GLOBALNE I LOKALNE POSLJEDICE AEROZAGAĐENJA
Seminarski rad
MENTOR: STUDENT:
Sarajevo, 2017.
1.UVOD
Zemljina atmosfera je sloj gasova koji okružuju planetu Zemlju.Atmosfera sadrži različite
gasove,pare,čestice i aerosole.Nastala je oslobađanjem gasova iz Zemlje. Prvo se oslobađala
vodena para i ugljendioksid, koji su doveli do formiranja mora i okeana,te krečnjaka u
Zemljenoj kori. Kiseonik je nastao fotodisocijacijom vodene pare, pri čemu je vodonik kao
lahki gas difundirao u svemir.Kiseonik su oslobađale i biljke. Iz kiseonika u gornjim
slojevima Zemlje, nastao je ozon koji je kao apsorber ultravioletnoga i kosmičkog zračenja
omogućio život na zemlji. Razvoj biljnog svijeta na Zemlji,čemu je posebno odgovarao veliki
sadržaj ugljendioksida,doveo je do daljeg oslobađanja kiseonika, koji je dostigao nivo što ga
danas sadrži atmosfera. Iz unutrašnjosti Zemlje je emitovan azot, koji se vremenom
akumulirao do koncentracija koje su danas prisutne. Akumulacija je vršena u toku dugod
perioda ,tako da je azot kao nešto teža molekula ostao u Zemljinoj atmosferi. Računa se da je
sadašnji odnos azota i kiseonika u atmosferi uravnotežen prije deset miliona godina .Promjene
u atmosferi se konstantno dešavaju,mada sporo i relativno neprimjetno s obzirom na vrijeme
nastanka ljudske civilizacije, koje je u odnosu na vrijeme nastajanja i formiranja Zemlje
zanemarljivo kratko.
Zemljina atmosfera i njen način interakcije s okeanima i sunčevom radijacijom su odgovorni
za klimu i vrijeme na planeti pa tako atmosfera igra glavnu ulogu u očuvanju života na
Zemlji. Za život na zemlji najvažniji je kiseonik koga udišemo i bez kojeg život na zemlji nije
moguć. Normalni prirodni uslovi su milenijumima omogućavali ugodan život čovjeka,a
biosfera je bila dovoljno moćna da neutrališe negativne posljedice svih njegovih aktivnosti.
Međutim, u XX vijeku zbog ofanzivnog, jednostranog i nekontrolisanog tehnološkog razvoja,
velikog korištenja prirodnih resursa, nekontrolisanog porasta stanovništva,kao i nedovoljnog
znanja i ekološke etike, u prirodnu sredinu se emituju ogromne količine otpada u sva tri
agregatna stanja i na taj način ozbiljno je degradiraju.
Pod pojmom zagađivanja atmosfere podrazumjeva se prisustvo drugih supstanci koje su
strane njenom prirodnom sastavu i koje izazivaju štetne posljedice po zdravlje ljudi i uopšte
biološke sisteme i nanose štetu ljudskoj ekonomiji.(1.)
3.GLOBALNE I LOKALNE POSLJEDICE AEROZAGAĐENJA
Globalni ekološki problemi
(promjene) su uzrokovali poremećaje u ekološkim i
geofizičkim sistemima. Globalni ekološki problemi uključuju:
globalne klimatske promjene (globalno zagrijavanje, otapanje glečera i vječnoledenih
površina, dalekosežno, prekogranično onečišćenje zraka, kisele kiše);
stanjivanje stratosferskog ozonskog omotača;
gubitak biorazličitosti;
gubitak invazivnih vrsta;
poboljšanje proizvodnje hrane i ekološke konsekvence.
3.1. Globalno zagrijavanje
Evidentirana je činjenica da globalno zagrijavanje nastaje kao posljedica povećane emisije
takozvanih «stakleničkih gasova» (engl. greenhouse gases). To se odnosi na ugljendioksid
(CO2), azotni oksid (N2O), i metan. Povećane koncentracije ugljendioksida u atmosferi
značajno utiču na porast globalnog zagrijevanja. Srednja globalna temperatura u svjetskim
razmjerama porasla je za 2- 3 oC u 20. vijeku. Ove klimatske promjene počinju da mijenjaju
fizikalne sisteme (glečeri,mora, ledene površine, smanjenje kišnih dana), i biotičke procese
(vrijeme cvjetanja, selidbe ptica, razmnožavanje insekata, porast plodnih sezona).(1.)
3.2.Kisele kiše
Drugi važan fenomen koji doprinosi globalnom zagrijavanju su «kisele kiše»”. Kisele kiše
nastaju u atmosferi kad se čestice sumpora i azota oslobođene u procesu sagorijevanja fosilnih
goriva spajaju sa vodenom parom (napr. u oblacima) i formiraju kapljice koje padaju na
zemlju kao slabe sumporne
i azotne kiseline.
Štetni uticaji kiselih kiša na ekosistem ogledaju se u slijedećem:
zakiseljavanje rijeka, jezera, i površinskih voda, što uništava vodene biljke i životinje;
uništavanju šumskih kompleksa i druge vegetacije;
indirektni uticaji na zdravlje ljudi.
Svi ovi nabrojani faktori uzrokuju različite zdravstvene efekte, koji opet direktno
mijenjaju morbiditet i mortalitet tokom toplotnih ekstrema i indirektno mijenjajući
aktivnost prenosioca u vektorima prenošenim infektivnim bolestima.Svjetska zdravstvena
organizacija (WHO) predviđa u tom slučaju povećano oboljevanje i smrtnost od
kardiovaskularnih i respiratornih oboljenja, te povećanu frekvenciju oboljenja koja se prenose
vektorima, kao što je malarija, dengue, žuta groznica, i nekih vrsta virusnog encefalitisa. Ako
bi došlo do porasta globalne temperature za 3˚C to bi dovelo do oko 50-80 miliona novih
slučajeva malarije za godinu, ali i povećanja učestalosti oboljevanja od kolere i salmoneloze.
(3.)
