1. Definisati organizaciju i objasniti etimolosko znacenje i upotrebu rijeci
organizacija
Organizacija je bilo koja grupa ljudi koji zele dostici ciljeve koje kao pojedinci ne bi mogli dostici.
Organizacije se medjusobno razlikuju po specificnim ciljevima koje zele prije ili kasnije ostvariti.
Neke su velike, druge male, neke su proizvodne druge usluzne, neke su lokalnog druge
globalnog značaja. Prije svega organizacija je usmjerena ka cilju koji je manje vise poznat I
prihvacen od pojedinaca I grupa.
Rijec organizacija potjece od grcke rijeci ergon (rad, dijelo, cin) I iz nje izvedene organon
(oruđa, alati, dijelovi tjela) iz korjena te rijeci nastale su novolatinski organisatio, u francuskom
glagol organizer I imenica organization, a prema njima u njemackom jeziku odgovarajuce rijeci
organisieren I organization. Iz iste su se osnove u engleskom jeziku razvile rijeci organize I
organization da bi se njima oznacilo najprije oblikovanje zivih bica a kasnije opcenito
koordiniranje dijelova u sistematsku cjelinu.
2. Objasniti prirodu organizacije I ukazati na znacaj koji ona ima za covjeka
Rijetko se neki pojam tako cesto upotrebljava u svim oblastima covjekovog zivota I rada kao sto
je pojam organizacije. S obzirom na cinjenicu da sa dobrim ljudstvom dobro funkcionise bilo koji
obrazac organizacije ova neodređenost moze u izvjesnoj mjeri biti poželjna, zbog toga što tjera
na timski rad , jer ljudi znaju da moraju sarađivati kako bi ostvarili bilo koji zajednicki cilj.
Organizacije su svuda oko nas da bi oblikovale nase zivote na razlicite nacine. one nas prate od
rodjenja pa do smrti. Mjesto gdje se upravo nalazimo sve sto smo radili sve sto radimo sve cime
se koristimo ili sto vidimo sve sto zelimo imati ili koristiti u neku ruke je vezano za vise
organizacija, koje imaju ogroman utjecaj na nase zivote nas standard I nasu buducnost.
3. Navesti I objasniti zajednicka obiljezja organizacije I opste kategorije
Stoner, Firman I Gilbert
: Govore o cetri kamena temeljca organizacije
1. Podjela posla
2. Podjela na sektore.
3. Hijerarhija
4. Koordinacija
Podjela rada odnosno specijalizacija poslova omogucava povecanje produktivnocti rada, mada
isuvise veliko pojednostavljanje I podjela poslova moze voditi do otuđenja od posla.
Poslovi nastali podjelom rada mogu se po određenoj logici grupisati u odjeljenja sektore ili druge
organizacione jedinice.
Ovaj raspored koji se manifestuje u vidu određenih organizacionih nivoa naziva se hijerarhijom.
Koordinacija je process kojim se dovode u sklad organizacioni ciljevi I specijalizacija koja prati
podjelu rada na sektore. Ona podrazumjeva uspostavljanje komunikacionih kanala između ljudi
koji rade razlicite vrste poslova.
Babić/Stavric
smatraju da postoji najmanje 5 elemenata svojstvenh svim organizacijama:
1. Cilj
2. Zadatak
3. Funkcija
4. Organ
5. Sredstva
Prema
Bacneru
organizacija ima sl. Zajednicka obiljezja: svrsishodnost, udruzenost ljudi I
njihove reakcije, plansko, smišljeno oblikovanje I djelovanje stalnost tj. Trajnost, racionalnost I
efikasnost dinamicnost I efikasnost.
Za
Jojica
zajednicke karakteristike organizacije su: koordinacija napora zajednicki cilj, podjela
rada I hijerarhija
iz ovoga se moze zakljuciti da postoje najznacajnije karakteristike za sve organizacije:
1. Orijentiranost na svrhu I cilj
2. Resursi za ostvarivanje ciljeva uskladjenost sa zadacima
3. Struktuiranje I koordiniranje razlicitih aktivnosti ucesnika.
4. Navesti I objasniti negativne strane organizacije
Sama cinjenica da covjek pripada nekoj organizaciji ukazuje na to da organizacija postavlja
granice njegovoj slobodi. Te granice nisu podjednako stroge kod svih organizacija, niti za sve
vrste zahtjeva za slobodom.
Covjek u organizaciju moze biti ukljucen na osnovu ekonomske prinude kada radi odrzanja
egzistencije mora prihvatiti bilo koji posao koji mu se ponudi koji mozda nikada ne bi prihvatio.
Negativna strana organizacije se moze ispoljiti I u uslovima potpunog dobrovoljnog ukljucenja u
neku organizaciju. Pravila tih organizacija mogu odstupati od njegovih licnih stavova I
ubjedjenja.
dakle ako je organizacija silom nametnuta ili je covjek ukljucen u nju na osnovu ekonomske
prinude, on ace nepovoljno uticati na clana organizacije I njegovo ponasanje.
5. Navesti I objasniti visestruka znacenja pojma organizacija
Pojam organizacije nije jednoznacan pa se najcesce koristi u dvostrukom znacenju I to za
oznacavanje:
1. Procesa organizovanja nekih poslova odnosno aktivnosti
2. Rezultata tog procesa kojim se oblikuju razlicite organizacione jedinice razlicitih vrsta, sirine I
structure u svim podrucjima drustvenog zivota.
