Stručni rad
Predmet: Poslovna Ekonomija
Poslovna sredstva preduzeća
Mentor: Učenik:
1
Uvod
Da bi preduzeće obavilo postavljene zadatke i ostvarilo cilj postojanja mora
raspolagati određenom imovinom. Poslovna sredstva su najznačajniji dio
ukupnih sredstava preduzeća jer predstavljaju osnovu za obavljanje
djelatnosti preduzeća – proizvodnju, pružanje usluga ili promet robe.
Prema ekonomskom definisanju imovine preduzeća, sa jedne strane je skup
različitih sredstava koja se koriste i koja su u funkciji obavljanja poslovnih
zadataka preduzeća, a sa druge strane, to je imovina prema svom porijeklu, tj.
kome pripada i kome će pripadati u slučaju prestanka rada preduzeća.
Poslovna sredstva su neophodna za obavljanje poslovnih zadataka (poslovne
djelatnosti) i ona se prema svojoj funkciji (namjeni) dijele na:
-osnovna sredstva
-obrtna sredstva.
Osnovna sredstva su sredstva koja se pri korišćenju postepeno vrijednosno troše
nemjenjajući svoje konkretne oblike.U njih se ubrajaju:
-osnovna sredstva
-dugoročna finansijska ulaganja (ulaganja u hartije od vrijednosti,
udružena sredstva i banke, itd.).
Obrtna sredstva u toku poslovanja preduzeća mijenjaju svoje oblike i u cjelini
prenose svoju vrijednost na sledeći oblik sredstava. U njih spadaju
-gotovina
-zalihe (materijala, proizvoda, robe)
-potraživanja.
2
eventualno nastalih steta i drugih poremecaja u
poslovanju preduzeća
- sredstva zajedničke potrošnje, koja se koriste za poboljašanje nivoa životnog standarda
zaposlenih u preduzeću.
3) Prema fazama ciklusa reprodukcije u kojima su angazovani dijele se na :
- sredstva u početnom robnom obliku ( zalihe materijala i sredstva za rad )
- sredstva u tehnološkom procesu ( proizvodnja u toku )
- sredstva u zalihama gotovih proizvoda
4) Prema izvorima pribavljanja sredstva mogu biti :
- sopstvena
- tudja
SREDSTVA
OBLICI
NAMJENA
FAZE
IZVORI
stvari
poslovna sredstva
u pocetnom robnom
obliku
sopstveni
prava
Sredstva posebnih
namjena
u tehnoloskom
procesu
tudji
novac
u zalihama
Tabela 1.
kalsifikacija sredstava preduzeća prema pojedinim kriterijumima
4
2. Osnovna sredstva
Osnona sredstva predstavljaju osnovu za rad svakog preduzeća u cijelom periodu njegovog
ekonomskog trajanja. Karakteristike osnovnih sredstava su : vrijeme upotrebe koje je duze od
vremena izrade jednog proizvoda; postepenost trošenja ovih sredstava u duzem periodu, pri
čemu sredtva za rad prenose dio po dio svoje vrijednosti na nove proizvode ili usluge, a samim
tim umanjuju sopstvenu vrijednost; postojanost fizičkog oblika i upotrebne vrijednosti za sve
vrijeme korišćenja sredstva za rad.
Osnovna sredstva su sva ona sredstva koja u proces proizvodnje ulaže svojom cjelokupnom
vrednošću, ali se pri jednom poslovnom ciklusu ne troše u cjelosti, već se njihova vrednost
usled fizičkog i moralnog rabačenja postepeno smanjuje. I do kraja zadržavaju svoj prvobitni
oblik.
Osnovnim sredstvima se smatraju prirodna bogatstva i sredstva za rad kao i ulaganja u
prirodna bogatstva i sredstva za rad. Knjigovodstveni pojam osnovnih sredstava nešto se
razlikuje od pojma sredstava za rad.
Osnovnim sredstvima smatraju se i materijalne investicije kao što su patenti, licence i
osnivačka ulaganja koja ne predstavljaju sredstva za rad u užem smislu. Iz osnovnih sredstava
je isključen sitan inventar koji u suštini predstavlja sredstvo za rad.
„Osnovna sredstva se mogu javiti u obliku stvari, prava i novca koji je namjenjen
ulaganju u stvari i prava iz osnovnih sredstava. Pojavni oblici osnovnih sredstvava preduzeća
mogu biti:
- osnivačka ulaganja prije početka rada preduzeća
- novčana sredstva namjenjena za nabavku sredstava za rad
- objekti u izgradnji
- privredno zemljište
- patenti licence i druga prava
Osnovna sredstva po vrstama najcesce se kao kriterijum koriste :
- oblici u kojima se osnovna sredstva javljaju
- stepen upotrebljivosti ovih sredstava
Prema pojavnom obliku u kome se javljaju osnovna sredstva mogu biti u :
1)materijalnom obliku
2)novčanom obliku
3)obliku prava”
2
1) U materijalnom obliku ili u obliku stvari osnovna sredstva su : gradjevinski objekti,
oprema, zemljište, šume, dugogodišnji zasadi, osnovno stado itd.
2
Poslovna ekonomija, Dr Božidar Stavrić i saradnici, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva Beograd srana 50
5
