1
PREDUZETNIŠTVO I PREDUZETNIČKA EKONOMIJA- SKRIPTA
1. Uticaj globalizacije na tržište
i na poslovanje
preduzećaProcesom globalizacije dolazi do integracije zemalja, ruše se
barijere, granice, uspostavljaja slobodan protok robe, kapitala i ljudi. Dolazi do povećanja tržišta, a time se povećava i
konkurencija. Tržište se brzo mijenja. Komunikacija i transport su brži i bolji.kapital se seli na tržišta gdje su manje
intervencije države i gdje je jeftinija radna snaga. Padom komunističkih i socijalističkih režima dolazi do privatizacije.
Da bi se izbjegle prijetnje i /ili iskoristile prilike, preduzeća moraju izabrati transformacije koje će postati jači
konkurenti. Tipične metode transformacije su: reinženjering, restruktuiranje, program kvaliteta, integracija, akvizicija,
promjene kulture i druge strateške promjene. Globalizacija svjetske ekonomije stvara više profita ali i više prijetnje
kako za postojeće tako i za potencijalne učesnike u grani.,te prisiljava preduzeća da prave dramatične strateške
preokrete u pravcu poboljšanja svojih performansi, s ciljem konkurentnosti i opstanka Globalizaciju pokreće širok i
moćan skup snaga povezanih sa tehnološkim promjenama, međusobnim ekonomskim integracijama, kolaps
komunizma u svjetskim razmjerama i sl.
2. Ekonomski aspekti globalizacije
3. Društveni aspekti globalizacije
2
4. Karakteristike savremenog menadžmenta
Kroz praksu se savladavaju uloge portparola, pregovarača ili korektora izvjesnih akcija zaposlenih u organizaciji, dok je
za neke potreban urođeni dar.
Savremeni menadžeri omogućuju da se pripreme za promjene koje se tiču:izmjene paradigme,,teorije haosa,strukture
radne snage i globalizacije.
Izrada paradigme je nov način razmišljanja,percepcije i razumijevanja svijeta u kojem živimo.
Teorija haosa je zasnovana na stavu da unutar velikih struktura postoji nered i nasumičnost.
Ubrzanim razvojem i globalizacijom organizacije moraju skraćivati vrijeme razvoja novih proizvoda, investirati, potrebe
za stalnim inovacijama, usavršavanje tehnologije.
5. Kvalitet kroz upravljanje i ljudski resursi
Uspješan odgovor na proces globalizacije, odnosno internacionalizacije konkurencije poslova, jeste nastojanje
menadžera u SAD da se u proizvodnji dobiju proizvodi visokih kvaliteta, kroz efikasno upravljanje ljudskim resursima.
Peters i Woterman napisali su knjigu u kojoj su iznijeli rezultate istraživanja većeg broja kompanija u SAD, kao što je
Digital Equipment, 3M, Johnson and Johnson, i Mc Donalds. Pomenuti autori su pokušali da otkriju zašto ove
kompanije imaju nadprosječne performanse, uspjeh u poslovanju za više godina. Zaključili su da menadžment ovih
kompanija ima osam posebnih (ekselentnih) karakteristika:
a)
Naglasak je na akciji.
Kompanije treba da naginju ka akciji, prije svega i procesu implementacije
b)
Bliskost sa kupcem.
Uspješne kompanije su okrenute kupcu, njegovim potrebama i željama.
c)
Anatomija i preduzetništvo.
Uspješne kompanije dizajnirale su svoju organizacionu strukturu za potrebe
inovacija i promjena.
d)
Produktivnost pomoću ljudi.
Uspješne kompanije podstiču ljude da učestvuju u donošenju odluka o
proizvodnji, tržištu i novim proizvodima.
e)
Jasan sistem vrijednosti.
Uspješne kompanije imaju jasan stav o sopstvenom sistemu vrijednosti. I zaposleni i
lideri dobro poznaju svoju kompaniju.
f)
Povezanost sa onim što se zna i razumije.
Uspješne kompanije ostaju “familijarne” sa poslovima koje poznaju
i u koje se razumiju
g)
Jednostavna forma, mali štab.
