Prerabotka na ovosje i zelencuk
UNIVERZITET
“
SV. KIRIL I METODIJ
”
SKOPJE
FAKULTET ZA ZEMJODELSKI NAUKI I HRANA
Љубица Каракашова
Фросина Бабановска-Миленковска
Практикум
ПРЕРАБОТКА НА ОВОШЈЕ И ЗЕЛЕНЧУК
Скопје, 2012
Автори:
д-р Љубица Каракашова, вонреден професор
м-р Фросина Бабановска-Миленковска, асистент
Рецезнти:
д-р Лазар Сиваков, редовен професор во пензија,
Факултет за земјодеслки науки и храна, Скопје
д-р Биљана Петановска-Илиевска
Факултет за земјодеслки науки и храна, Скопје
Лектор:
Зорица Велкова
Име и презиме:____________________________
Бр. на индекс:____________

1
Проф
.
д
-
р
.
Љубица
Каракашова
,
ас
.
м
-
р
Фросина
Бабановска
Миленковска
ФЗНХ
,
Практикум
:
Преработка
на
овошје
и
зеленчук
Датум
: _______________
ВОВЕД
Храната
има
комплексен
хемиски
состав
.
Составена
е
од
различни
соединенија
од
органско
и
неорганско
потекло
.
Доминантни
се
макронутриентите
,
како
основни
хранливи
супстанции
во
кои
спаѓаат
:
јаглехидрати
,
протеините
и
мастите
,
додека
како
микронутриенти
или
“
заштитни
”
супстанции
се
:
витамините
,
минералите
и
други
материи
присутни
во
мали
количества
.
Покрај
тоа
,
во
овошјето
и
зеленчукот
присутни
се
и
супстанции
важни
од
физиолошки
аспект
и
за
формирање
на
сензорните
својства
(
ароматски
,
боени
и
пектински
супстанции
,
танини
,
феноли
,
алкохоли
,
естри
и
др
.).
Хемискиот
состав
на
овошјето
и
зеленчукот
е
многу
сложен
и
тој
с
è
уште
е
недоволно
проучен
.
На
составот
на
прехранбените
производи
,
од
растително
потекло
,
влијаат
еколошките
услови
,
примената
на
агротехнички
мерки
,
степенот
на
зрелост
,
па
од
тука
варира
хемискиот
состав
на
прехранбените
производи
.
Условите
за
чување
и
начинот
на
производство
,
во
значителна
мера
влијаат
на
содржината
на
одделни
состојки
во
нив
.
Поради
тоа
,
хемискиот
состав
на
овошјето
е
многу
променлив
,
како
во
различни
фази
на
развојот
,
така
и
по
региони
и
по
години
.
Од
количеството
,
видот
и
меѓусебниот
однос
на
одделни
хранливи
состојки
,
зависи
биолшката
и
енергетската
вредност
на
прехранбените
производи
,
па
од
тука
произлегува
потребата
за
контрола
на
нивниот
состав
.
Од
овошјето
и
од
зеленчукот
се
произведуваат
голем
број
на
производи
со
различен
степен
на
подготвеност
.
За
подобрување
на
вкусот
,
мирисот
,
бојата
и
изгледот
на
производите
,
во
тек
на
производството
,
се
додаваат
адитиви
,
хемиски
додатоци
,
кои
не
се
во
права
смисла
на
зборот
контаминенти
,
но
во
количества
поголеми
од
законските
прописи
,
тие
може
да
бидат
штетни
.
За
да
се
обезбеди
:
хигиенската
исправност
,
безбедноста
и
квалитетот
на
прехранбените
производи
,
постојат
законски
прописи
со
кои
се
регулирани
условите
на
производство
и
промет
на
прехранбените
производи
.
Затоа
,
стандардизацијата
и
номинацијата
на
квалитетот
,
од
ден
на
ден
,
стануваат
составен
дел
од
производството
и
прометот
.
Со
цел
да
се
определи
квалитетот
на
секој
прехранбен
производ
,
како
и
да
се
контролира
процесот
на
производство
,
неопходно
е
да
се
познава
аналитиката
на
прехранбените
производи
.
Како
и
во
други
земји
,
така
и
кај
нас
,
со
законските
прописи
се
регулирани
условите
на
производство
и
промет
на
прехранбените
производи
за
да
се
обезбеди
исправност
и
квалитет
на
прехранбените
производи
.
Квалитетот
и
безбедноста
на
суровината
,
полупреработките
и
финалните
производи
,
кои
се
од
голема
важност
за
добивање
на
квалитетен
и
безбеден
производ
,
треба
да
се
во
согласност
на
Законот
за
безбедност
на
храна
(
С
.
в
.
на
РМ
бр
.157/2010).
