POSLOVNO PRAVO
1. Zastupnici i punomoćnici
Zakonski (statutarni) zastupnici društva su lica koja su kao takva određena za svaki pojedini oblik
društva. Zakonski zastupnik društva može biti fizičko lice ili društvo registrovano u Republici Srbiji.
Društvo mora imati najmanje jednog zakonskog zastupnika koji je fizičko lice.
Društvo koje ima funkciju zakonskog zastupnika, tu funkciju vrši preko svog zakonskog zastupnika
koji je fizičko lice ili fizičkog lica koje je za to ovlašćeno posebnim punomoćjem izdatim u pisanoj
formi. Zakonski zastupnici društva i lica registruju se u skladu sa zakonom o registraciji.
Osim zakonskih zastupnika, zastupnici društva u smislu ovog zakona su i lica koja su aktom ili
odlukom nadležnog organa društva ovlašćena da zastupaju društvo i kao takva registrovana u skladu
sa zakonom o registraciji.
Ako društvo u kontinuitetu prihvata da neko lice postupa kao zastupnik na način kojim treća lica
dovodi u uverenje da ima pravo na zastupanje, smatraće se da je društvo konkludentno to lice ovlastilo
na zastupanje, osim ako društvo ne dokaže da je treće lice znalo ili moralo znati za nepostojanje
ovlašćenja za zastupanje tog lica.
Zastupnik je dužan da postupa u skladu sa ograničenjima svojih ovlašćenja koja su utvrđena aktima
društva ili odlukama nadležnih organa društva.
Ograničenja ovlašćenja zastupnika ne mogu se isticati prema trećim licima.
Ograničenja ovlašćenja zastupnika u vidu obaveznog supotpisa mogu se isticati prema trećim licima,
ako su registrovana u skladu sa zakonom o registraciji.
Lica koja kao zaposleni u društvu rade na poslovima čije obavljanje u redovnom poslovanju uključuje
i zaključenje ili ispunjenje određenih ugovora ili preduzimanje drugih pravnih radnji, ovlašćena su da
kao punomoćnici društva zaključuju i ispunjavaju te ugovore, odnosno preduzimaju te pravne radnje u
granicama poslova na kojima rade bez posebnog punomoćja i oni se zovu
punomoćnici po
zaposlenju.
Pod pojmom zaposlenog smatra se fizičko lice koje je u radnom odnosu u društvu, kao i
lice koje nije u radnom odnosu u društvu, ako obavlja funkciju u društvu.
Prokura
je poslovno punomoćje kojim društvo ovlašćuje jedno ili više fizičkih lica da u njegovo ime i
za njegov račun zaključuju pravne poslove i preduzimaju druge pravne radnje.
Prokura je neprenosiva i prokurista ne može dati punomoćje za zastupanje drugom licu.
Prokura se izdaje odlukom ortaka, komanditora i komplementara, odnosno skupštine, ako osnivačkim
aktom odnosno statutom nije drugačije određeno.
Prokurista se registruje u skladu sa zakonom o registraciji.
Prokura može biti pojedinačna ili zajednička prokura.
Ako je prokura izdata za dva ili više lica bez naznake da se radi o zajedničkoj prokuri, svaki prokurista
postupa samostalno.
Ako je prokura izdata kao zajednička prokura, pravni poslovi koje zaključuju ili pravne radnje koje
preduzimaju prokuristi punovažni su uz izričitu saglasnost svih prokurista, osim ako je u prokuri
navedeno da je za punovažnost dovoljna saglasnost tačno određenog broja prokurista.
Prokurista ne može bez posebnog ovlašćenja da:
1) zaključuje pravne poslove i preduzima pravne radnje u vezi sa sticanjem, otuđenjem ili
opterećenjem nepokretnosti i udela i akcija koje društvo poseduje u drugim pravnim licima;
2) preuzima menične obaveze i obaveze jemstva;
3) zaključuje ugovore o zajmu i kreditu;
4) zastupa društvo u sudskim postupcima ili pred arbitražom.
Ograničenja prokure koja nisu izričito predviđena ovim zakonom nemaju dejstvo prema trećim licima.
Prokurista može otkazati prokuru u svako doba, uz obavezu da u narednih 30 dana računajući od dana
dostave otkaza društvu zaključuje pravne poslove i preduzima druge pravne radnje ako je to potrebno
radi izbegavanja nastanka štete za društvo.
