UVOD............................................................................................................................
3
DEFINISANJE
TERORIZMA.......................................................................................4
OSNOVNE KARAKTERISTIKE TERORIZMA.........................................................5
FAKTORI KOJI KARAKTERIŠU TERORIZAM.......................................................7
KARAKTERISTIKE MEĐUNARODNOG TERORIZMA.........................................9
KARAKTERISTIKE SAVREMENOG TERORIZMA
.....................................................10
-Terorizam etape povlačenja u ilegalu (1982. - 1984.)
- Terorizam od 1990. do 11. novembra 2001.
- Terorizam nakon 11. novembra 2001.
ZAKLJUČAK.............................................................................................................
15
LITERATURA
UVOD
U današnje vrijeme ,svjedoci smo sve većeg porasta broja akata nasilja koji uzimaju
maha u svim regionima svijeta.Pojava nasilja danas se manifestuje na najbrutalnije
načine, kršenjem ljudski prava.
Danas možemo tvrditi da jedni pojedični akt nasilja nazivaju terorizmom, a drugi za
to tvrde da je ˝poželjan čin hrabrosti koji aktera stavlja na nivo nacionalnog heroja˝.
Terorizam je prisutan od najranijih vremena i imao je mnoštvo pojavnih oblika. Zbog
toga je potrebno definisati terorizam i opisati njegove karakteristike da bi se dobila
slika o tome šta je zapravo terorizam.
Kao politički i nasilnički akt terorizam se odlikuje nekim karakteristikama.
Karakteristike terorizma vezane su za njegovo manifestovanje i to ga čini specifičnim.
Terorizam se manifestuje u vršenju terorističkih akata, koji imaju određene
karakteristike. Nosilac svakog oblika terorizma,a samim tim i terorističkog akta ,jeste
čovijek kao i to kao pripadnik neke terorističke organizacije. Terorizam je uslovljen
postojanjem terorističke organizacije, kao kolektiviteta , zatim čovjeka kao pojedinca
i neposrednih aktera terorizma. Ono što je karakteristično za terorizam su teroristički
akti koji su uglavnom usmjereni protiv civilnog stanovništva sa težnjom terorisanja
većeg segmenta društva od neposrednih žrtava ,čime pokušavaju ostvariti
projektovane terorističke ciljeve . Iz naprijed navedenih karakteristika ,za koje
možemo reći da su osnovne, proizilaze sve ostale karakteristike terorizma kao što su :
akt nasilja,izazivanje straha , ostvarivanje političkih (kriminalnih) ciljeva, prenošenje
određene poruke , organizovanost , brutalnost, nemoralnost ,iracionalnost
terorističkog akta, izbor žrtve i objekat napada,te osuda terorizma.U narednom
izlaganju predstavit ćemo pojedine kararakteristike međunarodnog
terorizma,savremenog terorizma i kako pomoću njih prepoznati teroristički čin i na
vrijeme spriječiti.
DEFINISANJE TERORIZMA
2
Neki autori terorizam smatraju surogatom za rat ili ,,zamjenom za rat sredstvima
političkog nasilja
1
.Terorizam se smatra posebno pogodnim što se ne izaziva tako
snažnu reakciju međunarodne zajednice kao što to čini rat , a njime organizacija ,
pokret ili država mogu ostvariti svoj cilj, pri čemu se akt i posljedice pripisuju samo
neposrednim izvršiocima. Terorizam se odlikuje nekim karakteristikikama
(značajkama),tu se prije svega misli na činjenicu da je teroriristički akt u stvari ,akt
prenošenja određene poruke s obzirom na to da sam po sebi ne može proizvesti skoro
nikakve društvene promijene. Poruka govori o ciljevima djelovanja,kao i o namjerama
izvršioca terorističkog akta ,pa ma ko on bio.zbog toga teroristi i preuzimaju
odgovornost za izvršeno djelo.Porukom se naglašava i prijetnja da će se sa takvim
akcijama nastaviti ako se ne postupi po zahtjevima terorista,što u krajnjoj liniji izaziva
strah.
