INTERNACIONALNI UNIVERZITET U NOVOM PAZARU
VISOKOŠKOLSKA JEDINICA U PANČEVU
SEMINARSKI RAD IZ GRAĐANSKOG PRAVA
Tema: Pravne činjenice, sticanje i prestanak prava i karakteristike pravnog posla
MAJ 2015
2
Uvod
Pravo je skup propisa i drušvenih normi koje se u pravnoj hijerarhiji kotiraju veoma visoko.
Tačnije, odmah ispod ustava. Pravo se može uglavnom posmatrati kao društvena pojava, kao
sređena
celina
pravnih
normi
i
društvenih
odnosa.
Pravo se u najvećoj mjeri vezuje za običaj i moral. Pravo je skup pravnih normi koje regulišu
društvene odnose u državi (državno-pravni poredak), usmeravajući ih ka razvoju i ostvarenju
određenih vrednosti i ciljeva, a čija je primena obezbeđena (sankcionisana ) državom, njenim
aparatom koji raspolaže monopolom fizičke sile. Pravo predstavlja svojevrstan sistem pravnih
normi. Za razumevanje pravnog sistema trebamo, dakle, poći od pravnih normi kao njegovog
elementarnog dela. Pravnim normama regulišu se različiti pravni odnosi, pa one mogu da se
grupišu po različitim kriterijumima u veće celine. Postojeće opšte pravne norme međusobno
se grupišu u uže grupe normi koje uređuju odnose velikog stepena sličnosti. Ove grupe normi
nazivaju se ustanove ili institucije. Ustanove su prvi stepen povezivanja pravnih normi, ali ne
i jedini. Sledeći stepen povezivanja zasniva se na grupisanju pravnih normi koje uređuju šire
pravne odnose, tj. pravne odnose manjeg stepena sličnosti, ali dovoljno slične da predstavljaju
jednu celinu. Ovako grupisane pravne norme čine pojedine grane prava.
U definisanju pravnog sistema uvijek je značajna uloga pravne norme.
Pojam pravnih činjenica
Pravne norme odredjuju činjenice na osnovu kojih dolazi do nastanka,promene (prenosa) i
prestanka gradjanskih subjektivnih prava.Te činjenice nazivaju se pravnim činjenicama.Prema
tome, pravne činjenice su činjenice iz života za koje pravo vezuje nastanak, promenu ili
prestanak
gradjanskih
subjektivnih
prava.
Pravne činjenice se razlikuju od pravnih normi (objektivnog prava).Naime, na osnovu pravnih
normi nastaje subjektivno pravo, dok za pravnu činjenicu pravna norma vezuje
nastanak,promenu
ili
prestanak
tog
prava
Pravne činjenice mogu biti različite činjenice iz stvarnosti kojima pravo priznaje svojstvo da
dovode do nastanka,promene ili prestanka subjektivnih prava.Tako na primer poplava je
dogadjaj koji može biti pravna činjenica ako je poplavljeno ili uništeno zemljište koje je bilo
predmet zakupa, ili ako je otkinut veći deo zemljišta i snagom vode priteran uz susedovo
zemljište.Isto tako izjava volje jednog lica da želi da kupi knjigu licu koje ima nameru da je
proda, može da dovede do zaključenja ugovora o kupoprodaji i sticanja prava
svojine.Rodjenje deteta je prirodni dogadjaj (činjenica) za koji pravo vezuje posledicu sticanja
pravne
sposobnosti.
Subjektivna prava ne nastaju postojanjem jedne pravne činjenice.Najčešće se za nastanak
subjektivnog prava zahteva da postoji skup pravnih činjenica, koje moraju nastati ili
istovremeno ili sukcesivno.Izuzetno, jedna pravna činjenica može dovesti do nastanka pravnih
posledica, rodjenje ili smrt, na primer, dovode do nastanka, odnosno prestanka subjektiviteta.
Subjektivno pravo se po pravilu bavi uobičajenim činjenicama koje se najčešće sreću u
pravnom životu.Za nastanak,promenu ili prestanak subjektivnog prava nije svaki put potrebno
dokazivata postojanje ili nepostojanje činjenica, koje postoje ili nepostoje po redovnom toku
stvari.Postojanje ili nepostojanje jednih činjenica pretpostavlja se ako postoje druge pravne
činjenice.Činjenica koja je poznata, a iz koje se izvlaci zaključak postojanja ili nepostojanja
druge činjenice, naziva se osnov (basis).Ako postoji poznata činjenica (osnov), smatra se da
postoji ili nepostoji druga činjenica.Nepoznatu činjenicu dakle saznajemo indirektno,a
a ona
odgovara uobičajenom, normalnom toku stvari.
