Profil kompjuterskog kriminalca

FAKULTET PRAVNIH NAUKA

SEMINARSKI RAD

Predmet: KRIMINOLOGIJA SA PENOLOGIJOM

Tema

PROFIL KRIMINALCA IZ OBLASTI KOMPJUTERSKOG KRIMINALA

PROFESOR

: Prof.dr sc. Mile Matijević

STUDENT

: Ramiz Šahić

SADRŽAJ

Uvod......................................................................................................................................... 3
1.KOMPJUTERSKI KRIMINAL............................................................................................ 4
2.METODE PROFILISANJA KOMPJUTERSKIH KRIMINALACA..................................4
2.1.INDUKTIVNO PROFILIRANJE......................................................................................5
2.2 DEDUKTIVNO PROFILIRANJE..................................................................................... 5
3.GENERALNE KARAKTERISTIKE POČINILACA..........................................................6
4.MOTIVI.................................................................................................................................6
5.VRSTE KOMPJUTERSKIH KRIMINALACA...................................................................8
5.1. VRSTE HAKERA.............................................................................................................11
6. ZABLUDE I PREDRASUDE O CAYBER KRIMINALCIMA.........................................12
ZAKLJUČAK.......................................................................................................................... 15
Literatura.................................................................................................................................. 16

1. KOMPJUTERSKI KRIMINAL

Definisanje kompjuterskog kriminala je izuzetno teško, što proizilazi iz više razloga:
1 − riječ je o relativno novom obliku kriminalnog ponašanja, koji se još nije u potpunosti
izdiferencirao u odnosu na druge vidove kriminala;
2− kompjuterski kriminal ispoljava veliku fenomenološku raznovrsnost, koja se teško može
obuhvatiti jednom definicijom, bez obzira na njenu širinu i konačno;
3 − rijetka su zakonodavstva koja poznaju kompjuterske delikte kao posebna krivična djela,
tako da se u ovom slučaju, nauka ne može u određivanju pojma kompjuterskog kriminala,
oslanjati   u   većoj   mjeri   na   pozitivnu   krivičnopravnu   legislativu.   Zbog   specifičnosti
računarskog kriminala, jednostavno nije moguće dati jedinstvenu definiciju. Ekspertska grupa
OECD dala je sledeću definiciju: “Kompjuterski kriminal predstavlja svako ilegalno, neetičko
ili neautorizovano ponašanje koje uključuje automatsku obradu podataka ili njihov prenos.”
Sveobuhvatnu   i   opšteprihvaćenu   definiciju   dao   je   profesor   Đorđe   Ignjatovć,   određujći
kompjuterski kriminal kao poseban oblik inkriminisanih ponašanja kod kojih se računarski
sistem (shvaćen kao jedinstvo hardvera i softvera) pojavljuje ili kao sredstvo izvršenja ili kao
objekt krivičnog djela, ukoliko se djelo na drugi način, ili prema drugom objektu, uopšte ne bi
moglo izvršiti ili bi ono imalo bitno drugačije karakteristike. Poslednjih nekoliko godina broj
krivičnih   djela   koji   uključuju   upotrebu   računara   i   Interneta   drastično   se   uvećao.   Kako   u
svemu   ovome   postoji   i   tehnološka   priroda,   postoje   i   jedinstveni   izazovi   u   otkrivanju
počinilaca.   Na   primjer,   kompjuterski   kriminalci   često   koriste   određene   programe   kojima
prikrivaju sopstveni identitet, pa čak i ako budu otkriveni, često nastaje problem u njegovom
izvođenju pred sud iz razloga što pravosuđa u državi u kojoj je počinjen pomenuti kriminalni
akt, uopšte ne poznaje kompjuterski kriminal kao jedno od kriminalnih djela. Kao rezultat
svega, da bi kompjuterski kriminalac bio uhvaćen, pored tehnički obučenih inspektora koji
moraju sarađivati sa stranim kolegama, veoma je važno i napraviti psihološki profil počinilaca
i otkriti njihov motiv

2. METODE PROFILISANJA KOMPJUTERSKIH KRIMINALACA

Kao i za profilisanje svih vrsta kriminalaca, tako se i za profilisanje kompjuterskog kriminalca
koriste klasične kriminološke metode.
Jedna od preuzetih metoda profiliranja kriminalaca je postupak kojim se nastoji otkriti nešto o
psihološkim   osobinama   kriminalaca   –   osobnosti,   navikama,   znanjima.   Profiliranje   se
paralelno provodi na dva načina, induktivni i deduktivni. Induktivni način uključuje izradu
profila   kriminalaca   iz   poznatih   statističkih   podataka   (obrazaca   ponašanja,   demografskih
osobina), dok se deduktivni zasniva na forenzičkim dokazima i tragovima sa mjesta zločina.
Iako je osnovni princip isti, prilagodba metoda profiliranja na cyber kriminal ipak nije tako
jednostavna.   Mnogi   su   čimbenici   specifični   i   otežavajući   u   odnosu   na   klasičan   zločin,
primjerice drugačiji tip i način prikupljanja dokaza, anonimnost na Internetu, počinitelji iz
drugih država i zakonske prepreke. Koliko su zakonske i geografske prepreke velik problem
jasno   je   vidljivo   na   primjeru   brojnih   tužbi   američkih   kompanija   protiv   švedske   stranice
thepiratebay.
Profiliranje cyber kriminalaca provodi se s istim primarnim ciljem kao i kod ostalih zločina –
da se pospješi pronalaženje počinitelja određenog zločina. Psihološki profili mogu biti od
velike pomoći pri sužavanju liste osumnjičenih koja, posebice u cyber zločinima, može biti
iznimno velika, te je cijena pronalaska počinitelja često veća od počinjene štete. Međutim, za