Strah ili izazivanje straha je druga karakteristika terorizma.Ono zbog toga što
strah,odnosno psihološki efekti tog čina prema procjeni terorista prevazilaze njegove
rušilačke mogućnosti.U tom smislu ,strah nije usputna posljedica terorizma. Ona je
efekat prema kome se teži kao sredstvu za ostvarenje cilja.
Amoralnost samog čina je sljedeća karakteristika koja se objašnjava njegovom
iracionalnošću kao metodom političke borbe,jer teroristi ne djeluju po normama prava
konvecionalnog društva ili međunarodne zajednice. Već prema sopstvenom sistemu
vrijednosti. Oni svoje djelovanje pravdaju ˝prirodnim pravom˝ da svim sredstvima
ostvare svoje ciljeve.
Terorizam je s pravom zabranjen akt,odnosno njegovovršenje predstavlja krivično
djelo i to je jos jedna od njegovih karakteristika.Djelovanjem protiv pravnog sistema
države teroristi očekuju reakciju države na suzbijanju protivpravnih akata,čime
pokazuju da su oponenti države jer im ona posvećuje veliku pažnju.
˝Osim navedenih karakteristika terorizma kao njegove opredjeljujuće odrednice,ali
nista manje važne u literaturi se navode i :
-politički motivisana namjera;
1
K.Tomaševski:Izazov terorizma,Mladost,Beograd,1983,str.22.
4
-organizovanost;
-nasilnost i brutalnost;
-raznovrsnost objekata napada i
-ekonomičnost.
Politički motivisana namjera
podrazumjeva svjest o političkim ciljevima , ali i
sredstvima kojima se oni mogu ostvariti.
Organizovanost
podrazumjeva formiranje terorističke organizacije u kojoj se na
ideološkim,političkim ,religioznim ili drugim osnovama okupljaju istomišljenici
spremni na izvođenje terorističkih akata.
Nasilnost i brutalnost
podrazumjeva nesrazmjerno veliku upotrebu sile da bi se
iznudilo određeno ponašanje ljudi protivno njihovoj volji,odnosno da bi se postigao
odrešeni rezultat.Brutalnost se obezbjeđuje upotrebom sile koja prevazilazi potrebe
čina,a koja je usmjerena na objekat koji posebno pogađa psihu ljudi,kao što su
djeca,bolesni,strai i slično. U odnosu na objekt nasilje može biti direktno ili
indirektno.Direktno nasilje podrazumjeva napad na institucije
( državljane,turiste,djecu i sl.) , čime se želi izazvati strah , nesigursnost i
nepovjerenje kod većeg broja ljudi ,što za posljedicu može imati njihov pritisak na
samu vlast da udovolji zahtjevima terorista.
Raznolikost objekta napada
ukazuje na to da nema objekta koji ne može biti meta
terorističke akcije ,pod uslovom da je od takvog značaja za državu da bi njegovo
uništenje dovelo u pitanje ugled države na unutrašnjem ili međunarodnom planu,
odnosno da bi dovelo do reakcije same države. Tu se prije svega misli na diplomatska
predstavništva ,diplomate, strance,ugledne ličnosti,političare,pripadnike javnog reda,
pripadnike vojske ,vazduhoplove ,razne državne institucije ,privredne objekte i slično.
Ekonomičnost
podrazumjeva da se terorističkim aktom,sa što manje ljudi i
sredstava ,ostvare što krupniji politički rezultati. I tom smislu ,terorizam je mnogo
ekonomičniji nego vođenje rata sa neizvjesnim posljedicama.˝
2
FAKTORI KOJI KARAKTERIŠU TERORIZAM
2
Ljubomir Stajić:Osnovi bezbednosti,Policijska akademija,beograd,1999,str.
5
