1.UVOD
Otpadne vode predstavljaju kompleks složenih jedinjenja i često je
samo biološkim testovima toksičnosti moguće utvrditi toksičnost
kompleksnih otpadnih voda i prema tome odrediti način i obim
prečišćavanja. Na taj način se ostvaruju velike uštede kod projektovanja i
rada sistema za prečišćavanje. Istorijski gledano one su bile veliki problem,
a ujedno i izvor zaraze i izazivači velikih epidemija. Sredinom 19-og veka,
proizvedene otpadne vode u brzo razvijajućim industrijskim regijama i
gradovima ispuštane su direktno u reke i kanale, kao i u zemljište ispod
toaleta u dvorištima oronulih kvartova. Često, pumpa vode za piće je bila
smeštena odmah do toaleta. Dakle, nije bilo čudna česta pojava kolere,
posebno u velikim gradovima. Prikupljanje otpadnih voda u sisteme kanala
služio je svrsi, ali ispuštanje tih voda u reke nije bilo rešenje problema jer
bi iznos ispuštenih voda bio prevelik u odnosu na stopu rečnog toka. U
Berlinu je još u 19 veku izgrađen radijalni sistem za prikupljanje otpadnih
voda, pri čemu su kišnica i otpadne vode tekle ka najnižoj tački pomoću
gravitacije, odakle je ta voda pumpana uz pomoć cevi za navodnjavanje u
polja van grada. (5)
Do druge polovine 19. veka, uobičajena praksa je bila otpuštanje
otpadnih voda u reke i bilo je normalno da se zajednice koje su se nalazile
nizvodno snalaze sa zagađenom vodom. Ovi problemi su dramatično
porasli kako je počeo industrijski razvoj u brzo rastućim gradovima. U cilju
izbegavanja epidemija kao što je kolera i tifus, morali su se izdati zakoni za
tretman i otpuštanje otpadnih voda.
Posmatrajući period od sredine 19. veka pa do 80-ih godina 20. veka,
može se zaključiti da su naučnici imali velikih problema i prevashodno
izazova, kako bi prvo detektovali pre svega uzročnike različitih bolesti i
trovanja, pa tek onda da pronađu načine, postupke i sredstva za tretman
kako industrijskih, tako i komunalnih otpadnih voda. Još u tom vremenu je
bio prepoznat problem sa otpadnim vodama, pa su se ti problemi kroz
vreme i razvoju nauke parcijalno rešavali, ali se ni do današnjih dana nisu
u potpunosti rešili. Napredak je vidljiv samim donošenjem Zakona u toj
oblasti, koji može i mora biti bolji. Rad na tom polju tek predstoji.
2.OTPADNE VODE
Otpadne vode su mešavina vode i otpadaka iz stanova, javnih
građevina, sa javnih površina i industrije. Otpadne vode su higijenski
značajne zbog sadržine štetnih i toksičnih materija koje mogu zagaditi
zemljište, vodu i vazduh, a time i ugroziti zdravlje ljudi.
Razlaganjem otpadaka u otpadnim vodama nastaju kiseonik,
ugljendioksid, amonijak, metan, vodoniksulfid, merkaptani i dr. Oni
zagađuju životnu sredinu (zemljište, vodu, vazduh). Epidemiološki značaj
otpadnih voda ogleda se u povoljnim uslovima za život i razmnožavanje
bakterija, parazita i virusa.
U jednom litru otpadnih voda uobičajeno ima oko 10-12 klica
Salmonellae typhi i oko 500 jaja Ascarisa lumbricoidesa.
Po poreklu otpadne vode mogu biti:
1. Fekalne-komunalne- upotrebljene vode iz domaćinstva, kao i
upotrebljene vode svih ostalih producenata koje jedno naselje
može da ima: vanprivredni objekti, privredni objekti, pranje ulica
i ostalih površina u naselju.
2. Atmosferske vode- zagađene slivanjem sa krovova i površina koje
su zaprljane industrijskim procesom (fabrike đubriva, rafinerije).
Nastaju slivanjem kiše ili otapanjem snega.
2
3.PREČIŠĆAVANJE OTPADNIH VODA
Prečišćavanje upotrebljene vode obuhvata niz operacija i postupaka
kojima se iz vode uklanjaju suspendovane i rastvorene supstance, odnosno
vrši se smanjenje zagađujućih materija do onih količina ili koncentracija sa
kojima prečišćene upotrebljene vode ispuštene u prirodne vodene sisteme
ne predstavljaju opasnost za žive organizme i ne uzrokuju neželjene
promene u životnoj sredini.
Nema jedinstvenog sistema obrade otpadnih voda, jer svaka od tih voda
ima posebne karakteristike. Za prečišćavanje otpadnih voda mogu se
koristiti sledeći načini:
1. Mehanički
2. Hemijski
3. Fizičko-hemijski
4. Biološki.
Prema stepenu gradacije postupci prečišćavanja otpadnih voda se mogu
podeliti na:
1. Primarni
2. Sekundarni
3. Tercijalni.(2)
Primarno prečišćavanje otpadnih voda
može da obuhvata sledeće postupke:
ujednačavanje količina i opterećenja otpadnih voda, uklanjanje grubog
materijala, uklanjanje lako taloživih suspendovanih čestica, uklanjanje
slobodnih ulja i masti, kao i postupke uklanjanja suspendovanih čestica.
Sekundarno prečišćavanje otpadnih voda
obuhvata postupke uklanjanja
dispergovanog i rastvorenog biološki razgradljivih organskih zagađujućih
materija. Ovi postupci su zasnovani na aktivnosti odgovarajuće mikroflore,
koja koristi biološki razgradljive organske materije kao svoj surogat.
Tercijalno prečišćavanje otpadnih voda
obuhvata postupke uklanjanja azota
i fosfora.
4.INDUSTRIJSKE OTPADNE VODE
4
