UNIVERZITET CRNE GORE
FAKULTET ZA TURIZAM I HOTELIJERSTVO
Kotor, novembar 2017
Page 1
SAŽETAK
Potreba na putovanju. Prvi objekti , preteče današnjih ugostiteljskih objekata za smještaj
su nastali u gradovima , centrima trgovinske aktivnosti, svetilištima, lečilištima, na glavnim
pravcima komunikacija. U dosadašnjoj praksi za oblikovanje hotelskih objekata su bili zaduženi
isključivo arhitekti. Smatralo se da spoljašnji izgled nije toliko važan za korisnike jer nema
izgrađen stav , ukus, niti odgovarajuce znanje i da ce kao lijepo prihvatiti sve što im ponude
arhitekte . u osnovi se podrazumijeva da svaki hotel pogotovo objekti visokih kategorija moraju
zadovoljiti i ostale materijalne i psihološke potrebe turista. Jedna od svakako potreba i želja
korisnika ovih usluga, odnosno turista je bezbjednost koja predstavlja u današnje vrijeme bitan
aspekt pri odabiru hotela. Dugoročan razvoj i organizacija turističke ponude mogu se koncipirati
u sledecim prostorno-funkcionalnim cjelinama: turističke zone, turističke regije, tranzitni
turistički pravci, gradski turistički centri i sportski centri.
Ključne riječi:
sport, sportski centri, zdravlje, wellnes, odmor
ABSTRACT
The origins of hospitality associated with the movement of people and meeting their
basic needs to travel. The first facility, the forerunner of todays catering facilities to
accommodate acrose in cities, centres of trade activities, places of worship, healthcare, the
main lines of communication. In current practice, the design of the hotel facilities were
responsible only architects. It was belived that the outward appearance is not so important for
users becouse they do not have a definite position, taste, not the proper knowledge and would
like a nice accept whatever they offer architects. It basically means that every hotel facilities
especially the high category must meet its core purpose of accommodation, food and drink, but
also to meet other material and psychological needs of tourists. One certainly needs and
desires of users of these services, of the safety of turists, which represents nowdays an
important aspect when choosing a hotel. Long-term development and menagement of turism
supply can be conceived in the folloving spatial- functional units: a turist area and turist region,
transit travel directions, city tourist centers and sports centers.
Key words:
sport, sports centres, health, wellness, home.
UNIVERZITET CRNE GORE
FAKULTET ZA TURIZAM I HOTELIJERSTVO
Kotor, novembar 2017
Page 2
UVOD
Želeći se baviti pojmovima hotela i hotelijerstva u opštem smislu, a kao sastavnih i
neotudjivih djelova ugostiteljske djelatnosti, potrebno je napraviti mali osvrt na to šta
predstavlja ugostiteljstvo kao suštinski činilac postojanja i razvoja turizma kao privredne
djelatnosti, kakvu je mi danas znamo i pojimamo. U tom smislu treba reći da ugostiteljstvo
podrazumijeva bavljenje dvijema vrstama djelatnosti, a to su priprema i prodaja jela i pića na
specifičan način i iznajmljivanje opremljenih soba za noćenje (Nejkov, 1981). Dakle,
ugostiteljstvo je privredna djelatnost pripreme, proizvodnje i usluživanje hrane, pića i napitaka i
pružanja usluga smještaja (Kosar,2002). Sektor ishrane u praksi više gravitira lokalnom
stanovništvu, dok je za sektor smještaja karakteristično da je , prije svega vezan za posjetioce iz
drugih sredina i da pored pružanja usluge smještaja, najčesce omogućuje i pruža usluge ishrane
i točenja pića, kao dodatnih usluga (Kosar,1998). Upravo ta činjenica opredjeljuje, odnosno
definiše u najvećoj mjeri hotelijerstvo kao djelatnost.
Treba ipak istaći da kada je riječ o hotelijerstvu istovremeno pružanje usluga smještaja i
ishrane nije obavezno i da postoje primjeri takvih hotela u kojima se usluga ishrane ne
podrazumijeva. Takav je na primjer slučaj sa tzv. badžet hotelima, ili sa BB (bed and breakfast)
hotelima u kojima je usluga ishrane toliko rudimentarna i podrazumijeva samo laki
kontinentalni doručak. Upravo na bazi ove činjenice, do danas je opstalo pravilo da su usluge
smještaja i ishrane u hotelijerstvu objektivno odvojena i da se posmatraju kao dva različita
paketa usluga. To znači da u svakom hotelu možete odvojeno konzumirati uslugu smještaja od
usluge ishrane , ali i obrnuto , što znači da ne morate biti gost hotela da bi koristili usluge
ishrane i točenja pića u okviru hotelskog objekta. Tako su i nastali termini BB (bed and
breakfast) , polupansioni pun pansion, kao što smo vidjeli, opredjeljujuća djelatnost
hotelijerstva usmjerena je na sektor smještaja, ali praksa i teorija potvrdjuju i uvažavaju
postojanje smještaja hotelskog tipa sa ili bez ishrane. Poslije svega, mogla bi se izvesti i
definicija hotelijerstva koja bi obuhvatala sve ono sto je do sada receno i koja bi glasila:
Hotelijerstvo je privredna djelatnost u okviru ugostiteljstva, koja prostorno i funkcionalno
objedinjuje usluge smještaja sa uslugama ishrane, uključujući i prateće usluge koje njima
gravitiraju. Za hotelijerstvo se često kaze da je reprezentativna ugostiteljska djelatnost iz
razloga sto je specifična po prostornim, tehničko-tehnološkim i organizaciono-kadrovskim
mogućnostima, sto omogućuje da se u okviru jedne cjeline ostvari potpuna ugostiteljska usluga,
dakle kombinacija usluga smještaja, ishrane i točenja pića i napitaka (Lončar,2008).