Zastupnik društva, punomoćnik po zaposlenju i prokurista odgovaraju za štetu koju nanesu društvu
prekoračenjem granica svojih ovlašćenja.
Zastupnik društva, punomoćnik po zaposlenju i prokurista ne odgovaraju za štetu ako su postupala u
skladu sa odlukom nadležnog organa društva, odnosno ako su njihove radnje naknadno odobrene od
strane tog organa.
Svaki zastupnik društva i prokurista prilikom potpisivanja dokumenata u ime društva dužan je da uz
svoj potpis navede svoju funkciju u društvu.
2. Poslovna tajna
Ortaci i komplementari, članovi društva sa ograničenom odgovornošću, akcionari koji poseduju
značajno učešće u osnovnom kapitalu društva ili akcionar koji je kontrolni akcionar društva, direktori,
članovi nadzornog odbora, zastupnici i prokuristi, likvidacioni upravnik kao i lica zaposlena u društvu,
dužna su da čuvaju poslovnu tajnu društva.
Lica prevashodno nabrojana, dužna su da poslovnu tajnu čuvaju i nakon prestanka tog svojstva, u
periodu od dve godine od dana prestanka tog svojstva. Osnivačkim aktom, statutom, odlukom društva
ili ugovorom zaključenim sa tim licima može se predvideti da taj period bude duži, ali ne duži od pet
godina.
Poslovna tajna je podatak čije bi saopštavanje trećem licu moglo naneti štetu društvu, kao i podatak
koji ima ili može imati ekonomsku vrednost zato što nije opšte poznat, niti je lako dostupan trećim
licima koja bi njegovim korišćenjem ili saopštavanjem mogla ostvariti ekonomsku korist i koji je od
strane društva zaštićen odgovarajućim merama u cilju čuvanja njegove tajnosti.
Poslovna tajna je i podatak koji je zakonom, drugim propisom ili aktom društva određen kao poslovna
tajna.
Poslovnom tajnom ne mogu se kao poslovna tajna odrediti svi podaci koji se odnose na poslovanje
društva.
Poslovna tajna je podatak koji može biti proizvodni, tehnički, tehnološki, finansijski ili komercijalni,
studija, rezultat istraživanja, kao i dokument, formula, crtež, objekat, metod, postupak, obaveštenje ili
uputstvo internog karaktera i slično.
Ne smatra se povredom dužnosti čuvanja poslovne tajne saopštavanje podataka ako je to saopštavanje:
1) obaveza propisana zakonom;
2) neophodno radi obavljanja poslova ili zaštite interesa društva;
3) učinjeno nadležnim organima ili javnosti isključivo u cilju ukazivanja na postojanje dela kažnjivog
zakonom.
Društvo može podneti tužbu protiv ortaka i komplementora, članova društva sa ograničenom
odgovornošću, akcionara koji poseduju značajno učešće u osnovnom kapitalu društva ili akcionara
koji je kontrolni akcionar društva, direktora, članova nadzornog odbora, zastupnika i prokurista,
likvidacionih upravnika kao i lica zaposlenih u društvu, ako povrede dužnost čuvanja poslovne tajne,
kojom može tražiti:
1) naknadu štete;
2) isključenje tog lica kao člana društva, ako je to lice član društva;
3) raskid radnog odnosa za to lice, ako je to lice zaposleno u društvu.
Podnošenje tužbe ne isključuje i ne uslovljava mogućnost otkaza radnog odnosa u skladu sa zakonom
kojim se uređuju radni odnosi.
3. Ortačko društvo
Ortačko društvo je društvo dva ili više ortaka koji su neograničeno solidarno odgovorni celokupnom
svojom imovinom za obaveze društva.
Ako ugovor o osnivanju društva ili drugi ugovor između ortaka sadrži odredbu o ograničenju
odgovornosti ortaka prema trećim licima, ta odredba nema pravno dejstvo.
Ugovor o osnivanju ortačkog društva sadrži naročito:
1) ime, jedinstveni matični broj i prebivalište ortaka koji je domaće fizičko lice, odnosno ime, broj
pasoša ili drugi identifikacioni broj i prebivalište ortaka koji je strano fizičko lice, odnosno poslovno
ime, matični broj i sedište ortaka koji je domaće pravno lice, odnosno poslovno ime, broj registracije
ili drugi identifikacioni broj i sedište ortaka koji je strano pravno lice;
2) poslovno ime i sedište društva;
3) pretežnu delatnost društva;
4) označenje vrste i vrednosti uloga svakog ortaka.
