Pitanja za II kolokvijum iz Porodičnog prava:
1. Materinski i
paternitetski
sporovi – specifičnosti za ove sporove – koji sud je nadležan, ko
može da učestvuje – koja su aktivno, a koja pasivno legitimisana lica?
Specifičnost sporova
– Postupak je zasnovan na modifikovanim procesnim načelima
:
1.
Pokretanje postupka,
2.
Nadležnost suda,
3.
Hitnost postupka,
4.
Istražno načelo,
5.
Isključenje javnosti,
6.
Posebno znanje sudija i sudija porotnika,
7.
Slobodna ocena sudskih dokaza,
8.
Nedozvoljenost nekih presuda.
Stvarna nadležnost
– za ove sporove nadležan je sud opšte nadležnosti, i to:
u prvostepenom postupku nadležan je viši sud,
u drugostepenom postupku nadležan je apelacioni sud.
Mesna nadležnost
– konkretno mesno nadležan sud u materinskim i paternitetskim sporovima jeste
sud na čijem području
TUŽENI
ima prebivalište ili boravište
, izuzetno
DETE
može podići tužbu i
pred sudom na čijem području ono ima prebivalište odn. boravište.
Tužbu pokreće
aktivno legitimisana osoba
, tužilac koji ima ovlašćenje za to.
Pasivno legitimisana
lica
u sporu su tužena lica, tj. ona koja imaju dužnosti.
Aktivno legitimisana lica
su ona koja su
nosioci nekog prava
, tj. koja tuže u ovim sporovima.
Pasivno legitimisana lica
su ona na kojima leži obaveza/dužnost koja odgovara tužiočevom pravu, tj.
to su tužena lica.
Razlikuju se, u zavisnosti da li se očinstvo ili materinstvo utvrđuje ili se isto osporava. Npr. kod
utvrđivanja očinstva:
aktivno legitimisana lica su
:
dete
,
majka
i
muškarac koji tvrdi da je otac
deteta (ali on je i pasivno
legitimisan u ovom slučaju),
pasivno legitimisano lice
je to lice koje se tuži, tj.
otac kod bračnog očinstva
, ili
lice koje ne želi da
prizna očinstvo kod vanbračnog očnstva
(lice imenovano od strane majke).
2. Ko se smatra majkom, a ko ocem deteta?
1. Majka deteta
jeste žena koja ga je rodila. (čl. 42. PZ)
2. Ocem deteta
koje je rođeno u braku smatra se muž majke deteta. Izuzetno
:
a) ocem deteta koje je rođeno u roku od 300 dana od dana prestanka braka, ako je brak prestao
smrću muža i ako majka nije sklopila novi brak u tom roku, smatra se muž majke deteta iz
tog braka;
b) ocem deteta koje je rođeno u novom braku smatra se muž majke deteta iz tog braka;
c) ocem deteta koje je rođeno van braka smatra se muškarac čije je očinstvo utvrđeno ili
priznanjem, ili pravnosnažnom sudskom presudom.
3. Utvrđivanje vanbračnog očinstva - sudskom odlukom ili priznanjem (pred matičarem,
organom starateljstva, pred sudom i u testamentu)
Postoje
2 načina za utvrđivanje vanbračnog očinstva
, a to su:
a)
priznanjem oca
(pred matičarem, pred organom starateljstva, pred sudom, priznanje u testamentu)
predstavlja lični i dobrovoljni čin;
izjava o priznanju očinstva može se dati lično, ili preko zakonskog zastupnika ili
punomoćnika;
uslovi:
da je muškarac stariji od 16 godina i da je sposoban za rasuđivanje,
da je dete živo u trenutku priznanja, a izuzetno ovo priznanje se može dati i ako je dete
začeto u tretnutu priznanja, ali se kasnije rodi živo,
postojanje saglasnosti na izjavu o prizanju očinstva od strane deteta i majke ili staratelja,
kako bi ono bilo punovažno;
ni izjava o priznanju očinstva, ni izjava o saglasnosti sa priznanjem očinstva ne može se
opozvati.
b)
putem suda
(pravosnažnom sudskom odlukom) – ukoliko imenovano lice od strane majke deteta,
kao vanbračni otac, odbije da prizna dete kao svoje nakon poziva matičara da se izjasni o činjenici
rođenja deteta u odnosu na njegovo očinstvo; pravo na utvrđivanje očinstva putem suda imaju dete,
majka i i muškarca koji tvrdi da je otac deteta.
4. Ograničenje u pogledu zastarelosti utvrđivanja materinstva ili očinstva (konkretno za dete,
ono ima pravo bez ograničenja bilo kad da zna svoje poreklo, dok je i za majku i za oca do
deset godina
)
Dete
ima pravo da zna svoje poreklo, pa prema Porodičnom zakonu može pokrenuti
spor za
utvrđivanje očinstva
bez obzira na rok.
Dok
majka
može pokrenuti
postupak za utvrđivanje očinstva
u roku od godinu dana od dana
saznanja da muškarac koga smatra ocem deteta nije priznao očinstvo, a najkasnije u roku od 10 godina
od rođenja deteta.
Muškarac
koji tvrdi da je otac deteta može podneti tužbu, tj. pokrenuti
postupak za utvrđivanje
očinstva
u roku od godinu dana od dana saznanja da se sa njegovim priznanjem očinstva nisu saglasili
majka, odn. staratelj deteta, a najkasnije u roku od 10 godina od rođenja deteta.
5. Ne može se utvrđivati materinstvo i očinstvo u kojim slučajevima?
Materinstvo se ne može utvrđivati:
1.
nakon što je već utvrđeno pravosnažnom sudskom presudom,
2.
posle usvojenja deteta,
3.
posle smrti deteta.
Prema Porodičnom zaknu:
1.
pravo na
utvrđivanje
materinstva imaju
:
a)
dete
,
b)
žena koja tvrdi da je majka
deteta.
2.
pravo na
osporavanje
materinstva imaju
:
a)
dete
,
b)
žena koja je upisana u matičnu knjigu
rođenih kao majka deteta,
c)
žena koja tvrdi da je majka
deteta,
d)
muškarac koji se po zakonu smatra ocem
deteta.
Očinstvo se ne može utvrđivati:
1.
nakon što je već utvrđeno pravosnažnom sudskom presudom,
2.
posle usvojenja deteta,
3.
posle smrti deteta,
4.
od strane lica koja su se saglasila sa priznanjem očinstva (majka, dete, staratelj).
Prema Porodičnom zaknu:
1.
pravo na
utvrđivanje
očinstva imaju
:
a)
dete
,
b)
majka
,
c)
muškarac koji tvrdi da je otac
deteta.
2.
pravo na
osporavanje
očinstva imaju
:
a)
dete
,
