PANEVROPSKI UNIVERZITET APERION
FAKULTET ZDRAVSTVENIH NAUKA
Banja Luka
SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA:
„Sociologija zdravlja sa sistemom javnog
zdravstva“
TEMA:
„Principi i koncepti promocije zdravlja“
Student: Predavač:
Boro Milekić Prof. dr. Milorad Balaban
Broj indeksa: 165/17
Banja Luka 2017. Godina
SADRŽAJ:
1. UVOD.......................................................................................................1
2. DEFINICIJA ZDRAVLJA.......................................................................2
3. ENDOGENI I EGZOGENI FAKTORI....................................................3
4. KRITERIJUMI I DIMENZIJE ZDRAVLJA.........................................4-6
4.1. KONCEPTI I DETERM ZDRAVLJA.....................................5
5. KVALITET ŽIVOTA I ZDRAVLJE........................................................7
6. PSIHIČKO ZDRAVLJE.........................................................................8-9
6.1. ZDRAVSTVENO PONAŠANJE I REZONOVANJE.....................8
7. ZAKLJUČAK...........................................................................................10
8. LITERATURA..........................................................................................11
2. DEFINICIJA ZDRAVLJA
Pokušaji da se definišu zdravlje i bolest započinju sa nastankom ljudskog roda i mogu se
pratiti od vremena Galena. Definisanje pojmova „zdravlje” i „bolest” predstavlja veoma
složen zadatak, jer je teško postaviti granicu gdje prestaje zdravlje a gdje počinje bolest.
Objašnjavajući prelazak zdravlja u bolest Hipokrat kaže: „Bolest ne dolazi odjednom, kao iz
vedra neba, nego je posljedica dugog niza malih, neznatnih grešaka protiv zdravlja, koje se
nadovezuju jedna na drugu i rastu kao valjajuća grudva snijega, dok se jednog dana ne svale
na glavu onog koji griješi.”
Jedna od najstarijih zabeleženih definicija zdravlja je definicija koju je dao Pindar: „Zdravlje
predstavlja besprijekorno funkcionisanje ljudskog organizma.” Ovakav koncept se oslanja na
mehanicističko poimanje sveta i uvažava isključivo biološku komponentu zdravlja, iz koje
zatim slijedi i odgovarajuća metodologija pristupa u medicinskoj praksi. Definicije zdravlja
koje su zabilježene do 1948. godine većina autora svrstava u kategoriju tradicionalnih
definicija. One najčešće zdravlje sagledavaju kao stanje, a ne kao svojevrsni proces, ne
uzimajući u obzir psihološku i socijalnu dimenziju zdravlja. Bez obzira što sadrže određene
nedostatke, tradicionalne definicije zdravlja istovremeno sadrže i određene socijalno-
medicinske komponente, ističući da je zdravlje sloboda od radne nesposobnosti, da
predstavlja rezultat napora da se izbjegnu rizici sredine, kao i da je zdravlje pojedinca
neraskidivo povezano sa zdravljem grupe kojoj on pripada.
Prema Fromu, zdrav čovjek je sposoban da radi i da voli, dok Frojd ističe da onda kada se
čovjek zapita postoji li smisao života, on postaje bolestan. Različite naučne discipline, kao što
su biologija, psihologija i sociologija imaju svoje različite prepoznatljive koncepte od kojih
polaze pri definisanju zdravlja i bolesti. Vrijednosni kriterijumi društva, vladajuća kultura i
filozofija društvenih zajednica u određenim istorijskim periodima i na pojedinim životnim
prostorima imale su takođe veliki uticaj na shvatanje zdravlja i bolesti. SZO definiše socijalno
blagostanje kao „stanje mira i sigurnosti, u kome svaki čovek, bez obzira na vjeru, rasu,
političko uvjerenje, ekonomske uslove i pol, ima pravo na školovanje i rad, koje mu daje
mogućnost da živi harmonično u zdravoj okolini i koje mu pruža osiguranje u bolesti,
iznemoglosti i starosti”.
Veliki napredak preventivne medicine, dijagnostike i terapije, kao i tehnoloških dostignuća u
XX veku doprinose boljem razumjevanju zdravlja i bolesti na genetskom, molekularnom i
celularnom nivou. Uporedo sa produženjem očekivanog trajanja života, optimalno zdravlje
ljudi postaje poseban cilj. Prihvatanje stava da zdravlje nije samo jednostavno funkcionisanje
mozga i tijela na biološkom nivou, već uključuje i osjećanja, ponašanje, razmišljanje i relacije
u socijalnom okruženju, dovodi do razvoja brojnih modela zdravlja i bolesti, kao što su
biomedicinski model, preventivni i ekološki model („Gordonov trijas”), superbiološki model
ili model adaptacije („Selijev model”), sociomedicinski model i biopsihosocijalni model.
.