Ugovor o osnivanju može da sadrži i druge elemente od značaja za društvo i ortake.
Lice koje posle osnivanja društva stekne svojstvo ortaka odgovara za obaveze društva kao i postojeći
ortaci, uključujući i obaveze nastale pre njegovog pristupanja društvu.
Odredbe ugovora o osnivanju koje su u suprotnosti sa stavom 1. ovog člana nemaju pravno dejstvo
prema trećim licima.
6. Prestanak ortačkog društva
Ortačko društvo prestaje brisanjem iz registra privrednih subjekata u slučaju likvidacije društva
usled:
1) isteka vremena na koje je osnovano;
2) odluke ortaka;
3) sudske odluke;
4) otvaranja stečaja nad ortakom koji je pravno lice, ako ugovorom o osnivanju nije drugačije
određeno;
5) ako je u društvu ostao samo jedan ortak, a u roku od tri meseca od dana kada je u društvu ostao
jedan ortak društvu ne pristupi novi ortak.
6) nastupanja bilo kojeg drugog razloga određenog ugovorom o osnivanju.
Svojstvo ortaka u ortačkom društvu prestaje u slučaju:
1) smrti ortaka;
2) brisanja ortaka koji je pravno lice iz nadležnog registra, kao posledice likvidacije ili zaključenja
stečaja;
3) istupanja ortaka;
4) isključenja ortaka;
5) u drugim slučajevima određenim ugovorom o osnivanju.
Po tužbi nekog od ortaka nadležni sud donosi odluku o pokretanju postupka likvidacije društva kada
za to postoji opravdan razlog.
U slučaju smrti ortaka, udeo ortaka se ne nasleđuje već se raspoređuje srazmerno na preostale ortake,
ako ugovorom o osnivanju nije određeno da društvo nastavlja da posluje sa naslednicima preminulog
ortaka.
Ako je ugovorom o osnivanju određeno da društvo nastavlja da posluje sa naslednicima preminulog
ortaka, a naslednici se sa time ne saglase, udeo ortaka se raspoređuje srazmerno na preostale ortake.
Ako je ugovorom o osnivanju određeno da društvo nastavlja da posluje sa naslednicima preminulog
ortaka, naslednici se sa time mogu saglasiti tako da stupe na mesto preminulog ortaka ili da zahtevaju
da ortačko društvo promeni pravnu formu u komanditno društvo, a da oni steknu status komanditora.
Ugovorom o osnivanju može se ugovoriti visina udela u dobiti za komanditore, u slučaju nastavljanja
društva sa naslednicima i promene pravne forme društva u komanditno društvo, koja može biti
različita od visine udela u dobiti koju je ostavilac imao kao ortak. Ortak može da istupi iz društva
podnošenjem pisanog obaveštenja o istupanju ostalim ortacima.To obavještenje podnosi se najmanje
šest meseci pre isteka poslovne godine, ako ugovorom o osnivanju nije drugačije određeno.
Ortak koji podnese pisano obaveštenje o istupanju u skladu sa ovim članom istupa iz društva istekom
poslovne godine u kojoj je obaveštenje dato.
Pravo ortaka ne može se ograničiti niti isključiti.
Udeo ortaka koji istupi iz društva raspoređuje se srazmerno na preostale ortake, ako ugovorom o
osnivanju nije drugačije određeno.
Društvo je u obavezi da u roku od šest meseci od dana istupanja, osim ako je drugi rok određen
ugovorom o osnivanju, isplati ortaku koji istupa iz društva u novcu ono što bi on primio u slučaju
likvidacije društva na dan istupanja, ne uzimajući u obzir tekuće i nezavršene poslove.
Ako je vrednost imovine društva na dan istupanja nedovoljna za pokriće obaveza društva, ortak koji
istupa iz društva je u obavezi da isplati društvu deo nepokrivenog iznosa srazmerno svom udelu u
društvu u roku od šest meseci, ako ugovorom o osnivanju nije određen drugi rok.
Solidarna odgovornost ortaka koji istupa iz društva za obaveze društva nastale do dana istupanja
prestaje po isteku perioda od pet godina od dana istupanja, ako ugovorom o osnivanju nije određen
duži period.
Ortak koji istupa iz društva učestvuje u dobiti i gubitku iz poslova koji u vreme njegovog istupanja još
nisu bili završeni, ako ugovorom o osnivanju nije drugačije određeno.
