PORESKO KNJIGOVODSTVO I EVIDENCIJA
Poreska uprava Republike Srbije je organ državne uprave koji
obavlja poslove utvrđivanja, kontrole I naplate javnih prihoda.
Nadležnost Poreske uprave:-registracija poreskih obveznika
dodeljivenjem PIB-a i vođenjem jedinstvenog registra
poreskihobveznika;- utvrđivanje poreza u skladu sa zakonom;- poreska
kontrola u skladu sa zakonom;- redovna i prinudna naplata poreza i
sporednih davanja;- otkrivanje poreskih krivičnih dela i njihovih izvršilaca
i u vezi sa tim preduzimanje zakonom propisanihmera;- pokretanje i
vođenje prvostepenog i drugostepenog prekršajnog postupka
i izricanje kazni i zaštitnihmera za poreske prekršaje;- odlučivanje o
žalbama izjavljenim protiv rešenja donetih u poreskom postupku;-
staranje o primeni međunarodnih ugovora o izbegavanju dvostrukog
oporezivanja;- razvijanje jedinstvenog poreskog informacionog sistema;-
vođenje poreskog knjigovodstva;- planiranje i sprovođenje obuke
zaposlenih;- pružanje stručne pomoći poreskim obveznicima u
primeni poreskih propisa, u skladu sa kodeksom zaposlenih u
Poreskoj upravi;- obezbeđivanje javnosti u radu;- obavljanje drugih
poslova u skladu sa zakonom.Poreska uprava dodeljuje fizičkim
licima, preduzetnicima i pravnim licima poreski
identifikacionibroj – PIB.
PIB
j e j e d i n s t v e n i i d e n t i f i k a c i o n i b r o j f i z i č k o g i p r a v n o g
l i c a , k a o i p r e d u z e t n i k a z a s v e j a v n e prihode i zadržava
se do prestanka statusa poreskog obveznika. PIB se koristi u
poreskom postupku I o b a v e z n o s e u n o s i u a k t k o j i
p o r e s k i o b v e z n i k p o d n o s i P o r e s k o j u p r a v i , u a k t k o j i
P o r e s k a u p r a v a dostavlja poreskom obvezniku, u dokument
kojim poreski obveznik plaća porez i sporedna
poreskadavanja, u nalog kojim se podnosiocu platnog
prometa nalaže da obavi neku transakciju u platnom prometu, u
akt koji obveznik podnosi organima i organizacijama nadležnim za
vođenje registra i računa. U Agenciji za privredne registre, u roku
od 5 dana od podnošenja zahteva za registraciju, donosi se
rešenje sa zahtevom za izdavanje PIB-a, radi dodeljivanja
PIB-a. U roku od 3 dana u Centrali Poreske uprave dodeljuje se
PIB/broj i uručuje obvezniku. Za izvršavanja poslova na otkrivanju
i prijavljivanju poreskih krivičnih dela i njihovih izvršilaca
obrazuje se
Poreska policija
, kao posebna organizaciona jedinica
Poreske uprave. Poreskom policijom rukovodi glavni inspektor
Poreske policije koga, na predlog ministra, postavlja Vlada.
Akt o službenoj legitimaciji inspektora Poreske policije,
poreskog inspektora i poreskog izvršitelja, kao i o
službenojznački inspektora Poreske policije donosi ministar.
Poreska uprava vodi
poresko knjigovodstvo
. Poresko knjigovodstvo vodi se na način uređen aktom koji donosi
ministar. Isprava izdata na osnovu podataka iz poreskog
knjigovodstva smatra se javnom ispravom. Informacioni sistem
Poreske uprave je jedinstven.
Poreskom upravom rukovodi direktor.
