Uvod
Svakoj državi za zadovoljenje zajedničkih potreba bilo da su opšte ili kolektivne
potrebna su odgovarajuća materijalna sredstva.
Ova sredstva mogu se pribavljati na različite načine i mogu se crpeti iz različitih
izvora.Kao osnovni i najznačajniji izvor prihoda u skoro svakoj zemlji javljaju se porezi.
Moderna država je u suštini poreska država, koja preko poreza preraspodeljuje
veliki deo nacionalnog dohodtka i na osnovu raznovrsnih efekata oporezivanja , ostvaruje
ciljeve fiskalne, socijalne, ekonomske i razvojne politike.
Kroz istoriju su se menjali načini i oblici ispoljavanja poreza, ali se porez uvek
javljao.
Porez je u antičko doba predstavljao prisilno davanj, dok se u feudalizmu porez
posmatra kao poklon ili pomoć.
Porez je obaveza koju poreski obveznici plaćaju državi bez ikakve neposredne
nadoknade.To je deo dohodka koji zajednica oduzima na osnovu svog državnog odnosno
finansijskog suvereniteta.Država to čini u cilju prikupljanja sredstava za podmirivanje
kolektivnih potreba.
Poreska obaveza ne može se izbeći, jer je plaćanje poreza opšta obaveza koja se
nazisi od dobre volje građana, nego se zasniva na zakonskoj snazi, jer ako poreski
obveznik neplati porez izvršiće se prinudna naplata.
Karakteristika poreza je u tome što plaćanje poreza ne daje pravo ni na kakvu
neposrednu protivnaknadu licu koje plati porez.Istina, poreski obveznik koristi javne
službe, javna dobra u opštoj upotrebi i druge uslove koje mupruža zajednica, ali to
korišćenje ne zavisi od visine poreza niti uopšte od plaćanja poreza.
Karakteristike poreza
Osnovne karakteristike poreza kao najvažnijeg oblika janih prihoda su :
prinudnost davanja,
davanje bez direktne protivnaknade,
davanje iz dohodka, ređe iz imovine,
naplata u novcu .
Poreska obaveza proističe iz pripadnosti jednoj državi, jer porez pod određenim
uslovima plaćaju i strani državljani, izuzev diplomatskih predstavnika na bazi
reciprociteta.
Prinudno davanje je prva karakteristika poreza jer porez uvodi država na osnovu
svog finansijskog suvereniteta.
Poreski obveznici po zakonskim propisima moraju izvršiti svoje obaveze u
određenom roku.Davanje bez direktne protivnaknade je druga karakteristika poreza.
Porezi predstavljaju davanje iz dohodka, a ređe iz imovine.U savremenim
finansijama naplata poreza se vrši u novcu, a samo izuzetno u naturi.
U savremenoj državi svi poreski prihodi slivaju se u zajednički budžet i koriste za
podmirenje kolektivnih potreba.
Sredstva prikupljena iz pojedinihvrsta poreza nemaju namenski karakter, pa
moderna država nije obavezna da objašnjava poreskom obvezniku u koju će svrhu da
koristi porez.
U toku istorijskog razvitka društva ciljevi oporezivanja su se menjali.Uraznim
društveno-ekonomskim formacijama za objašnjavanje ciljeva oporezivanja uzimali su se
razni elementi i služili su različiti kriterijumi.
Dugo vremena se smatralo da je oporezivanje jedan od glavnih instrumenata
pomoću koga javna vlast obezbeđuje svoje prihode.Prema tome cilj oporezivanja bio bi
obezbeđenje finansijskih sredstava državi i drugim javnim telima za finansiranje njihovih
funkcija.
