UVOD
Savremeno modeliranje nezamislivo je bez računara. U modeliranju računari se koriste u
dvije svrhe:
u razvoju modela i
u izvođenju proračuna na osnovu stvorenog modela.
Kada riječ SIMULACIJA koriste računarski stručnjaci, organizatori, menadžeri ili
statističari, obično pod simulacijom podrazumijevaju process izgradnje apstraktnih
modela za neke sisteme ili podsisteme realnog svijeta i obavljanje većeg broja
eksperimenata nad njima. Posebno je interesantan slučaj kada se ti eksperimenti odvijaju
na računaru. Tada govorimo o računarskom modeliranju i simulaciji. Izrazi modeliranje i
simulacija izražavaju složenu aktivnost koja uključuje tri elementa: realni system, model i
računar.
Modeliranje predstavlja proces koji uspostavlja veze između realnog sistema i modela,
dok simulacija predstavlja proces koji uspostavlja veze između modela i računara. Proces
simulacije uzima model koji je nastao u procesu modeliranja, unosi potrebne ulaze, stvara
simulacijski model za softverski program koji koristimo te vrši eksperimentisanje na
njemu. To radi u cilju rešavanja problema nekog sistema, ili ocjenjivanja njegove
efikasnosti, profitabilnosti, itd.
2
Pored ovih, postoji još nekoliko razloga:
eksperimentisanje sa realnim sistemom, čak i ako se zanemare drugi aspekti,
uglavnom je neisplativo ili suviše složeno. Modeliranje, sa druge strane, može da
ukaže na to da li je dalje ulaganje u eksperiment ekonomski opravdano ili ne,
izgradnja modela i simulacije ponekada imaju za cilj da se shvati funkcionisanje
postojećeg sistema čija je struktura nepoznata i ne može joj se prići,
ponekada treba simulirati uslove pod kojima nastupa razaranje sistema. naravno,
razaranje realnog sistema najčešće nije dopustivo,
vrijeme može da bude vrlo jak razlog da se pribjegne simulaciji. Pri simulaciji,
vrijeme se može sažeti. To je značajno kod simulacije dugotrajnih procesa. U
drugim slučajevima, vrijeme se može znatno produžiti.
kada se vrši realni eksperiment, uvijek postoji izvjesna greška pri mjerenju usljed
nesavršenosti mjernih uređaja. Pri simulaciji ove greške nema, Postoji samo
greška zaokruživanja usljed konačne dužine riječi u računaru.
1.3 Mogućnosti primjene simulacije
Situacije kada se simulacija može uspješno primjeniti su:
simulacija omogućava proučavanje i eksperimentisanje koje uzima u obzir
sveukupne interakcije složenog sistema ili podsistema unutar složenog sistema.
informacione i organizacione promjene ili promjene u okruženju se mogu
simulirati, a ujedno se mogu posmatrati efekti tih promjena na ponašanje sistema.
znanje stečeno u procesu izgradnje modela i simulacije može biti od velikog
značaja kod poboljšanja sistema koji se ispituje.
mijenjanjem simulacionih ulaza i posmatranjem rezultujućih izlaza, dolazimo so
važnog saznanja o tome koje su promjenljive sistema najvažnije i kako
promjenljive utiču jedna na drugu.
simulacija se može koristiti i kao pedagoško sredstvo sa ciljem da poboljšava
metodologije analitičkih rješenja.
simulacija se može koristitit za eksperimentisanje sa novim koncepcijama ili
politikama prije nego što se izvrši njihova implementacija.
simulacija se može koristiti za verifikaciju analitičkih rješenja.
1.4 Prednosti i nedostaci simulacije
4
Kao osnovne prednosti korišćenja simulacije navodi se sledeće:
jednom izgrađen model može se višestruko koristiti za analizu predloženih
planova ili politika.
simulacione metode mogu se koristiti kao pomoć kod analize, čak iako su ulazni
podaci na neki način nepotpuni.
čest je slučaj da se simulacioni podaci mogu mnogo jeftinije dobiti od sličnih
podataka iz realnog sistema.
simulacione metode je lakše primjeniti nego analitičke metode.
u nekim slučajevima, simulacija je jedino sredstvo za rješavanje odgovarajućeg
problema.
moguće je opisati i rješavati složene dinamičke problem sa slučajnim
promjenljivim koji su nedostupni matematičkom modeliranju.
U osnovne nedostatke korišćenja simulacije ubrajaju se sledeći:
simulacioni modeli za digitalne računare mogu biti skupi i mogu zahtijevati
značajno vrijeme za izgradnju i validaciju.
zbog statističkog karaktera simulacije, potrebno je izvođenje većeg broja
simulacionih eksperimenata kako bi se dobio odgovarajući uzorak rezultata
simulacije, a već i pojedinačno izvođenje eksperimenata može zahtijevati dosta
vremena i memorije računara.
ne dobijaju se zavisnosti izlaznih promjenljivih od ulaznih promjenljivih modela
niti optimalna rješenja
za ispravno korišćenje simulacionog modeliranja potrebno je poznavanje više
različitih metoda i alata.
2. SIMULACIJSKI SOFTVER SIMUL8
SIMUL8 je vizuelni interaktivni softver za diskretnu simulaciju. Glavna ideja Simula8 je
jednostavno crtanje procesa na ekranu i popunjavanja numeričkih vrijednosti obilježja
gdje je to potrebno za odvijanje simulacije, umjesto programiranja u nekom od
programskih jezika.
Tipični objekti u Simul8 su redovi čekanja ili radna mjesta. Karakteristike objekata mogu
biti definisane u obliku npr. kapaciteta ili brzine. Simulaciju je moguće izvesti kada su svi
5