Organizacija u sirem smislu – svaki oblik udruzivanja ljudi radi postizanja zajednickih ciljeva.
Organizacija u uzem smislu – svaki oblik udruzivanja radi postizanja privrednih ciljeva.
Organizacija kao vjestina – sposobnost pojedinca da koristenjem organizacionih tehnika I
proizvoda na minimalanbroj odnosno na odredjen broj tipova.
tipizacija se odnosi na gotove proizvode dok je standardizacija mnogo siri pojam I odnosi se
pored proizvoda o na druga podrucja I poslovne procese preduzeca.
Postupak uklanjanja stetnih razmaka I praznih hodova
temeljni zahtjev racionalizacije je da se tehnoloski process odvija u neprekidnom toku.
process teži ka:
- smanjenju ili uklanjanju svih nepotrebnih razmaka u vremenu I prostoru.
u sustini rad treba organizovati tako da izmedju pojedinih operacija ne bude razmaka odnosno
da se ti razmaci svedu na najmanju mogucu mjeru. Oni mogu nastati u prostoru I vremenu.
Postupak predvidjanja (planiranja)
on se sastoji u pronalazenju svih okolnosti koje prate I okruzuju neki rad ili radne operacije I
ispitivanju uzajamne veze I utjecaja tih okolnosti na kvalitet rada I dalji tok rada.
postupak pripremanja
sve ono sto je u postupku predvidjanja predvidjeno u postupku propremanja se mora realizirati
pa otuda izmedju ova dva postupka postoji veoma uska povezanost I uslovljenost.
postupak ujednacavanja
Ovim postupkom se nastoji osigurati da poslovni process bude u svojim dijelovima, pocevsi od
proizvodnje pa do izrade I podnosenja zavrsnog racuna, sto vise ujednacen, odnosno da bude
sastavljen od sto ujednacenijih elemenata.
postupak spajanja jednakih elemenata ili jednakih procesa
ovaj postupak usko je povezan sa postupkom uklanjanja stetnih razmaka I praznih hodova, pa
se nerijetko uze posmatra kao nacin dosljedne primjene toga postupka. Medjutim ovaj postupak
je nesto vise jer trazi da se jednaki poslovi ili jednake radne operacije spoje u jednu ili da se
priblize vremenski prostorno.
8. Navesti I objasniti razlicite oblike provodjenja organizacijskih zahvata.
Potpuna I djelimicna organizacija
Potpuna organizacija se odnosi na cjelokupno poslovanje, upotrebljava se u preduzecima u
osnivanju, kada treba potpuno izgraditi organizaciju ili pak u onim preduzecima koja su provela
ili provode velike rekonstrukcije I modernizacije.
Djelimicna organizacija
susrece se obicno u onim preduzecima u kojima se provode manje organizacione promjene
odnosno u slucajevima kada se promjene provode na ogranicenom podrucju. To znaci da se
kod takve organizacije ne mora mijenjati I kriticki istrazivati cjelokupna organizacija
Individualna I sematska organizacija
Individualna organizacija je ona koja organizacionim problemima prilazi na individualan
specifican nacin, analizirajuci pri tome sve pozitivne I negativne strane postojecih
organizacionih rjesenja I usvajajuci samo one promjene koje vode ka poboljsanjima.
Sematska organizacija
provodi se obicno u onim velikim preduzecima, prostorno rasporedjenim na vecem teritoriju,
koja nastoje da se poslovanje svih njihovih pogona ili drugih radnih jedinica odvija na istim
organizacionim principima. Kod sematske organizacije vazno je neprestano imati na umu da je
ona izgradjena na odredjenim pretpostavkama
Centralizovana I decentralizovana organizacija
centralizovana organizacija
oznacava takvu vrstu organizacije gdje se rukovodjenje I menadzment nekim poslom ili citavim
preduzecem vrsi sa vrha hijerarhijski utvrdjene organizacione structure s tim sto svako mjesto
na toj ljestvici ima tacno utvrdjene zadatke.
Decentralizacija
oznacava onu vrstu organizacije kojom se prenosi upravljanje ili rukovodjenje sa centralnih
organa na nize organe. U tom slucaju ti nizi organi imaju vecu ili manju samostalnost u
organizacijii nacinu upravljanja poslova.
Jednokratna I postupna organizacija
jednokratna organizacija
susrece se obicno prilikom rjesavanja pojedinih organizacionih problema ili funkcija dakle, kada
se rjesavaju problem na jednom ogranicenom podrucju u relativno kratkom roku
postupna organizacija
koristi se po pravilu kod vecih organizacionih zahvata organizacije cjelokupnog preduzeca a u
sebi ukljucuje sistematski rad na rjesavanju organizacionih problema. Postupna organizacija
znaci zapravo provodjenje dugorocnih organizacionih promjena prema unaprijed utvrdjenoj
koncepciji
Organizacija I reorgabizacija
reorganizacija se odnosi na postojece a organizacij na novoosnovano preduzece I to predstavlja
osnov za razlikovanje ove dvije organizacione vrste.
9.Navesti i objasniti osnovne karakteristike klasicne organizacijske teorije
-
Jednokratnost tj. Naglasak na tehnicki aspect organizacije,
-
Organizaciju posmatra staticki, zanemaruje razvoj preduzeca, porast zaposlenih.
-
Organizacija je zatvoren sistem (crna kutija)
-
Centralizacija kao dominantan nacin organizacije
