PROIZVODNI MENADŽMENT
1
Sadržaj
1.
Sistem. Proizvodni sistem...........................................................................................2
2.
Procesi. Proizvodni procesi. Tehnološki procesi.........................................................4
3.
Grupna i tipska tehnologija.........................................................................................7
4.
Karta toka procesa....................................................................................................11
5.
Planiranje proizvodnje. Primjer primjene gantograma u planiranju proizvodnje.....13
6.
Primjer primjene PERT tehnike mrežnog planiranja.................................................15
7.
Upravljanje snabdijevanjem proizvodnog sistema...................................................19
8.
Upravljanje proizvodnjom pomodu radnih naloga....................................................24
9.
Literatura..................................................................................................................28
PROIZVODNI MENADŽMENT
2
1.
Sistem. Proizvodni sistem.
Sistem je skup elemenata koji zajedno funkcionišu radi ostvarenja određenog cilja.
„Sistem se takođe može definisati kao skup objekata sa relacijama između između tih
objekata i njihovih atributa. Objekti su djelovi ili elementi sistema. Atributi predstavljaju
osobine sistema, a relacije povezuju sistem u cjelinu“[4].
Osnovne karakteristike sistema su: jednoznačna identifikacija, kompleksnost, dinamičnost,
postoji kao entitet, strukturna složenost, zavisnost, stabilnost i adaptibilnost.
Sistemi se najčešde dijele na: prirodne sisteme, tehničke sisteme i organizacione sisteme [1].
Prirodni sistemi su sistemi koji nastaju i funkcionišu pod uticajem prirodnih zakona.
Tehnički ili vještački sistemi nastaju posrednim ili neposrednim djelovanjem čovjeka.
Organizacioni sistemi su prirodni ili tehnički sistemi zajednički organizovani za ostvarivanje
određenog cilja.
Organizacioni sistem
[1]
Organizacioni sistem sadrži [1]:
-
Poslovni sistem – dinamički sistem koji predstavlja skup proizvodnih sistema ili njihovih
elemenata na čije ponašanje utiče okolina.
-
Proizvodni sistem – sastoji se od jednog ili više tehnoloških sistema u kome postoji
najmanje jedan obradni sistem.
-
Tehnološki sistem – obuhvata liniju ili skup mašina gdje se od sirovine ili polufabrikata
dobijaju gotovi djelovi ili gotovi sklopovi.
PROIZVODNI MENADŽMENT
4
-
podsistem održavanja,
-
podsistem alata,
-
podsistem kontrole kvaliteta.
Koordinacija ova tri podsistema ostvaruje se preko sistema upravljanja.
Postoje mnogi faktori koji utiču na razvoj proizvodnog sistema, neki od njih su: sposobnost
predviđanja događaja, fleksibilnost pri promjenama na tržištu i mogudnost brzog usvajanja
novih tehnoloških rješenja, kvalitet organizacije sistema, kvalitet upravljanja itd.
Funkcionisanje proizvodnog sistema je uslovljeno postojanjem sistema upravljanja. Osnovna
karakteristika proizvodnog sistema je upravljanje prema cilju koji je unaprijed zadat i koji
predstavlja uslov postojanja i opstanka proizvodnog sistema.
2.
Procesi. Proizvodni procesi. Tehnološki procesi.
Procesi
Osnovna funkcija svakog sistema se ostvaruje kroz realizaciju odgovarajudih procesa. Proces,
uopšteno, predstavlja tok, odnosno putanju nastajanja nečega.
Proces se može definisati i kao promjena stanja sistema tokom vremena, koja nastaje kao
posljedica razmjene materijala, energije i informacija između sistema i okoline ili unutar
djelova sistema [4].
Poslovno – proizvodni sistem se može definisati kao složena cjelina komponenti koja ima za
osnovni cilj svrsishodnu transformaciju materijalnih elemenata i raznih vidova energije u
određenu novoostvarenu vrijednost koja zadovoljava određene iskazane potrebe tržišta.
Unutar poslovno – proizvodnog sistema se odvijaju slededi procesi [1]:
-
Procesi upravljanja proizvodnim sistemima;
-
Proces planiranja na nivou proizvodnog sistema;
-
Proces razvoja proizvoda i tehnologija;
-
Proces nabavke i snabdijevanja;
-
Proces upravljanja proizvodnjom;
-
Proces upravljanja alatima;
-
Proces održavanja mašina;
-
Proces prodaje proizvoda;
-
Proces pradenja kadrova;
PROIZVODNI MENADŽMENT
5
-
Proces pradenja i upravljanja ekonomsko-finansijskim tokovima.
Proizvodni proces
„Proizvodni proces odvija se u okviru proizvodnog sistema i predtavlja skup međusobno
povezanih aktivnosti pomodu kojih se vrši transformacija polufabrikata ili sirovina u gotov
proizvod“ [3]. Proizvodni proces obuhvata četiri grupe procesa:
-
Direktne ili osnovne procese (konstrukcija proizvoda, projektovanje tehnološkog
procesa, izrada djelova, spajanje i montaža itd.)
-
Indirektne ili posebne procese (unutrašnji transport materijala, ispitivanje proizvoda itd.)
-
Dopunske procese (izrada pomodnih pribora i specijalnih alata, remont proizvodne
opreme itd.)
-
Pomodne procese (nabavka, dovoz i odvoz materijala itd.)
Struktura procesa
[1]
Proces proizvodnje uslovljen je zahtjevima potrošača, kao i mogudnostima organizacije da
zadovolji te zahtjeve, pa je upravljanje proizvodnjom tijesno povezano sa upravljačkim
aktivnostima u području marketinga, finansija, kadrova, istraživanja i razvoja.
Najvažnije karakteristike procesa proizvodnje su: serijnost, kontinualnost i fleksibilnost [1].
Prema serijnosti proizvodnja se može podijeliti na pojedinačnu, serijsku i masovnu.
Pojedinačnu proizvodnju karakteriše mala količina djelova koja se proizvodi. Mašine alatke su
univerzalne i obavljaju širok spektar operacija.
Serijsku proizvodnju karakteriše izrada djelova u serijama koje se periodično ponavljaju.
Postoji: maloserijsa, srednjeserijska i velikoserijska proizvodnja.
PROIZVODNI MENADŽMENT
7
Unutar tehnološkog procesa odvija se obradni proces, koji se sastoji iz operacija, zahvata,
prolaza i pomodnih aktivnosti, kojima se sirovi materijal transformiše u gotov dio.
-
Operacija je osnovna jedinica tehnološkog procesa. Sadrži skup direktnih i pomodnih
dejstava na obradak na jednom obradnom sistemu, koji omogudava završetak jedne
cjeline obradnog procesa.
-
Zahvat je direktno dejstvo alata na obradak u okviru operacije i predstavlja osnovni
tehnološki element obradnog procesa.
-
Prolaz je dio zahvata koji se odnosi na skidanje jednog sloja materijala jednim alatom.
Obradni sistem
[1]
3.
Grupna i tipska tehnologija.
Grupna i tipska tehnologija predstavlja značajne naučne koncepte u oblasti projektovanja
tehnoloških procesa. Njihovom primjenom je unaprijeđen proces projektovanja tehnoloških
postupaka, i tako postignute značajne organizacione i ekonomske prednosti u proizvodnji.