Uspješne kompanije imaju jednostavnu formu i ograničen broj zaposlenih u
štabnim pozicijama.
h)
Simultano gubljenje i postizanje potpune kontrole vlasništva,
čini se da je paradoks, ali je činjenica da
uspješne kompanije imaju potpunu kontrolu u nekim područjima i gube kontrolu u drugim.
6.
Strategije za ulazak na internacionalno tržište
Kompanije na tržišta drugih zemalja ulaze uz pomoć metoda: izvoz, licencni aranžman,franšizing,zajednička ulaganja i
potpuno vlasništvo. Profit, nova tržišta, finansijski kapital i niži troškovi radne snage su glavna motivacija uključivanja
u međunarodne tokove. Evropska unija je zvanično počela funkcionisati 1992. godine međusobnim prihvatanjem ideje o
uzajamnom ekonomskom razvoju od strane 12 zemalja. Ključne regije u globalnoj ekonomiji su
Evropa,SAD,Azija,Pacifik,Afrika i Istočna Evropa.
7. Različite percepcije promjena organizacione strukture
4
13.
Ciljevi sistema
Cilj sistema je određen željenim stanjima i izlazima sistema u određenom trenutku ili intervalu vremena i određenim
uslovima okoline. Svrha i ciljevi sistema određuju njegovu koncepciju. Svrha, odn.zadatak koji sistem treba da ostvari,
je polaz kod izgradnje sistema. Ciljevi određuju sistem koji se gradi. Organizacioni sistemi su sistemi cilja. Posebnu
ulogu imaju čovjekovi ciljevi ako se čovjek posmatra kao element organizacionog sistema. Osnovni ciljevi organizacije
treba da budu: jasni, ostvarljivi, pravilno odabrani i rangirani.
14. Vrste sistema
15.
Formalna i neformalna organizaciona struktura
Formalna grupa
je formirana prema nacrtu organizacije.Njihova svrha jeste obavljanje nekog radnog zadatka
organizacije., njenog vođu postavlja najviše rukovodstvo kao osobu koja ima autoritet i odgovornost, ima sljedbenike ili
podređene koji obavljaju radne zadatke. Formalna struktura se sastoji od:
-
organizacione šeme, koja predstavlja strukturu organizacije sa podsistemima i elementima sistema (proizvodnja,
marketing, finansije)
-
formalnih, pisanih pravila, raznih procedura, načina kontrole, sistema nagrađivanja,
-
propisan status ljudi po hijerarhiji rukovođenja, službeni pravci i metodi komuniciranja.
Formalne grupe čine dva ili više zaposlenih koji učestvuju u organizaciono zahtjevanim svrsishodnim akcijama.
Neformalna grupa
je organizacija koja se javlja kao odgovor na ljudske potrebe i interese, ali i kao posljedica blizine.
Neformalna grupa ima vođu , ali osobu koju menadžment nije izabrao, ona ima sljedbenike, ali njih drži neki njihov
zajednički interes, a ne cilj organizacije.
Karakteristike neformalne organizacije:
uglavnom nastaje spontano, djelovanjem i povezivanjem ljudi u organizaciji,
formira se po različitim principima:
-grupa ljudi istomišljenika po nekom problenu u organizaciji,
-ljudi grupisani po partijskoj opredjeljenosti, ili nacionalnoj pripadnosti,
-na bazi ličnih simpatija. Dijele se na na:- interesne i-prijateljske grupe.
16.
Proces organizovanja
Druga faza upravljanja je organizovanje, slijedi nakon planiranja i obuhvata definisanje i formiranje organizacije
preduzeća pri čemu omogućava realizaciju planiranih ciljeva i zadataka postavljenih fazom planiranja. Odvija se u
svakom preduzeću bez obzira na vrstu i veličinu. Organizovanje znači definisanje i uspostavljanje optimalne
kombinacije ljudskih i fizičkih resursa, što omogućava efikasno funkcionisanje preduzeća
Organizacioni zahvati su:
1.
utvrđivanje i definisanje poslova koje treba obaviti da bi se zacrtani planski ciljevi mogli ostvariti,
2.
podjela poslova na pojedinačne zadatke,
3.
grupisanje poslova i formiranje odgovarajućih organizacionih jedinica,
4.
međusobna koordinacija i uklapanje organizacionih jedinica u jedinstvenu organizacionu strukturu,
5.
decentralizovanje poslova, delegiranje ovlašćenja, uspostavljanje mreže hijerarhijskih odnosa i sl.