Kada je riječ o hotelima kao najpoznatijim i najraspreostranjenijim objektima za
pružanje usluga smještaja, treba reci da mnogi autori ističu posebnost usluga u hotelu, koje se
UNIVERZITET CRNE GORE
FAKULTET ZA TURIZAM I HOTELIJERSTVO
Kotor, novembar 2017
Page 4
1.OSNOVNI POJMOVI TURIZMA
Koncept putovanja zbog odlaska na odmor, kao dio životnog stila u savremenom
društvu, poznat je kao turizam. Ideja putovanja zbog zadovoljstva, kako bi se posjetili privlačni
pejzaži, upoznale druge kulture ili kako bi se doživio prostor na neki drugi način, za oko 725
miliona ljudi koji učestvuju u medjunardnom turističkom prometu, na pocetku XXI vijeka je
nezaobilazni dio života.
Naziv turizam ima korijene u Francuskoj rijeci tour, sto u slobodnom prevoduznaci
kružno kretanje, šetnja. Rijec turista prvi put je upotrijebio Stendal 1838, godine u svom
putopisnom romanu Memoari jednog turiste. Danas se u skladu sa preporukama
medjunarodnih turistickih organizacija, turista definiše kao privremeni posjetilac koji boravi
najmanje 24 sata u nekoj zemlji(mjestu) izvan zemlje (mjesta) stalnog prebivališta. Prvi put
nakon antičkog perioda neka druga sredina, van matičnem posmatra se kao izvor zadovoljstva,
stimulacije I obrazovanja. Ipak, nijedna od ovih faza u razvijanju želja za putovanjima nije tako
snažno naglasila estetske kriterijume životne sredine, kao sto je to učinila ona za vrijeme I
nakon Industrijske revolucije.
1
1.1. Osnovni zahtjevi za razvoj turizma
Za razvoj turizma potrebno je da se ostvare sljedeći uslovi:
1.
Prvo, potrebno je da postoje privlačni motivi zbog kojih turista putuje, kao što su:
more, jezera, planine, šume, rijeke, kanjoni, kulturno-istorijski spomenici. Odnosno potreban je
cilj putovanja, treba da se zna kuda I zašto se putuje.
2.
Drugo , treba da postoji razvijena saobraćajna mreža.
3.
Treće, treba da postoji siguran prostor, gdje će turista da boravi, odnosno treba
da postoje objekti za smještaj i ishranu.
Da bi se ostvarila sva tri uslova potrebno je:
Da se očuva prirodna izvornost, mora, planina, jezera, rijeka;
Da se očuva svaki spomenik kulture ili druge stvari koje su značajne za konkretnu
civilizaciju ;
Da se razvija infrastruktura;
Da se izgrade raznovrsni turističko-ugostiteljski objekti.
1
Stojanović V., Održivi razvoj turizma i životne sredine, Novi Sad, 2006, str.13
UNIVERZITET CRNE GORE
FAKULTET ZA TURIZAM I HOTELIJERSTVO
Kotor, novembar 2017
Page 5
1.2. Ugostiteljstvo
Ugostiteljstvo je privredna djelatnost koja se ubraja u oblast vršenja usluga. Glavne
usluge koje se u ugostiteljstvu vrše zovu se ugostiteljske usluge , I to su usluge smještaja,
prehrane I pića. Prema tome može se reći da je ugostiteljstvo uslužna privredna djelatnost koja
se sastoji u vršenju usluga smještaja , prehrane I pića. Ugostiteljstvo se razlikuje od privrednih
djelatnosti iz drugih privrednih oblasti (npr. Industrije, poljoprivrede, gradjevinarstva I dr.) u
tome što se bavi vršenjem ugostiteljskih usluga kao svojih glavnih usluga
U ugostiteljstvu se vrše sporedne usluge kojima se nadopunjuju I poboljšavaju usluge
smještaja, prehrane I pića. Iz toga proizilazi da su rezultat rada u ugostiteljstvu usluga smještaja,
prehrane I pića, uz druge sporedne usluge, što daje ugostiteljskoj djelatnosti karakter uslužne
privredne djelatnosti. Ugostiteljske usluge su takve privredne usluge koje se vrše u
ugostiteljstvu, a kojima se zadovoljavaju potrebe ljudi u stanu, hrani I piću I to na poseban
ugostiteljski nacin.