Direktora postavlja Vlada, na predlog ministra. Direktor Poreske
uprave obezbeđuje koordinaciju rada i jedinstvenu primenu
poreskih propisa na celokupnoj teritoriji Republike, koja se
ostvaruje aktima ministra (pravilnicima, naredbama, uputstvima,
obavezniminstrukvijama) i neposrednim izdavanjem uputstava za rad. Za
obavljanje poslova iz nadležnosti Poreske uprave organizuju se
organizacione jedinice.Sredstva za rad poreske uprave
obezbeđuju se iz biudžeta Republike. Za stručno
obrazovanje,osposobljavanje i usavršavanje zaposlenih,
projektovanje i izgradnju informacionog sistema,
nabavkuopreme za rad, izgradnu i kupovinu poslovnog prostora i
stimulativno nagrađivanje zaposlenih, Poreskojupravi pripada :- 1% od
naplaćenih sporednih poreskih davanja;- 10% od naplaćenih
oporezovanih neprijavljenih prihoda. Raspored sredstava vrši se
finansijskim planom Poreske uprave.Razlikuju se sledeći organizacioni
delovi u Poreskoj upravi:- Centrala Poreske uprave u Beogradu, -
5 regionalnih centara ( Beograd, Novi Sad, Kragujevac, Niš, Priština),-
Centar za velike obveznike,- 9 3 e k s p o z i t u r e .
JAVNI PRIHODI, JAVNI RASHODI I BUDŽET
J a v n i p r i h o d i s u n o v č a n a s r e d s t v a k o j a d r ž a v a i
d r u g a j a v n o p r a v n a t e l a p r i k u p l j a j u r a d i
p o k r i v a n j a rashoda. To su sredstva koja služe za
zadovoljavanje potreba organa državne uprave, vojske,
policije,š k o l s t v a , s o c i j a l n e z a š t i t e i d r u g i h j a v n i h
p o t r e b a . J a v n i p r i h o d i s e u g l a v n o m f o r m i r a j u
s i s t e m o m raspodele i preraspodele nacionalnog dohotka.Javne
prihode možemo klasifikovati u različite kategorije. Danas je uobičajena
podela na sledeće oblike :- Redovni i vanredni prihodi,-
O r g i n a l n i i d e r i v a t n i , - Javnopravni i privatnopravni-
Prihodi od stanovništva i pravnih lica,- Parafiskaliteti – kao
posebni oblik prihoda.
Redovni i vanredni javni prihodi
Prema vremenu u kojem se stiču i formiraju, prihodi mogu biti redovni i
vanredni.
Redovni prihodi
se redovno, u određenom periodu, prikupljaju (npr. svake godine,
tromesečno) iz tzv.s t a l n i h e k o n o m s k i h i z v o r a . R e d o v n i
d r ž a v a o s t v a r u j e o d privrednih i drugih subjekata u obliku poreza,
doprinosa, taksa, carina i sl.
Parafiskalni prihodi
su specijani oblik javnih prihodakoji nisu namenjeni
potrebama budžeta, većneposrednom podmirivanju određenih
društvenih potreba. Ovaj oblik prihoda, kao izvanbudžetski,
nareguliše se direktno preko lokalnih organa države. Parafiskalni prihodi
se javljaju paralelno sa fikskalnim,gotovoisti su im izvori, efekti u privredi,
samo što imaju specifične namene.
KARAKTERISTIKE I VRSTE JAVNIH PRIHODA
U osnovne oblike državnih ili prihoda spadaju : porezi, doprinosi, takse,
carine, parafiskaliteti i dr. Jednao d o s n o v n i h k a r a k t e r i s t i k a
g o t o v o s v i h o v i h o b l i k a p r i h o d a j e s t e o b a v e z n o s t k o j u
u t v r đ u j e d r ž a v a , odnosno uža javnopravna tela. Druga
kakrakteristika im je čisto ekonomska – ne podležu
zakonimatržišta, odnosno igri ponude i tražnje. Njih u osnovi utvrđuju
organi javnopravnog tela, zbog čega imajujavnopravni karakter.
