Procena boniteta, klijenata, upravljanje kreditinim rizikom

PANEVROPSKI UNIVERZITET

APEIRON

FAKULTET POSLOVNE EKONOMIJE

College of Modern Management

Banja Luka

DIPLOMSKI RAD

TEMA

: PROCJENA BONITETA¸KLIJENTA,

UPRAVLJANJE KREDITNIM RIZIKOM

Ime i prezime: Nedžmija Pavlovi

MENTOR:Doc.dr Bogdana Vujnovi

-Gligori

k i

a d

Sadržaj:

Uvod................................................................................

II Procjena boniteta, kreditni rizik............................. 3

2.1 Uopšteno o bankarskim rizicima........................................ 3

2.1.1 Upravljanje rizikom u bankama..................................... 4
2.2 Kreditni rizik....................................................................... 6

2.2.1 Struktura kreditnog rizika.............................................. 9
2.2.2 Vrste kreditnog rizika...................................................... 10

2.3 Kreditni rizik, pravila, procedure, upravljanje............... 11

2.3.1 Upravljanje kreditnim rizikom...................................... 13

2.3.2 Procedure klasifikacije aktive....................................... 20
2.3.3 Procedure suspenzije kamate.......................................... 21

3. Procjena boniteta..................................................... 22

3.1 Analiza kreditnog zahtjeva preduze

a «Magma» d.o.o.,

Zvornik....................................................................................... 22
2.3 Izrada kreditnog predloga................................................. 23

2.3.1 Osnovni podaci o preduze

u «Magma» d.o.o. Zvornik........ 23

3. Trendovi promjene kreditnog rizika.................................. 31

Zaklju

ak......................................................................

Literatura .................................................................... 34

Prilozi............................................................................. 36

k i

a d

II Procjena boniteta, kreditni rizik

Analizu ovog rada po

u sa definisanjem bankarskih rizika uopšte, potom,

u smjernice, odnosno na

in na koji banke upravljaju rizicima, te konkretan

primjer procjene boniteta. Procjena boniteta

e se odnositi na pravno lice.

2.1 Uopšteno o bankarskim rizicima

Rizici u poslovanju banaka su karakteristika svakog bankarskog posla, tako da
ni neutralni bankarski poslovi nisu bez rizika. Sa osvajanjem novih

instrumenata, novih tehnika i strategija, finansijskog inženjeringa, novih
bankarskih proizvoda a naro

ito finansijskih derivata, lista rizika se neprestano

širi.

Za bankare i zajmodavce uopšte, neizvjesnost raste sa promjenama u kamatnim

stopama, promjenama depozita i sa nesposobnoš

u dužnika da vrati kredit, ali i

pod takvim okolnostima poput deregulacije, moralnog hazarda, kao i ulaskom

banaka u one poslove koji ranije nisu bili tradicionalno bankarski. Pri svemu
tome, globalizacija bankarskog poslovanja i trendovi mega spajanja i pripajanja
velikih banaka, nagone menadžment banke da identifikuje najvažnije rizike. To

se odnosi prije svega na sistemske rizike, i, posebno na rizike koji proizilaze iz
zaostajanja bankarskog menadžmenta u pra

enju poslovanja na nepoznatim,

geografski udaljenim prostorima i tržištima i da prati poslovanje sa nepoznatim

instrumentima i tehnikama.

Da bi se rizik izbjegao ili barem doveo u prihvatljive granice, potrebno je
analizirati i upravljati rizicima. Analiza rizika treba da ukaže na klju

ne ta

ke i

procese nastanka rizika. Rizicima mogu biti izloženi svi resursi banke, i to u

vidu direktne, indirektne, izloženosti riziku kroz odgovornosti prema tre

licima, tržišne i druge izloženosti riziku.

k i

a d

2.1.1 Upravljanje rizikom u bankama

Kao disciplina, upravljanje rizikom je novijeg datuma i razvilo se iz djelatnosti
osiguranja, s obzirom da se tradicionalnim procesima osiguranja nisu mogli
efektivno i ekonomi

no rješavati problemi rizika u svim situacijama.