Postanak I razvitak ugostiteljstva u uskoj je vezi sa opštim privrednim I društvenim
razvitkom, a posebno sa razvitkom promjene dobara, trgovine, saobraćaja u novije vrijeme
turizma. Najstarije, prvobitno ugostiteljstvo razvilo se iz gostoprimstva koje je bilo uobičajno
gotovo kod svih starih naroda I smatra se da je ostatak jednake raspodjele koja je bila u
prvobitnoj zajednici.
2
Gostoprimstvo se posebno ukazivalo putnicima iz dalekih krajeva I zemalja
koji nisu imali gdje da prenoće I da se nahrane. Gostoprimstvo je u pocetku bilo besplatno, a
kada je porastao promet putnika, počela se tražiti neka naknada za ukazano gostoprimstvo.
Ugostiteljstvo se počelo jače razvijati tek onda kada su se , usled razvitka povećanja proizvodnje
, počele jače razvijati razmjena I kupovina.
3
1.3. Podjela ugostiteljstva
Ugostiteljska djelatnost se može obavljati na različite načine i u različitim oblicima, pa se
prema tome razikuju različiti oblici i grane ugostiteljstva. Tako se najprije razlikuje ugostiteljstvo
u užem smislu koje vrši usluge prehrane i pića i hotelijerstvo koje pretežno vrši usluge
smještaja, a uz to može pružiti usluge prehrane i pića. Zatim se razlikuje opšte ugostiteljstvo
2
Štambuk M., Ekonomika i organizacija u ugostiteljstvu, Zagreb, 1974,str.19
3
Štambuk M., Ekonomika i organizacija u ugostiteljstvu, Zagreb, 1974,str.20
UNIVERZITET CRNE GORE
FAKULTET ZA TURIZAM I HOTELIJERSTVO
Kotor, novembar 2017
Page 7
2. POJAM HOTELIJERSTVA
Želeći se baviti pojmovima hotela i hotelijerstva u opštem smislu, a kao sastavnih i
neotudjivih djelova ugostiteljske djelatnosti, potrebno je napraviti mali osvrt na to šta
predstavlja ugostiteljstvo kao suštinski činilac postojanja i razvoja turizma kao privredne
djelatnosti, kakvu je mi danas znamo i pojimamo. U tom smislu treba reći da ugostiteljstvo
podrazumijeva bavljenje dvijema vrstama djelatnosti, a to su priprema i prodaja jela i pića na
specifičan način i iznajmljivanje opremljenih soba za noćenje (Nejkov, 1981). Dakle,
ugostiteljstvo je privredna djelatnost pripreme, proizvodnje i usluživanja hrane, pića i napitaka i
pružanja usluga smještaja(Kosar,2002). Sektor ishrane u praksi više gravitira lokalnom
stanovništvu, dok je za sektor smještaja karakteristično da je , prije svega vezan za posjetioce iz
drugih sredina i da pored pružanja usluge smještaja, najčešće omogucuje i pruža usluge ishrane
i točenja pića, kao dodatnih usluga (Kosar,1998). Upravo ta činjenica opredjeljuje , odnosno
definiše u najvećoj mjeri hotelijerstvo kao djelatnost.
Treba ipak istaći da kada je riječ o hotelijerstvu istovremeno pružanje usluga smještaja I
ishrane nije obavezno I da postoje primjeri takvih hotela u kojima se usluga ishrane
nepodrazumijeva. Takav je na primjer slucaj sa tzv. badžet hotelima, ili sa BB (bed and
breakfast ) hotelima u kojim je usluga ishrane toliko rudimentarna I podrazumijeva samo laki
kontinentalni doručak. Upravo na bazi ove činjenice , do danas je opstalo pravilo da su usluge
smještaja I ishrane u hotelijerstvu objektivno odvojena I da se posmatraju kao dva različita
paketa usluga. To znaci da u svakom hotelu možete odvojeno konzumirati uslugu smještaja od
usluge ishrane , ali I obrnuto, što znači da ne morate biti gost hotela da bi koristili usluge
ishrane i točenja pića u okviru hotelskog objekta. Tako su I nastali termini BB (bed and
breakfast), polupansion I pun pansion. Kao što smo vidjeli, opredjeljujuća djelatnost
hotelijerstva usmjerena je na sektor smještaja , ali praksa I teorija potvrdjuju I uvažavaju
postojanje smještaja hotelskog tipa sa ili bez ishrane. Poslije svega, mogla bi se izvesti I
definicija hotelijerstva koja bi obuhvatala sve ono sto je do sada receno I koja bi glasila :
Hotelijerstvo je privredna djelatnost u okviru ugostiteljstva, koja prostorno I funkcionalno
objedinjuje usluge smještaja sa uslugama ishrane, uključujući I prateće usluge koje njima
gravitiraju. Za hotelijerstvo se često kaže da je reprezentativna ugostiteljska djelatnost iz
razloga što je specifična po prostornim , tehničko-tehnološkim I organizaciono – kadrovskim
mogućnostima, što omogućuje da se u okviru jedne cjeline ostvari potpuna ugostiteljska usluga,
dakle kombinacija usluga smještaja, ishrane I točenja pića I napitaka (Lončar,2008).
