PREVENCIJA KRIMINALITETA
1. ŠTA SE PODRAZUMEVA POD POJMOM KRIMINALITET?
Pod kriminalitetom se podrazumevaju sve one odlike ponašanja pojedinaca ili grupa koje na bilo koji način podležu
tretmanu krivičnog zakonodavstva zato što su takvim ponašanjem naneli određenu štetu pojedincu, institucijama ili državi u
celini.
2. KOJI SU ELEMENTI KOJE POSEDUJE KRIMINALNA RADNJA?
To su povreda neke zakonske odredbe učinjena ili počinjena kriminalna radnja prema određenom licu – žrtvi, kao i grupa ili
institucija kojoj je načinjena šteta izvođenjem kriminalne radnje.
3. KOJI SU ASPEKTI KRIMINALNOG PONAŠANJA LICA?
To su sociološki apekt, psihološki aspekt, socijalnopsihološki aspekt, pozitivni ili pravni aspekt, kulturološki aspekt i politički
aspekt.
4. ŠTA KARAKTERIŠE SADAŠNJI KRIMINALITET?
Sadašnji kriminalitet karakteriše visok stepen organizovanosti, ne samo na unutrašnjem već i na međunarodnom planu, a to
se ogleda u vidu recidivizma (povratništva), profesionalizma, specijalizacije, zloupotrebe tehničkih dostignuća i pojave novih
kriminalnih oblika, u tajnosti i raznovrsnosti organizovanja i delovanja kao i internacionalizacije.
5. ŠTA KARAKTERIŠE MEĐUNARODNI KRIMINALITET?
Međunarodni kriminalitet je po pravilu uvek organizovan, i u današnje vreme ga karakteriše međunarodna trgovina
oružjem, drogom i belim robljem, delovima ljudskog tela, porno industrija, „pranje novca“, kontrola vlasti po njenoj vertikali
(odozgo na dole), raširene ucene i zelenaštvo, kidnapovanje, mnogobrojna nerazjašnjena ubistva, kao i pojedini oblici
političkih delikata u koje spada: terorizam, diverzija, atentati i špijunaža.
6. ŠTA PODRAZUMEVA KRIMINALNA PODELA SVETA?
1) Podrazumeva nezakonita poslovanja na svojim područjima u kriminalnim oblastima – vršenje delatnosti u
suprotnosti sa pozitivnim propisima
2) Borbu za prestiž u osvajanju istih kriminalnih podrućja uključujući međusobna pomirenja na različite načine ali i
fizičke likvidacije;
3) Veoma usku saradnju na obostranu korist.
7. KOJI RAZLOZI DOPRINOSE „TAMNOJ BROJCI“ KRIMINALITETA?
Razlozi koji doprinose „tamnoj brojci“ su neprijavljivanje od strane oštećenih iz straha, osvete izvršilaca kao i nepoverenje u
pravosudne organe. (utiče na recidivizam).
8. ŠTA JE ORGANIZOVANI KRIMINALITET?
Predstavlja delatnost koja se odlikuje uređenim zajedničkim delovanjem više lica (koja žele da taj kriminalitet ostane tajan) s
ciljem da se ostvari direktan ili indirektan profit ili uticaj u oblasti javnog života.
-
saradnja sa vlasti.
9. KAKO SE ISPOLJAVA ORGANIZOVANI KRIMINALITET U OBLASTI OPŠTEG PRAVA?
Ispoljava se najčešće u obliku saučesništva i organizovanju kriminalnih udruženja radi trgovine drogom, oružjem, municijom,
vozilima, delovima ljudskog tela i belim robljem, pravljenjem i rasturanjem falsifikovanog novca, korupcijom...
10. KAKO SE OPRAVDAVA REPRESIJA U MODERNOM BURŽOASKOM DRUŠTVU?
Opravdava se sa 2 osnovna institucionalna vida: 1) Pravna norma, i 2) Moralna osuda.
-
pravna norma sankcioniše učinioca kd koja čini i preventivnim delovanjem ga upozorava da to ne čini.
1
-
moralna osuda – se širi u društvu nepisanim pravilima koja skreće pažnju čoveka da ne čini nešto.
