PRAVILNIK

O ENERGETSKOJ EFIKASNOSTI ZGRADA

("Sl. glasnik RS", br. 61/2011)

I UVODNE ODREDBE

Član 1

Ovim pravilnikom bliže se propisuju energetska svojstva i način izračunavanja toplotnih
svojstava objekata visokogradnje, kao i energetski zahtevi za nove i postojeće objekte.

Odredbe ovog pravilnika ne primenjuju se na: zgrade za koje se ne izdaje građevinska
dozvola; zgrade koje se grade na osnovu privremene građevinske dozvole, kao i zgrade koje
se grade na osnovu građevinske dozvole za pripremne radove; radionice, proizvodne hale,
industrijske zgrade koje se ne greju i ne klimatizuju; zgrade koje se povremeno koriste
tokom zimske i letnje sezone (manje od 25% vremena trajanja zimske odnosno letnje
sezone).

Član 2

Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

automatika i kontrola sistema zgrade

je skup opreme, softvera i inženjerskih servisa za

automatsku kontrolu, nadzor, optimizaciju, intervencije i menadžment tehničkih sistema u
zgradi, a u cilju obezbeđivanja energetski efikasnog, ekonomičnog i sigurnog upravljanja
instalacijama zgrade;

broj izmena vazduha, n

-1

] je časovni broj izmena unutrašnjeg vazduha spoljnim

vazduhom, obračunat za zapreminu zgrade unutar termičkog omotača V [m

];

bruto razvijena građevinska površina

jeste zbir površina svih nadzemnih etaža zgrade,

merenih u nivou podova svih delova objekta - spoljne mere obodnih zidova (sa oblogama,
parapetima i ogradama). U bruto građevinsku površinu ne računaju se površine u okviru
sistema dvostrukih fasada, staklenika, površine koje čine termički omotač zgrade u bruto
razvijenu građevinsku površinu ne obračunava se kod heterogenih zidova debljina
termoizolacije preko 5 cm, a kod homogenih zidova debljina zida veća od 30 cm uz
postizanje, ovim pravilnikom propisanih uslova energetske efikasnosti zgrada;

vazdušni komfor

predstavlja uslove kojima se obezbeđuje potrebna količina čistog

vazduha u zgradi odnosno kojima se obezbeđuje kvalitet vazduha koji je bez rizika po
zdravlje korisnika;

godišnja emisija ugljen dioksida, CO2 [kg/a]

je masa emitovanog ugljen dioksida u spoljnu

sredinu tokom jedne godine, koja nastaje kao posledica energetskih potreba zgrade;

godišnja isporučena energija E

an,del

[kWh/a] je energija dovedena tehničkim sistemima

zgrade tokom jedne godine za pokrivanje energetskih potreba za grejanje, hlađenje,
ventilaciju, potrošnu toplu vodu, rasvetu i pogon pomoćnih sistema;

godišnja potrebna energija za ventilaciju, Q

an,V

[kWh/a]

je računski određena potrebna

energija za pripremu vazduha sistemom mehaničke (prinudne) ventilacije, delimične
klimatizacije ili klimatizacije tokom jedne godine za održavanje uslova komfora u zgradi;

godišnja potrebna energija za zagrevanje sanitarne tople vode, Q

an,W

[kWh/a] je računski

određena količina energije koju je potrebno obezbediti sistemu za pripremu STV tokom
jedne godine;

godišnja potrebna energija za hlađenje zgrade, Q

an,C

[kWh/a] je računski određena

potrebna količina toplote koju rashladnim sistemom treba odvesti iz zgrade tokom godine da
bi se obezbedilo održavanje unutrašnjih projektnih temperatura;

10)

godišnja potrebna energija za osvetljenje, EL

[kWh/a] je računski određena količina

energije koju treba obezbediti tokom jedne godine za osvetljenje u zgradi;

11)

godišnja potrebna primarna energija koja se koristi u zgradi, Q

an,PR

[kWh/a] jeste zbir

primarnih energija potrebnih za rad svih ugrađenih tehničkih sistema za KGH i pripremu STV
u periodu jedne godine;

12)

godišnja potrebna toplotna energija, Q

an,tot

[kWh/a] je zbir godišnje potrebne toplotne

energije i godišnjih toplotnih gubitaka sistema za grejanje i pripremu potrošne tople vode u
zgradi;

13)

godišnja potrebna toplota za grejanje zgrade, Q

an,H

[kWh/a] je računski određena količina

toplote koju grejnim sistemom treba dovesti u zgradu tokom godine da bi se obezbedilo
održavanje unutrašnjih projektnih temperatura;

14)

godišnji gubici sistema hlađenja, Q

an,Cls

[kWh/a] su gubici energije sistema hlađenja tokom

jedne godine koji se ne mogu iskoristiti za održavanje unutrašnje temperature u zgradi;