Fiskalni prihodi služe za finansiranje državnih potreba
(pokriće javnih rashoda) koje javna vlastčini u vršenju svojuh
funkcija.Vrste javnih prihoda :- Porezi, takse, naknade za korišćenje
dobara od opšteg interesa, javni zajmovi;- Doprinosi za finansiranje
obaveznog socijalnog osiguranja; - L o k a l n i j a v n i p r i h o d i ; -
O s t a l i j a v n i p r i h o d i . Zakonom se mogu uvesti sledeći porezi:-
P o r e z n a d o b i t p r e d u z e ć a ; - P o r e z n a d o h o d a k
g r a đ a n a ; - P o r e z n a i m o v i n u ; - P o r e z n a n a s l e đ e i
p o k l o n ; - Porez na prenos apsolutnih prava - P o r e z n a
p r o m e t - A k c i z e - Porez na upotrebu, držanje i nošenje
određenih dobara;- Porez na finansijske transakcije; - P o r e z
n a f o n d z a r a d a . Zakonom se mogu uvesti sledeće takse:-
A d m i n i s t r a t i v n e t a k s e - S u d s k e t a k s e ; - K o m u n a l n e
t a k s e ; - R e g i s t r a c i o n e t a k s e ; Zakonom se mogu uvesti sledeće
naknade za korišćenje dobara i usluga od opšteg interesa:- Naknade
za korišćenje zemljišta;- Naknade za korišććenje šuma;-
Naknade za korišćenje puteva;- Naknade za korišćenje
zemljišta;- Naknade za korišćenje prirodnog lekovitog
faktora;- Naknade za korišćenje rudnog bogatstva;
NAČELA EVIDENCIJE JAVNIH PRIHODA
Pravilnikom o knjigovodstvu javnih prihoda podvučeno je da se posebno
poštuju sledeća načela :- N a č e l o u r e d n o s t i ; - N a č e l o
a ž u r n o s t i .
Poštovanje načela urednosti podrazumeva :1. Da se iz
sprovedenih knjiženja u svako vreme može utvrditi iznos
utvrđenih zaduženja, izvršenihuplata, raspoređenih i preknjiženih
javnih prihoda, obračunate kamate, troškovi prinudne naplate,povraćaja,
storniranja, pojedinačni i zbirni promet i salda računa javnih prihoda.2 .
D a s u u s v i m n a s t a l i m p r o m e n a m a u j a v n i m
p r i h o d i m a k n j i ž e n j a s p r o v e d e n a
h r o n o l o š k i m redosledom.3 . D a s e n e v r š i i s p r a v l j a n j e ,
b r i s a n j e i l i r a d i r a n j e , d a s e i s p r a v n o i l i n e t a č n o
k n j i ž e n j e i s p r a v l j a unapred određenim postupcima tako da se
sasvim jasno može videti i prvobitni tekst i brojevi,4. Da se knjiženja
zasnivaju na urednim, potpunim i zakonitim knjigovodstvenim
ispravama.Poštovanje načela ažurnosti podrazumeva da se sve
nastale promene proknjiže blagovremeno, na taj način što se
dokumenta i knjigovodstvene isprave sastavljaju pravovremeno i
prosleđuju knjigovodstvuna knjiženje.
BUDŽET
B u d ž e t R e p u b l i k e , a u t o n o m n e p o k r a j i n e , o p š t i n e i
g r a d a B e o g r a d a d o n o s i s e z a j e d n u k a l e n d a r s k u
godinu. Budžet se sastoji iz
opšteg i posebnog dela
.
Opšti deo budžeta
sadrži : ukupan iznos prihoda; ukupan iznos rashoda, uključujući i tekuću
budžetsku rezervu i iznos prihoda koji se izdvaja za stalnu
rezervu, kao i stanje sredstava stalne rezerve na kraju godine
koja prethodi godini za koju se budžet donosi; bilans prihoda i rashoda u
kome se iskazuju prihodi po vrstama a rashodi po osnovnim namenama;
prava i dužnosti organa i organizacija u izvršenju budžeta
Poseban deo budžeta
sadrži bliži raspored rashoda po nosiocima i opštim bilansom
javnih rashoda I prihoda..Nacrt budžeta sastavlja organ nadležan za
poslove budžeta u skladu sa opštim bilansom javnih rashodai
p r i h o d a . P r e d l o g z a o b e z b e đ e n j e s r e d s t a v a u b u d ž e t u
k o r i s n i c i d o s t a v l j a j u n a z a h t e v M i n i s t a r s t v a finansija,
odnosno organa uprave nadležnog za poslove budžeta u roku
određenom u zakonu.
