekta marketinga, razlikujemo:
Tržište lične potrošnje
Tržište proizvodno-uslužne potrošnje
Jedan od glavnih zadataka istraživanja tržišta jeste procena njegove sadašnje i buduće veličine, pa se
zbog toga mere:
potencijal tržišta - maksimalna količina proizvoda svih kompanija na jednom tržištu
potencijal prodaje - ukupna količina prodaje jedne kompanije
tržišna tražnja - ukupna količina proizvoda koji se prodaju
tražnja kompanije - deo tražnje koja pripada jednoj kompaniji
***
Osnovni elementi tržišnog mehanizma jesu ponuda i potražnja.