15)

godišnji toplotni gubici sistema grejanja, Q

an,Hls

[kWh/a] su gubici energije sistema grejanja

tokom jedne godine koji se ne mogu iskoristiti za održavanje unutrašnje temperature u
zgradi;

16)

godišnji toplotni gubici sistema za pripremu sanitarne tople vode, Q

an,Wls

[kWh/a] su gubici

energije sistema za pripremu potrošne tople vode tokom jedne godine koji se ne mogu
iskoristiti za zagrevanje vode;

17)

granična površina A

] jeste površina termičkog omotača (spoljne mere) preko koga se

vrši razmena toplote;

18)

grejana zapremina zgrade Ve

] je zapremina obuhvaćena termičkim omotačem

zgrade;

19)

dvostruka fasada

predstavlja sistem (u funkciji tehničke instalacije) koji se sastoji od dve

nezavisne termičke opne između kojih struji vazduh;

20)

elaborat energetske efikasnosti

(u daljem tekstu: elaborat EE) je elaborat koji obuhvata

proračune, tekst i crteže, izrađen u skladu sa ovim pravilnikom i sastavni je deo tehničke
dokumentacije koja se prilaže uz zahtev za izdavanje građevinske dozvole;

21)

električna snaga uređaja KGH, P

[kW] je zbir nazivnih (priključnih) električnih snaga

uređaja za grejanje, hlađenje, ventilaciju i klimatizaciju u zgradi (pumpe, ventilatori,

(2) kod koje je više od 10% neto površine zgrade u kojoj se održava kontrolisana

temperatura druge namene,

(3) kod koje delovi zgrade, koji su tehničko-tehnološke i funkcionalne celine, imaju

različite termotehničke sisteme i/ili bitno različite režime korišćenja
termotehničkih sistema;

32)

indeks izgrađenosti parcele

jeste odnos (količnik) bruto građevinske površine izgrađene

ili planirane zgrade i ukupne površine građevinske parcele. U indeks izgrađenosti parcele se
ne računaju površine pod staklenicima, duplim fasadama, slojevima termoizolacije debljim
od 5 cm pod uslovom da se proračunom dokumentuje poboljšanje energetskih karakteristika
postojeće zgrade primenom mera iz ovog pravilnika;

33)

indeks zauzetosti

parcele jeste odnos gabarita horizontalne projekcije izgrađene ili

planirane zgrade i ukupne površine građevinske parcele izražene u procentima. U indeks
zauzetosti parcele se ne računaju površine pod staklenicima, duplim fasadama i slojevima
termoizolacije debljim od 5 cm pod uslovom da se proračunom dokaže poboljšanje
energetskih karakteristika postojeće zgrade primenom ovih mera;

34)

koeficijent ventilacionih gubitaka toplote, H

[W/K] su ventilacioni gubici toplote kroz

omotač zgrade podeljeni razlikom temperatura unutrašnje i spoljne sredine, određene prema
SRPS EN ISO 13790;

35)

koeficijent grejanja ε

, (COP - eng. coefficient of performance),

predstavlja odnos između

dobijene toplotne energije i uložene energije (utrošene električne energije) ((kWh)H/(kWh)E),
kada rashladne mašine ili generatori hlađenja rade kao toplotne pumpe (obrnut proces);

36)

koeficijent hlađenja ε

je odnos odnos između energije hlađenja i uložene pogonske

energije;

37)

koeficijent transmisionih gubitaka toplote, H

[W/K] su transmisioni gubici toplote kroz

omotač zgrade podeljeni razlikom temperatura unutrašnje i spoljne sredine, određene prema
SRPS EN ISO 13790;

38)

kratkotrajno korišćenje zgrade

podrazumeva korišćenje zgrade kraće od 25%

projektovanog perioda korišćenja za grejanje ili hlađenje;

39)

nova zgrada

je zgrada projektovana u skladu sa ovim pravilnikom;

40)

obimnija obnova

jeste izvođenje građevinskih i drugih radova na adaptaciji ili sanaciji na

postojećoj zgradi kada je: ukupna predračunska vrednost radova na obnovi veća od 25%
vrednosti zgrade, isključujući vrednost zemljišta na kojoj se zgrada nalazi; više od 25%
površine omotača zgrade podrvgnuto energetskoj sanaciji uz poštovanje oblikovne i
funkcionalne celovitosti delova zgrade;

41)

omotač zgrade

čine svi elementi zgrade koji razdvajaju unutrašnji od spoljašnjeg

prostora;

42)

pasivna zgrada

je zgrada u kojoj godišnja potrošnja energije za grejanje po jedinici

korisne površine ne prelazi 15 kWh/m

;

43)

period grejanja, HD (eng. heating days)

je broj dana od početka do kraja grejanja

zgrade. Početak i kraj grejanja za svaku lokaciju određen je temperaturom granice grejanja,
koja je obuhvaćena pri određivanju broja Stepen dana HDD ("

Heating degree days

");

