JU “SREDNJA ZUBOTEHNIČKA ŠKOLA” SARAJEVO
MATURSKI RAD
Sarajevo, 2019.godine
JU “SREDNJA ZUBOTEHNIČKA ŠKOLA” SARAJEVO
VELIKE SPOJNICE GORNJE SKELETIRANE PROTEZE
Profesorica. Učenica:
Prof. dr. Mirdita Vlahovljak Maša Samardžić
Sarajevo, 2019.godine
1
1.0 UVOD
Stomatološka protetika se dijeli na mobilnu i fiksnu protetiku. Mobilnu protetiku čine
totalna i parcijalna proteza. Parcijalna proteza može da bude parcijalna pločasta i skeletirana
proteza. Skeletirana parcijalna proteza je savremena, za dati slučaj, maksimalno redukovana
proteza, čiu osnovu čini metalni skelet. Izrađuje se kao trajna nadoknada za skoro sve tipove
krezubosti. Tehnika jednodjelnog livenja značajno je unaprijedila proces izrade skeletirane
proteze.
Voštani model skeleta proteze, kao i konačno izliveni skelet, sastoji se od gingivalnog
dijela kojeg čine velika spojnica i retencije za sedla, dentalnog dijela (kukice i sl.) i veze
gingivalnog i dentalnog dijela (mala spojnica). Izlivanjem voštanog modela dobija se odlivak
skeleta buduće skeletirane proteze, koji služi kao osnova za izradu akrilatnog sedla sa vještačkim
zubima.
Mogućnost usmjeravanja okluzalnih opterećenja na preostale zube i povoljna mehanička
svojstva legure od koje se izrađuje skelet, omogućavaju smanjivanje ploče proteze. Kod pločaste
parcijalne proteze, kao i gingivalno oslonjene proteze, ploča ima dvije značajne uloge: da svojim
kontaktom sa preostalim zubima stabilizuje protezu i da opterećenje nastalo tokom žvakanja
raspodjeli na što veću površinu raspoloživih mekih tkiva. Kod skeletirane proteze uglavnom ne
postoji potreba ni za jednom od ovih uloga jer ih preuzima dentalni dio proteze u obliku elemenata
za stabilizaciju i dentalni prijenos pritiska žvakanja. Oni usmjeravaju opterećenja sa vještačkih
zuba na preostale zube i stabilizuju protezu. Ti elementi, inače uobičajeni konstrukcioni elementi
skeletirane parcijalne proteze, smanjuju potrebu za uobičajenim oblikom protezne ploče.
Izuzetno povoljna mehanička svojstva legura od kojih se izrađuje skeletirana parcijalna
proteza, uz ostale potrebne uslove, omogućava svođenje ploče na nivo spojnice, a da se pri tom
ostvaruje djelimično, pretežno ili potpuno dentalno oslanjanje.
Na skeletiranoj parcijalnoj protezi razlikuju se gingivalni i dentalni dio, kao i dio koji služi kao
njihova međusobna veza.
2
2.0 GINGIVALNI DIO SKELETIRANE PARCIJALNE PROTEZE
Gingivalni dio skeletirane parcijalne proteze tj. baza, predstavlja onaj dio proteze koji prekriva
nepokretnu sluzokožu (pripojnu i mastikatornu). Sastoji se od velike spojnice i sedla sa vještačkim
zubima.
2.1. VELIKA SPOJNICA
Velika spojnica (spojnica sedala, primarna spojnica ili veliki konektor) dio je skeletirane
proteze koji povezuje protezno sedlo i druge dijelove proteze smještene na jednoj strani, sa
dijelovima proteze na suprotnoj strani vilice. To je, dakle, centralni dio proteze koji je na
neposredan ili posredan način vezan za sve dijelove parcijalne proteze.
Osnovni zadatak velike spojnice, osim povezivanja svih dijelova proteze u jednu cjelinu,
jeste prihvatanje i ravnomjerno prenošenje opterećenja na sva potporna tkiva. U zavisnosti od
konstrukcionog oblika, velika spojnica može da doprinese stabilizaciji proteze (npr. anterironi
palatinalni luk u kombinaciji sa posteriornim, kada leži u području kosih površina nepčanog svoda
kod krezubosti Kenedi klase 1).
Oblik i dimenzije velike spojnice treba da budu u skladu sa individualnim anatomskim i
topografskim odnosima vilice. Uvažavajući pomenute individualnosti gornje i donje vilice, sve
velike spojnice treba da imaju određene zajedničke karakteristike:
Treba da bude dovoljno kruta.
Samo kruta velika spojnica može da prihvati sve
mastikatorne sile, bez obzira na njihovu napadnu tačku, i da ravnomjerno raspodjeli
pritisak na preostale zube i bezube alveolarne grebene. Krutost je ipak relativna stvar.
Greda se elastično savja do izvjesnog stepena, a njena savitljivost zavisi od dužine i
debljine. Savitljivost je direktno srazmjerna trećem stepenu dužine, a obrnuto srazmjerna
trećem stepenu debljine grede. Kada se to primjeni na velike spojnice u gornjoj vilici,
proizilazi da pri istoj debljini, velika spojnica na gotskom nepcu pokazuje manju krutost u
poređenju s velikom spojnicom kod ravnog nepca. Krutost spojnice zavisi i od pravca sile i
oblika velike spojnice. To su parametri na koje se ne može utjecati. Nedovoljno krute i
neelastične velike spojnice ugrožavaju funkciju svih dijelova proteze, što je nekomforno za
pacijenta.