Ortak koji je istupio iz društva može na kraju svake poslovne godine zahtevati da se napravi obračun o
poslovima završenim u toj godini, da mu se isplati ono što mu iz toga pripada i da mu se podnese
izveštaj o stanju poslova koji još nisu završeni.
Poverilac koji ima dospelo potraživanje prema ortaku po osnovu pravnosnažne i izvršne presude ima
pravo da u pisanoj formi zahteva od društva da mu isplati u novcu ono što bi ortak primio u slučaju
likvidacije društva, ali samo do visine svog potraživanja.
Danom isplate poverioca od strane društva ortak gubi svojstvo ortaka, a njegov udeo raspodeljuje se
ostalim ortacima na jednake delove.
Ortak koji je izgubio to svojstvo zadržava pravo na isplatu u novcu onoga što bi primio u slučaju
likvidacije društva umanjeno za iznos isplaćen njegovom poveriocu.
U slučaju da se u roku od 6 meseci od dana dostave zahtevanja isplate novca do visine svog
potraživanja, društvo ne izvrši isplatu poveriocu ortaka, poverilac ortaka može zahtevati pokretanje
postupka prinudne likvidacije društva koje se odnose na prinudnu likvidaciju.
Poverilac ortaka ima pravo na isplatu likvidacionog ostatka koji bi pripao ortaku, ali samo do visine
svog potraživanja, a ortak zadržava pravo na isplatu likvidacionog ostatka u meri u kojoj prelazi iznos
potraživanja tog poverioca.
7. Komanditno društvo
Komanditno društvo je privredno društvo koje ima najmanje dva člana, od kojih najmanje jedan za
obaveze društva odgovara neograničeno solidarno (komplementar), a najmanje jedan odgovara
ograničeno do visine svog neuplaćenog, odnosno neunetog uloga (komanditor).
Na komanditno društvo primenjuju se odredbe zakona o ortačkom društvu.
Komplementari imaju status ortaka ortačkog društva, u skladu sa tim zakonom.
8. Osnivanje komanditnog društva
Ugovor o osnivanju komanditnog društva obavezno sadrži oznaku koji je član društva
komplementar, a koji je komanditor. Pored ovoga, ugovor o osnivanju komanditnog društva sadrži i:
1) ime, jedinstveni matični broj i prebivalište ortaka koji je domaće fizičko lice, odnosno ime, broj
pasoša ili drugi identifikacioni broj i prebivalište ortaka koji je strano fizičko lice, odnosno poslovno
ime, matični broj i sedište ortaka koji je domaće pravno lice, odnosno poslovno ime, broj registracije
ili drugi identifikacioni broj i sedište ortaka koji je strano pravno lice;
2) poslovno ime i sedište društva;
3) pretežnu delatnost društva;
4) označenje vrste i vrednosti uloga svakog ortaka.
Komanditno društvo dužno je da vodi evidenciju podataka o članovima društva.
9. Rasopolaganje udelom u komanditnom društvu
Na uloge i udele komplementara u društvu shodno se primenje zakon o ulozima i udelima ortaka.
Komanditor može slobodno preneti svoj udeo ili deo udela na drugog komanditora ili na treće lice.
Komanditori i komplementari učestvuju u deobi dobiti i pokriću gubitka društva srazmerno svojim
udelima u društvu, ako osnivačkim aktom nije drugačije određeno.
Komlementari vode poslove društva i zastupaju ga. Komanditori ne mogu voditi poslove društva niti
ga zastupati. Komanditor se može usprotiviti samo preduzimanju radnji ili zaključenju poslova od
strane komplementara koji su van redovnog poslovanja društva, u kom slučaju komplementar ne može
preduzeti tu radnju odnosno zaključiti taj posao.
Komanditoru se može dati prokura odlukom svih komplementara. Komanditor ima pravo da zahteva
kopije godišnjih finansijskih izveštaja društva radi provere njihove ispravnosti, kao i da mu se u tu
svrhu dozvoli uvid u poslovne knjige i dokumenta društva. Ako komanditoru nije omogućeno vršenje
ovog prava u roku od osam dana od dana kada je podneo odgovarajući zahtev, komanditor može tražiti
da sud u vanparničnom postupku naloži društvu da postupi po njegovom zahtevu.
