UVOD
Drveće je GLAVNI izvor prerađenog kiseonika u atmosferi.
Šume pokrivaju oko 30% od ukupne
kopnene površine Zemlje. Ima ih i u najtoplijim i najhladnijim predelima (osim Antarktika) i nazivamo ih
raznim imenima: tropske šume, prašume, tajge, pluća planete. Te šume uništavamo neverovatnom
brzinom.
Iako u njima živi polovina biljnih i životinjskih vrsta, ljudi poseku oko 9 miliona hektara pod šumom
godišnje što je upravo kao da sečete šumu na površini jedne Srbije godišnje. Sečemo ih iz sebičnih
razloga: potreban nam je prostor za život, puteve, njive, potrebna su nam drva za razne namene i samim
tim uništavamo ogroman deo biodiverziteta planete. Životinje i biljke koje žive u tropskim šumama su
uglavnom endemske i gubitkom svog staništa, nestaće i one.
Ne stradaju samo biljke i životinje od krčenja šuma. Trista miliona ljudi živi u svetskim šumama.
Najpoznatiji su Pigmeji koji žive u Centralnoj Africi, Huli koji su nastanjeni u visokim šumama Papue
Nove Gvineje i Janomami iz Južne Amerike. Dakle, životi 1,6 milijardi ljudi zavise od života šuma: lov,
poljozaštitni pojasevi, agrošumski proizvodni sistemi određuju sudbinu tih ljudi. Sečom ove zone koja
doprinosi hlađenju naše prilično zagrejane planete, oslobađa se ogromna količina ugljen-dioksida.
EKSPLOATACIJA
Neracionalno iskorišćavanje šumskih resursa u ogromnim količinama u druge svrhe: kao što su
•
izgradnja puteva,
•
izgradnja stambenog prostora,
•
njive,
•
povećana potreba za ogrevom i papirom,
•
izrada nameštaja,
•
farme,
•
dobijanje ulja..
Sa porastom populacije povećavaju se i potrebe čoveka, što uslovljava i neprekidno krčenje
šuma. Krčenjem šuma utiče se i dodatno na ubrzavanje klimatskih promena. Bez obzira na
veličinu neke države, budućnost svakog podneblja u velikoj meri zavisi od vrste šuma i površine
pod šumskim pokrivačem. Smanjenje šumskog pokrivača uslovljava pad kvaliteta vazduha što
dalje utiče na pad zdravlja stanovništva i povećava rizik od bolesti.
U poslednjih 20 godina došlo do značajnijeg krčenja šuma a da je to usledilo zbog povećanja
potražnje za zemljištem, koje se koristi za poljoprivredu ili kao novi stambeni prostor.
Od 1990 godine problem opadanja šumskog pokrivača je najveći u zemljama u razvoju koje
neprekidno eksploatišu svoje prirodne resurse – kao što su Indonezija, Gvatemala... Kod ovih
zemalja karakteristično je da ne mogu priuštiti cenu pošumljavanja, tako da posle seče šuma
nema novih sadnica. Bogatije zemlje poput Švajcarske, Kanade i Švedske su uspele da zadrže
površine pokrivene šumom a kod nekih je došlo i do proširenja šumskih oblasti.
. Iz dana u dan sve je više stanovnika, naselja, industrijskih pogona, elektrana, toplana a
samim tim i onih u čijem je interesu krčenje šuma i koji imaju veliki ekonomski interes u
tome.
U Sjedinjenim Američkim Državama je "eksploatacija žive prirode" bila tako brutalna i nagla,
naročito u poslednja dva veka, " nikada u istoriji nije čovek tako naglo opustošio šume".
U toj prostranoj zemlji od ogromnog šumskog pokrivača iz Kolumbovog vremena ostala je
jedva jedna petina šume.
Polovina Afričkih šuma je sasvim iščezla.
Tajland je izgubio četvrtinu svojih šuma u poslednjih desetak godina a Filipini jednu sedminu
u poslednjih pet godina.
Velike površine u brdima Himalaja imaju već izgled površine Meseca, kao što je slučaj i sa
znatnim površinama na Bliskom Istoku, Mediteranu i u mnogim drugim delovima naše planete
gde čovek ne vodi nikakvog računa o šumskom resursu.
Nemilosrdnim uništavanjem šuma na račun novih naselja i saobraćajnica, čovek ugrožava
opstanak svih živih bića na Zemlji. Ekonomija jedne zemlje se na ovaj način razvija, ali zato
ponestaje i sve je manje i manje reka, potoka, močvara, livada, biljnih i životinjskih vrsta.
Čistoća vode, vazduha, tla je žrtva zarad novih tehnologija u industriji koja donosi profit.
Upravo krčenjem šuma, a posebno onih tropskih, čovek je izazvao ogromne, štetne i
dalekosežne posledice koje ozbiljno ugrožavaju sav živi svet na Zemlji.
Šume čuvaju i pročišćavaju vodu, štite od poplava i sama njihova prirodna struktura u startu
štiti od velikih materijalnih katastrofa a u tome takođe možemo pronaći veliki ekonomski
značaj
jedne
šume.
Uništavanjem šuma nastaju ekološke promene sa velikim posledicama među kojima su
prvenstveno promene tla i klime, kao i nestanak mnogih biljnih i životinjskih vrsta. Tlo koje
nakon seče šume ostaje golo i bez zaštite drveća i njihovog korena postupno odnose reke i
vetrovi, tako se stvaraju klizišta. Osim što je izloženo eroziji, ono u velikoj meri gubi
sposobnost apsorbovanja vlage, gde se rasipa i postaje neplodno. Neplodna tla su za
ekonomski značaja društva vrlo deficitarna i ne mogu čovečanstvu da pruže nikakvu drugu
korist osim izgradnje stambenih prostora. Osim što svojim intervencijama u prirodi čovek
izaziva njihovo nestajanje, on zagađivanjem svoje okoline posredno uništava i postojeće
šumske ekosisteme.
DEFORESTACIJA
Deforestacija je sečenje šuma da bi se dobilo zemljište čijoj nameni šuma nije potrebna
,
ponajviše u svrhu dobijanja
poljoprivrednog zemljišta.
Često se navodi da je krčenje šuma jedan od glavnih uzroka pojačanog efekta staklene bašte:
stabla koja su spaljena ispuštaju ugljen-dioksid; a isečena stabla više ne uklanjaju ugljen-dioksid
iz atmosfere.
Deforestacija je postala ogroman problem za okruženje zato što troši jedan od Zemljinih
najvažnijih prirodnih resursa; povećava koncentraciju ugljen-dioksida u atmosferi, čime značajno
utiče na klimatsku promenu; i u isto vreme remeti i uništava stanište hiljada vrsta biljaka i
životinja.
Procenjeno je da je oko polovine svih tropskih šuma na svetu – između 7.5 miliona i 8 miliona
km
2
od početnih 15 do 16 miliona km
2
koje su do 1947.godine prekrivale planetu – sada
posečeno. Neki naučnici predviđaju da će, osim ako se ne preduzmu neke ozbiljne mere, do
2030.godine ostati samo 10% zdravih šuma i 10% koje će biti u lošem stanju.
Pre desetak godina zemlje koje su najviše bile pogođene deforestacijom su Brazil, Indonezija i
Bolivija.
Najugroženije sume