Со
прописи
се
одредени
составот
на
одделни
прехранбени
производи
,
амбалажата
,
видот
и
количеството
на
адитивот
,
микробиолошките
особини
,
толерантното
количество
на
остатокот
на
пестициди
,
метали
итн
.
2
Проф
.
д
-
р
.
Љубица
Каракашова
,
ас
.
м
-
р
Фросина
Бабановска
Миленковска
ФЗНХ
,
Практикум
:
Преработка
на
овошје
и
зеленчук
Според
законските
прописи
,
дадени
се
единствени
методи
за
анализа
и
суперанализа
на
сите
прехранбени
производи
,
вклучувајќи
ги
овошјето
,
зеленчукот
и
нивните
преработки
.
За
контрола
на
квалитет
и
хигиенска
исправност
,
на
прехранбените
производи
,
се
користат
:
сензорски
,
физички
,
хемиски
,
физичко
-
хемиски
,
ензимски
и
микробиолошки
методи
.
Постоењето
на
повеќе
методи
,
за
анализа
на
иста
супстанција
во
даден
производ
,
го
обврзува
аналитичарот
да
ја
наведе
применетата
метода
.
Изборот
на
методата
,
при
анализа
на
прехранбените
производи
,
зависи
од
:
принципот
на
којшто
се
базира
,
карактеристиките
на
супстанциите
,
составот
на
испитуваната
супстанција
и
лабораториските
можности
.
Анализата
на
прехранбените
производи
најчесто
се
вршат
во
овластени
лаборатории
по
барање
на
санитарна
инспекција
или
на
барање
на
клиентите
,
најчесто
од
прехранбената
индустирја
.
За
да
се
примени
правилно
аналитичката
метода
,
мора
да
се
познаваат
нејзините
принципи
,
т
.
е
.
и
хемиските
особини
на
состојките
на
прехранбените
производи
коишто
се
анализираат
.
Земената
проба
,
за
анализа
,
мора
да
претставува
средна
проба
на
прехранбениот
производ
,
така
што
сите
состојки
,
во
неа
,
да
бидат
во
ист
однос
како
и
во
целиот
прехранбен
производ
.
На
точноста
на
резултатот
многу
влијаат
:
правилниот
избор
на
методата
,
начинот
на
земање
на
примерокот
,
хомогеноста
на
пробата
,
времето
на
земање
на
примерокот
и
начинот
на
чување
на
примерокот
.
Кај
повеќето
производи
,
во
текот
на
чувањето
,
под
влијание
на
ензими
и
други
фактори
доаѓа
до
промена
на
содржината
на
одредени
состојки
,
а
кое
се
должи
на
испарување
на
водата
и
други
испарливи
состојки
.
Начинот
на
земање
на
примероците
е
повеќе
или
помалку
специфичен
за
секој
прехранбен
производ
.
За
сите
овие
фактори
,
треба
да
се
води
посебно
внимание
,
со
цел
да
се
избегнат
грешките
при
анализирањето
.
Пополни
:
1.
Од
кои
фактори
зависи
хемискиот
состав
на
овошјето
и
зеленчукот
?
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
2.
Со
кои
методи
се
врши
контрола
на
квалитетот
и
хигиенската
исправност
на
прехранбените
производи
?
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Датум
на
провека
:
Изработил
:
Одобрил

4
Проф
.
д
-
р
.
Љубица
Каракашова
,
ас
.
м
-
р
Фросина
Бабановска
Миленковска
ФЗНХ
,
Практикум
:
Преработка
на
овошје
и
зеленчук
Табела
1. –
Преработки
од
овошје
-
брзо
смрзнато
овошје
-
овошен
сируп
-
компот
-
конзервирано
овошје
со
топлина
-
овошен
сок
-
слатко
-
каша
од
овошје
-
сушено
овошје
-
џем
-
концентриран
овошен
сок
-
сушено
овошје
во
прав
-
мармалад
-
освежувачки
овошен
напиток
-
кандирано
овошје
-
пекмез
-
концентрат
од
овошен
сок
во
прав
-
овошно
сирење
-
овошно
желе
Табела
2.
Процент
на
сува
материја
во
разни
видови
на
овошје
Слика
1. –
Преработки
од
овошје
Овошје
Сува
материја
(%)
Јагода
6
Малина
,
боровница
,
огрозд
7
Капина
,
слива
џанка
,
лимон
,
грејпфрут
8
Цреша
,
рибизла
,
праска
,
дуња
и
мандарина
9
Јаболко
,
круша
,
кајсија
,
портокал
и
ананас
10
Дренка
11
Калинка
,
вишна
и
слива
,
освен
слива
пожегача
и
џанка
12
Слива
пожегача
и
шипка
14
Грозје
15
Вишна
-
мараска
20
Ацерола
,
брусница
7
Гуава
9
Папаја
11
Киви
,
манго
14
Банана
22
Ovaj materijal je namenjen za učenje i pripremu, ne za predaju.
Slični dokumenti