11. KOJA SU DVA MOMENTA DOPRINELA DA IDEJA O PREVENCIJI PRODRE U KRIMINOLOGIJU?
To je opštirazvoj društva, materijalnog bogatstva, ličnih sloboda i lične samoinicijative pojedinaca u društvu, što u uslovima
kapitalističke robne proizvodnje dovodi do suprotnosti unutar stvarnog sistema i svesti da u samom sistemu koji je takve
slobode stvorio uz progresivne, postoje i one društvene snage koje mogu da koče razvoj čoveka i ispoljavaju njegovu
humanu prirodu.
12. KOJIM SE SREDSTVIMA SUPROSTAVLJA KRIMINALITET U SAVREMENIM KRIMINALISTIČKIM TEORIJAMA?
To su prevencija i represija koje su orijentisane na otklanjanje raznih neposrednih objektivnih uzroka koji su u sferi reakcije
ljudi na konkretne društvne uslove, odnosno da deo uzroka poznat pod imenom lični ili subjektivni.
13. NA ŠTA MOŽE BITI USMERENA PREVENTIVNA AKTIVNOST?
Preventivna aktivnost može biti usmerena na učinioca , žrtvu, situaciju ili zakonski akt koji definiše kriminalne radnje.
-
žrtva izaziva suprotnu stranu na reakciju (prevencija se ogleda u sprečavanju izazivanja)
-
prevencijom treba da se deluje na svaku ličnost (pozitivnu ili negativnu)
14. ŠTA SE PODRAZUMEVA POD PREVENCIJOM KRIMINALITETA?
Pod prevencijom kriminaliteta podrazumevamo upotrebu svih mera i sredstava za mobilizaciju pojedinaca, društvenih
grupa, organizacija i institucija koje su usmerene na sprečavanje onih pojava koje nisu u skladu sa krivičnim zakonodavstvom
(kz), a koje po svojoj suštini nanose štetu pojedincima, društvenim grupama ili društvu u celini.
-
pod prevencijom kriminaliteta podrazumevamo upotrebu svih sredstava i mera koje su usmerene na sprečavanje
pojavljivanja nekog od oblika kriminaliteta.
15. KOJI CILJ IMA POLITIKA PREVENCIJE U ŠIREM SMISLU?
U širem smislu politika prevencije ima za cilj sprečavanje nastajanja kriminalnih i drugih negativnih posledica rešavanjem
pojedinih društvenih pitanja koja se odnose na poboljšanje materijalnih uslova života, podizanje životnog standarda,
zadovoljavanje kulturnih i drugih ljudskih potreba, podizanje nivoa obrazovanja, kulture i zdravlja stanovništva, smanjivanje
socijalnih razlika među građanima i posledica koje one stvaraju, rešavanje nezaposlenosti, unapređenje socijalnih i drugih
mera, sužavanje prostora za konfliktne i protivurečne situacije, rešavanje pitanja slobodnog vremena kao i pojedinih uslova
prestupničkog ponašanja dece i maloletnika.
16. KOJE SU POLICIJSKE MERE PREVENCIJE?
Policijske mere prevencije su kriminalna kontrola povratnika, pozornička i patrolna delatnost, kontrola ispravnosti vozila i
vozača, kontrola kretanja na državnoj granici, kontrola predmeta i nošenja oružja, kontrola tranpsorta eksploziva i drugih
zapaljivih materija kao i obezbeđenje ličnosti i objekata.
17. KOJI ORGANI PREDUZIMAJU MERE PREVENCIJE?
Mere prevencije pored policije preduzimaju i pojedine inspekcijske službe, finansijska policija, uprava carina kao i druge
državne, finansijske organizacije koje za to imaju ovlašćenja.
18. KO PREDUZIMA MERE PREVENCIJE MALOLETNIČKOG KRIMINALITETA?
U okviru maloletničkog kriminaliteta mere prevenicje preduzimaju porodica, škola, centri za socijalni rad, organ starateljstva,
s ciljem sprečavanja maloletničkog prestupništva, odnosno njegovog recidiva.
19. ŠTA JE POLITIČKA REPRESIJA I KAKO SE OZNAČAVA?
Političku represiju u opštem smislu možemo označiti kao oblik državnog ili društvenog reagovanja, s ciljem da se zakonskom
prinudom ili zastrašivanjem suzbiju određene pojave ili odnosi u društvu da bi se supostavilo, ili izmenilo neko pravno
stanje, zaštitile određene funkcije države ili neki njeni drugi interesi ili interesi građana.
2