Udeo u dobiti isplaćuje se komanditoru srazmerno visini njegovog uloga, osim ako je ugovorom o
osnivanju drugačije određeno, a u roku koji je određen ugovorom o osnivanju, odnosno odlukom
komplementara ako taj rok nije određen ugovorom o osnivanju. Ako o roku za isplatu dobiti odlučuju
komplementari, taj rok ne može biti duži od 90 dana računajući od dana usvajanja godišnjih
6) vreme uplate, odnosno unošenja uloga u osnovni kapital društva;
7) udeo svakog člana društva u ukupnom osnovnom kapitalu izražen u procentima;
8) određivanje organa društva i njihovih nadležnosti.
Osnivački akt društva s ograničenom odgovornošću menja se običnom većinom glasova svih
članova društva, ako osnivačkim aktom nije predviđena veća većina.
Odluka o izmenama osnivačkog akta kojom se umanjuju prava nekog člana društva može biti
doneta samo uz saglasnost tog člana, a naročito u slučaju:
1) ukidanja ili ograničavanja prava prečeg upisa ili prava preče kupovine udela;
2) izmene većine potrebne za odlučivanje u skupštini;
3) uvođenja ili povećanja obaveze dodatnih uplata;
4) izmene pravila o povlačenju i poništenju udela;
5) izmene pravila o isključenju člana društva;
6) izmene pravila o imenovanju direktora, kao i članova nadzornog odbora ako je upravljanje
društvom dvodomno, kojim se menjaju prava člana društva na predlaganje određenog broja tih lica.
13. Obaveze članova društva sa ograničenom odgovornošću
Svojstvo člana društva stiče se danom registracije vlasništva nad udelom u skladu sa zakonom o
registraciji.
Direktor odgovara društvu za tačnost i blagovremenost unosa u evidenciju podataka o članovima
društva.
Društvo je dužno da vodi evidenciju o adresi koju svaki od članova, svaki od suvlasnika udela i
zajednički punomoćnik suvlasnika udela odredi kao svoju adresu za prijem pošte od društva i o kojoj
obavesti društvo, s tim da ta lica mogu kao svoju adresu za prijem pošte označiti adresu za prijem
elektronske pošte (evidencija podataka o članovima društva).
Direktor odgovara društvu za tačnost i blagovremenost unosa u evidenciju podataka o članovima
društva, a o izvršenom unosu ili stanju te evidencije izdaje potvrdu na zahtev tog lica. Suvlasnik udela
i zajednički punomoćnik suvlasnika udela dužno je da o svojoj adresi za prijem pošte, kao i o svakoj
promeni te adrese, obavesti društvo bez odlaganja, a najkasnije u roku od osam dana od dana
nastupanja promene. Dostavljanje članovima društva se vrši na adresu iz evidencije podataka o
članovima društva.
14. Osnovni kapital društva sa ograničenom odgovornošću
Osnovni kapital društva iznosi najmanje 100 dinara, osim ako je posebnim zakonom predviđen veći
iznos osnovnog kapitala za društva koja obavljaju određene delatnosti.
Osnovni kapital povećava se:
1) novim ulozima postojećih članova ili člana koji pristupa društvu;
2) pretvaranjem rezervi ili dobiti društva u osnovni kapital;
3) pretvaranjem (konverzijom) potraživanja prema društvu u osnovni kapital;
4) statusnim promenama koje imaju za posledicu povećanje osnovnog kapitala;
5) pretvaranjem (konverzijom) dodatnih uplata u osnovni kapital.
Osnovni kapital povećava se na osnovu odluke skupštine.
Članovi društva imaju pravo prečeg upisa udela prilikom povećanja osnovnog kapitala novim ulozima
u srazmeri sa svojim udelima, osim ako je osnivačkim aktom drugačije određeno.
Osnovni kapital društva može se smanjiti odlukom skupštine članova društva, ali ne ispod minimalnog
osnovnog kapitala.
Društvo je dužno da jednom godišnje, uz registraciju godišnjih finansijskih izveštaja u skladu sa
zakonom koji uređuje računovodstvo i reviziju, registruje visinu osnovnog kapitala ako je u prethodnoj
poslovnoj godini došlo do promene osnovnog kapitala, u skladu sa zakonom o registraciji.
15. Udeo u društvu sa ograničenom odgovornošću
Udeli nisu hartije od vrednosti.
Udeli se ne mogu sticati, niti se njima može raspolagati upućivanjem javne ponude u smislu zakona
kojim se uređuje tržište kapitala.
Član društva stiče udeo u društvu srazmerno vrednosti njegovog uloga u ukupnom osnovnom