Budžet se donosi pre početka godine za koju se donosi. Ako se ne
donese pre početka godine, finansiranje se vrši privremeno, najduže tri
meseca.Privremeno finansiranje vrši se srazmerno ukupno
korišćenim sredstvima u istom periodu u budžetu zaproteklu
godinu, a najviše do jedne četvrtine ukupnih prihoda
raspoređenih budžetom za prethodnu godinu uvećanim za
planirani rast cena na malo.Ako se budžet ne donese do 31. marta
godine za koju se donosi, privremeno finansiranje vrši se za
svakonaredno tromesečje srazmerno korišćenim sredstvima za
odgovarajuća tromesečja u istom periodu u budžetu za proteklu
UTICAJ POREZA NA DRŽAVNI BUDŽET
Društveni, odnosno javni prihodi danas se javljaju u različitim
oblicima i to: porezi, prihodi od javne imovine, doprinosi, takse,
carine ...Porez se javlja kao osnovni oblik javnoh prihoda. Porezima se
najvećim delom pokriva nešto preko 50%javnih rashoda, ostalo su
sredstva javnog duga i sredstva socijalnog osiguranja.Poreska vlast se
odnosi na :1. Javnopravna tela u čiju korist se naplaćuje porez –
država;2. Organe koji razrezuju i naplaćuju porez – Poreska uprava.
Porezi imju fiskalni cilj
onda kad im je osnovna svrha uvođenja
prikupljanje novih fiskalnih sredstavapotrebnih za finansiranje novih
javnih rashoda, vezanih za pokriće društvenih potreba.
Nefiskalni ciljevi
oporezivanja su takvi ciljevi koji se ako je
potrebno ostvaruju delovanjem poreza u sferi ekonomske politike,
stabilizacije, regulisanja domaće potrošnje, tražnje i preraspodele
nacionalnogdohotka.
Poreska evazija
predstavlja radnje ili propuštanje novih radnji,
koje poreski obveznik preduzima radi izbegavanja plaćanja poreza.
Evazija obično dovodi do preraspodele poreskog tereta u društvu.
DRŽAVNA REVIZIJA
U Republici Srbiji ne postoji organ nadležan za državnu reviziju.
Nepostojanje organa koji na nivou državebrine o revizijskoj teoriji i praksi
podrazumeva da se ta teorija, a naročito praksa, nalazi u isključivoj
vlastir e v i s o r s k i h f i r m i k o j e u t o j d r ž a v i p o s l u j u . U
n a š e m s l u č a j u , a z b o g n e p o s t o j a n j a n e š t o j a č i h
d m a ć i h revizorskih firmi, revizorska praksa nalazi se u rukama velikih
internacionalnih revizorskih firmi. Unašojzemlji posluju sve revizorske
firme iz tzv. Grupe velike četvorke.
Državna revizija
pregleda, proverava i atestira finansijske izveštaje koje podnose
odgovornir u k o v o d i o c i i d r ž a v n i o r g a n i i p o d n o s e
s k u p š t i n a m a i d r u g i m n a j v i š i m t e l i m a j a v n o g
s e k t o r a n a verifikaciju.Državna revizija je redovna periodična
aktivnost koju obavlja nadležni organ u cilju
obelodanjivanjanačina i količine utroška budžetskih sredstava
poverenih određenom državnom organu.Državni organi koji se
podvrgavaju reviziji mogu da budu : Vlada i ministarstva,
agencije, kancelarije idruge institucije čiji je osnivač Vlada,
kao i svi drugi organi (izuzev javnih preduzeća kojima je
svrhaostvarivanje dobiti) kojima su Zakonom o budžetu Republike Srbije
odobrena budžetska sredstva.
