Privatizacija kao osnovno uporište tranzicije
1. Uvod
Proces tranzicije u Srbiji duboko je zašao u svoju drugu deceniju. Tranzicija
podrazumeva raskid sa nekadašnjim obrascem privreñivanja i njemu primerenim
instituacionalnim ambijentom, odnosno prelazak iz jednog oblika ekonomskog i društvenog
sistema (netržišnog ili nedovoljno tržišnog i totalitarnog, odnosno populističkog) u drugi,
sasvim drugačiji sistem (tržišni i demokratski). U ovom radu akcenat je stavljen na proces
privatizacije kao centralno pitanje, ili kako sam naslov rada kaže osnovno uporište tranzicije.
Privatizacija je osnovno uporište tranzicije, jer je prvi uslov za reafirmaciju tržišne privrede.
Procenjujući na osnovu vrednosti preostalog neprivatizovanog kapitala u društvenom i
državnom vlasništvu (preostala preduzeća i banke, zemljište, javni sektor), proces
privatizacije je i danas tek pri kraju početne faze.
1
Na početku rada dat je kratak osvrt na proces tranzicije u njegovoj prvoj deceniji
-period koji nazivamo blokiranom tranzicijom. Zatim se bavimo modelima privatizacije koji
su primenjivani nakon političkih promena u Srbiji 2000. godine, kada počinje
ubrzanje tranzicionog procesa. Na kraju rada bavimo se pitanjem: kako završiti privatizaciju u
Srbiji, a samim tim stvoriti jedan od uslova za privoñenje tranzicionog procesa kraju.
Ostvareni rezultati i praksa privatizacije u zemaljama u tranziciji, mogu biti od značaja za
završetak tranzicije u Srbiji, pa u radu navodimo i pojedina rešenja primenjena u tim
zemljama. U radu se, u jednom kraćem delu, navodi i aspekt privatizacije koji ne
podrazumeva samo izmenu vlasničkog subjekta (u korist privatnog vlasnika) u postojećim
državnim odnosno društvenim preduzećima, već i „jačanje i razvoj „starog“ privatnog
sektora i osnivanje novih privatnih preduzeća, tj. povećanje učešća privatne svojine u
ekonomskom životu zemlje“.
2
Privatizacija kao centralno uporište tranzicije, je dakle, širi
proces od privatizacije državnog (društvenog) sektora privreñivanja.
1
Cerović B, 2007, Predgovor, Kako završiti privatizaciju u Srbiji, Beograd: Naučno društvo ekonomista,
Akademija ekonomskih nauka, Ekonomski fakultet, 9. str.
2
Rikalović G, 2002, Aktuelni koncept privatizacije kao osnovno uporište tranzicije, Ekonomski anali (br. 46),
Beograd: Ekonomski fakultet, 77. str.