Stamenković B.Đukić O.“Kompjuterski kriminal-opasnost na našem pragu“ 2001 https://www.google.ba/?

gws_rd=ssl#q=profiliranje+cyber+kriminalca&*

očekivati je ipak da će korist od profiliranja ipak biti nešto niža nego kod ostalih tipova
zločina. Razlog tomu je što se počinitelji klasičnih zločina često po nekoj osobini znatno
izdvajaju od ostatka populacije, dok se cyber kriminalci mnogo bolje „uklapaju“ i teško je
pronaći njima specifične osobine.

2.1.INDUKTIVNO PROFILIRANJE

Induktivno   profiliranje   temelji   se   na   premisi   da   počinitelje   sličnih   zločina   vežu   neke
zajedničke osobine. Proučavaju se postojeće statistike i generalizira primjenom informacija iz
profila vezanih za slične zločine kako bi se mogao stvoriti najvjerojatniji profil. Kao izvor
informacija mogu poslužiti službeni dokumenti poput policijskih dosjea, ali i članci iz novina
i ostalih medija. Sam naziv, „induktivne“, dolazi od induktivne statistike i induktivne logike,
dvije   grane   matematike   koje   su   osnova   induktivnog   profiliranja.   Induktivna   statistika
zaključuje   o   nekoj   populaciji   na   temelju   proučenog   slučajnog   uzorka.   Slično   je   i   sa
induktivnom logikom, gdje se iz određenih premisa generalizira i donosi logičan i vjerojatan,
ali ne i nužno posve točan zaključak. Najveća prednost induktivnog profiliranja svakako je
jednostavnost. Nije potrebno nikakvo forenzičko znanje, iskustvo u proučavanju ponašanja
kriminalaca ili kriminoloških istraga, već samo poznavanje statistike i što veći uzorak na
kojem se temelji. Vrijeme potrebno za izradu profila je tipično vrlo kratko, a u posljednje se
vrijeme primjenjuju i računalne neuronske mreže kako bi se proces djelomično automatizirao.
Za   primjenu   u   cyber   kriminalu   nije   potrebna   praktički   nikakva   modifikacija.   Primjerice,
koriste  se  statistički  podaci kako  bi se otkrilo  koje  su  trenutno  najpopularnije  i  najčešće
metode napada. Također, određuje se i koje su najvjerojatnije mete, te se ti podaci koriste
kako bi se pospješila obrana protiv ovih oblika napada. Zapravo se radi o pokušaju predikcije
budućih napada temeljenom na dostupnim statističkim podacima i vjerojatnosti.

2.2. DEDUKTIVNO PROFILIRANJE

Deduktivnim metodama koriste se podaci dobiveni iz forenzičke analize, proučavanja žrtve,
samog mjesta zločina, fotografija i sličnih dokaza, kako bi se što točnije opisalo ponašanje
počinitelja najprije na mjestu zločina, a zatim i dobile neke općenite informacije o osobnosti,
ponašanju i motivima. Naziv „deduktivno“, kao i u slučaju induktivnog profiliranja, dolazi
zbog logike na kojoj se temelji, u ovom slučaju deduktivne. Na temelju određenih premisa
dolazi se do zaključka koji nužno slijedi iz tih premisa, te je sigurno tačan ako su premise
tačne. Naravno, kod deduktivnog profiliranja nije moguće doći do zaključka za koji se može
jamčiti da je tačan. Ovakav je pristup obično vrlo spor. Potrebno je čekati da se izvuku svi
dokazi, detaljno prouči mjesto zločina i sam zločin te provedu sve potrebne istrage, a zatim
proučiti sve prikupljeno i na temelju toga polako graditi profil počinitelja, što je često
iterativan proces. Svi čimbenici koji se koriste u deduktivnom profiliranju – mjesto zločina,
žrtva, forenzički dokazi u slučaju cyber kriminala su specifični i uvelike se razlikuju od
ostalih, klasičnih zločina. Dok je u slučaju klasičnog zločina tipično najvažnije dobro proučiti
žrtvu (eng. victimology), kod cyber kriminala odabir žrtve često je slučajan, a u najboljem
slučaju može dati dosta nepouzdan odgovor o kojem se osnovnom tipu cyber kriminalca radi.
Samo „mjesto zločina“ je virtualno i ne može dati neke odgovore koji se u slučaju klasičnog
zločina mogu dobiti iz mjesta zločina (npr. živi li počinitelj blizu mjesta zločina, po čemu je