44)

pomoćni sistem

jeste skup tehničke opreme i uređaja koje koriste termotehnički sistemi

zgrade (KGH i STV), a kojima je potrebno napajanje električnom energijom;

45)

postojeća zgrada

je zgrada izgrađena na osnovu građevinske dozvole ili drugog

odgovarajućeg akta, kao i svaka druga zgrada koja se koristi u skladu sa Zakonom o
planiranju i izgradnji;

46)

primarna energija

predstavlja energiju iz obnovljivih i neobnovljivih izvora koja nije

pretrpela bilo kakvu konverziju ili proces transformacije;

47)

referentne vrednosti

date ovim pravilnikom su vrednosti u odnosu na koje se vrši

poređenje izračunatih vrednosti energetskih svojstava zgrada;

48)

referentni klimatski podaci

jesu skup odabranih klimatskih parametara koji su

karakteristični za neko geografsko područje;

49)

sanitarna topla voda

je topla voda dobijena grejanjem vode iz vodovodne mreže;

50)

svetlosni komfor

predstavlja uslove koji omogućavaju dobro viđenje, tačno i brzo

opažanje uz minimalno naprezanje očiju;

51)

spoljna projektna temperatura, θe

[°C] je proračunska temperatura spoljnog vazduha za

izračunavanje toplotnih gubitaka i toplotnog opterećenja sa indeksima: zimska (H) i letnja
(C);

52)

staklenik

je zastakljeni korisni deo zgrade koji predstavlja pasivni prijemnik sunčeve

energije;

53)

stvarni klimatski podaci

jesu klimatski podaci dobijeni statističkom obradom prema

meteorološkoj stanici najbližoj lokaciji zgrade;

54)

termička masa

predstavlja delove termičkog omotača i strukture zgrade od materijala i u

debljini koji omogućavaju akumulaciju toplote;

55)

termički omotač

zgrade čine svi elementi zgrade koji razdvajaju grejani od negrejanog

dela zgrade, odnosno, celine zgrade sa različitim uslovima komfora ili delova zgrade kod
kojih dolazi do prekida grejanja usled privremenog nekorišćenja nekog prostora;

56)

termotehnički sistem zgrade

obuhvata sve potrebne instalacije, postrojenja i opremu za

klimatizaciju, grejanje i hlađenje (u daljem tekstu: KGH sistemi), kao i sistem za pripremu
STV;

57)

termičko zoniranje zgrade

obuhvata grupisanje pojedinih delova zgrade u skladu sa

njihovim potrebama za održavanjem određenih termičkih uslova;

58)

tehnički sistem zgrade

čine sve potrebne instalacije, postrojenja i oprema koja se

ugrađuje u zgradu ili samostalno izvodi i namenjeni su za grejanje, hlađenje, ventilaciju,
klimatizaciju, pripremu sanitarne tople vode (u daljem tekstu: STV), osvetljenje i proizvodnju
električne energije (kogeneracija i fotonaponski sistemi);

4) zgrade namenjene obrazovanju i kulturi;

5) grade namenjene zdravstvu i socijalnoj zaštiti;

6) zgrade namenjene turizmu i ugostiteljstvu;

7) zgrade namenjene sportu i rekreaciji;

8) zgrade namenjene trgovini i uslužnim delatnostima;

9) zgrade mešovite namene;

10) zgrade za druge namene koje koriste energiju.

Član 5

Energetska efikasnost zgrade je ostvarena ako su ispunjena sledeća svojstva zgrade:

1) obezbeđeni minimalni uslovi komfora sadržani u Prilogu 5 - Uslovi komfora, koji je
odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo;

2) potrošnja energije za grejanje, hlađenje, pripremu tople sanitarne vode, ventilaciju i
osvetljenje zgrade ne prelazi dozvoljene maksimalne vrednosti po m

sadržane u Prilogu 6 -

Metodologija određivanja energetskih performansi zgrada: određivanje godišnje potrebne
toplote za grejanje, ukupne godišnje finalne i primarne energije, godišnje emisije CO

referentni klimatski podaci i preporučene vrednosti ulaznih parametara za proračun, koji je
odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 6

Kod obezbeđivanja efikasnog korišćenja energije u zgradama uzima se u obzir vek trajanja
zgrade, klimatski uslovi lokacije, položaj i orijentacija zgrade, njena namena, uslovi komfora,
materijali i elementi strukture zgrade i omotača, ugrađeni tehnički sistemi i uređaji, kao i
izvori energije i kogeneracija i mogućnost za korišćenje obnovljivih izvora energije.

Član 7

Za postizanje energetske efikasnosti zgrada definiše se:

1) orijentacija i funkcionalni koncept zgrade;

2) oblik i kompaktnost zgrade (faktor oblika);

3) toplotno zoniranje zgrade;

4) način korišćenja prirodnog osvetljenja i osunčanja;

5) optimizacija sistema prirodne ventilacije;

6) optimizacija strukture zgrade;

7) uslovi za korišćenje pasivnih i aktivnih sistema;