Upravljanje predstavlja dio poslovne politike banke, a saglasno tome,
upravljanje rizikom se može definisati kao ban

ina funkcija osiguranja od

rizika, odnosno, pod upravljanjem rizikom se podrazumjeva skup aktivnosti

identifikacija izloženosti riziku za sve kategorije sredstava uz procjenu

potencijalnih gubitaka;

procjenu rizika koja obuhvata mjerenje i analizu gubitaka u prošlosti, kako
bi se procjenile varijable koje

e uticati na budu

nost;

kontrolu rizika u smislu smanjenja ili elimisanja rizika gubitka primjenom
svih vrsta obezbje

enja;

finansiranje rizika obezbje

enjem rezervi, uklju

uju

i i osiguranje;

razvoj administrativnih tehnika i korištenje stru

nih znanja (upravljanje

rizikom).

Glavni cilj upravljanja bankarskim rizikom jeste optimizacija odnosa rizika i

prinosa. U tom smislu u fokusu bankarskih rizika je upravljanje tržišnim i
kreditnim rizicima, od kojih presudno zavisi rizik solventnosti kao definitivni
rizik banke. Kamatni i valutni rizik se kao sastavne komponente uklapaju u

tržišni rizik, dok po strani ostaje likvidonosni rizik kao specifi

an bankarski

rizik kojim savremene banke, u krajnjoj liniji, mogu da upravljaju preko

finansijskog tržišta, pod uslovom da imaju jaku poziciju solventnosti i visok
kredibilitet na toj osnovi. Najzad, postoje i razni nefinansijski (operativni)
rizici, kao što su rizici platnog prometa, kompjuterski i ostali tehnološki rizici,

pravni rizici i td.

Upravljanje rizikom u bankarstvu ima dva osnovna cilja:

da se izbjegne nesolventnost banke i

da se maksimira stopa prinosa na kapital uz korekciju rizika.

Bjelica, V., «Bankarstvo, teorija i praksa» , Novi Sad, 2001. godine, str.425.

k i

a d

2.2 Kreditni rizik

Kreditni rizik je rizik da potraživanja ne mogu biti realizovana na dan dospje

po njihovoj punoj knjigovodstvenoj vrijednosti. On izražava trajnu (usljed
ste

aja) ili privremenu nemogu

nost dužnika (usljed nelikvidnosti) da u

ugovorenom roku ispuni obavezu, ili je u tom roku samo djelimi

no ispuni.

Kreditni rizik se može odnositi na:

zajmove i

druge kreditne instrumente (hartije od vrijednosti).

Pri tome, rizi

nost pojedinih finansijskih operacija zavisi od razvijenosti

finansijskog tržišta zemlje, broja i strukture finansijskih posrednika, zakonske
regulative i sli

no.

Kao osnovni cilj analize kreditnog rizika, dakle, javlja se potreba za

obezbje

enjem sigurne kontrole razli

itih tipova kreditnog rizika u zavisnosti

od finansijskih operacija iz kojih proisti

u. U tom smislu, naj

eš

e se u

doma

oj literaturi analiza kreditnog rizika posmatra sa nekoliko aspekata

aspekt rizika koji pr oisti

u iz procesa odobravanja zajmova,

aspekt rizika koji pr oisti

e iz poslovanja sa hartijama od vrijednosti,

aspekt rizika vanbilansnih operacija,

aspekt rizika zemlje.

Princip minimalizacije svih rizika bankarskog poslovanja, pa tako i kreditnog
rizika, iziskuje detaljnu analizu svih onih faktora koji na taj rizik uti

u. Tu

spadaju

kreditna sposobnost komitenta (dužnika),

odre

ivanje kreditnog perioda,

ustanovljenje kreditnog limita,

kontrola korištenja kredita,

irovi

,M.,”Bankarstvo”, Beograd, 2004. str. 301.

Bjelica,V., « Bankarstvo, teorija i praksa» , Novi Sad, 2001. godine, stzr.268.