5
17. Šta treba da obezbjedi organizaciona struktura
a) da odražava ciljeve i planove organizacije, kao i da se temelji na njima i na poslovima koji iz njih proizilaze
b) da uključuje i jasno označava ovlašćenje rukovodioca organizacije koja su im dali vlasnici sredstva za proizvodnju
c) da odražava svoju sredinu, da uključuje sve njene važnije premise, kao što su ekonomske, političke, tehničke,
tehnološke, socijalne, etičke itd. I
d) da se bazira na obučenim ljudima i da respektuje njihove mogućnosti.
18.
Teorija „Z“
Wiliam G. Ouchi razvio je teoriju Z. Teorija Z je hibridna, idealna kombinacija teorije A ( američka ) i teorije
J ( japanska ) iz kojih su izdvojene najbolje tehnike i karakteristike japanskog i američkog menadžmenta: dugoročno
zapošljavanje, donošenje odluka konsenzusom, individualna odgovornost, promocija spora i u osnovi lojalnost je
glavna, karijera je manje specijalizovana nego u teoriji A, kontrolni sistem je neformalan ali sa eksplicitnim
standardima, briga za sve zaposlene i sve aspekte života uključujući i njihove porodice.
19.
Exellence u menadžementu
Autori su izveli zaključak da exellence tj.izvrsne, odlične, uspješne organizacije moraju biti tzv.inovativne organizacije.
Inovativne organizacije i menadžment imaju sposobnost i vještine kontinuiranog davanja uspješnih odgovora na izazove
i promjene bilo koje vrste koji dolaze i sredine organizacije i okruženja. Osnovne karateristike takvih organizacija su:
sklonost ka akciji, prisnost sa potrošačima, čovjek kao primarni razvojni resurs.
20.
Razlike između klasične i inovativne organizacije
Nova organizacija prilagođena za inovacije i nove tehnologije, usmjerena je prema potrošačima (potrebama, željama,
zahtjevima i očekivanjima). Modifikacije nove tehnologije, materijali i proizvodi predstavljaju sve ono što donosi
promjene u potencijalu preduzeća, počev od istraživanja i razvoja do potencijala u proizvodnji, finansijama, marketingu,
investiranju i vođenju preduzeća.
Inovacija nije uvijek tehnička ona je je orjentisana na promjene u organizaciji i organizacionoj strukturi. Promjene u
organizacijijonoj strukturi na taj način postaju neophodnost kako bi se stvorile mogućnosti za uspješno funkcionisanje
preduzeća. Promjene se ne odvijaju same po sebi, nego one treba da se odvijaju na bazi postavljenih ciljeva i treba da su
u okviru opšte teorije sistema upravljive.
21. Osnovni principi savremenog menadžmenta
a) Efektivnost i efikasnost
b) Ekonomija obima
c) Marketing orjentacija
d) Konkurentska prednost
e) Fleksibilnost
f) Spremnost na promjene
g) Uvažavanje hijerarhije poslovnih odluka
22.
De
f inicija menadžmenta
Proces planiranja, organizovanja, vođenja i kontrolisanja rada članova organizacije uz korištenje raspoloživih resursa
kako bi se postigli postavljeni ciljevi.
Rajkov: skup poslova vezanih za upravljanje preduzećem, korištenjem osnovnih upravljačkih funkcija:
planiranja,organizovanja,vođenja i kontrolisanja.
Obavljanjem poslova sa drugim ljudima, radi ostvarenja organizacionih ciljeva u dinamičnom okruženju uz efikasno
korištenje ograničenih resursa
Sadržaj menadžmenta mogli bismo raščlaniti na
pet menadžerskih funkcija:
planiranje, organizovanje, kadrovsko
popunjavanje, vođenje i kontrolisanje.
