UVOD
Ptičja gripa je akutna zarazna bolest ptica koju uzrokuje virus
influence tip A. U središtu pozornosti je visokopatogeni virus
infulence A podtip H5N1. Oboljenje peradi i svih vrsta ptica u
19. vijeku nazvana je KUGA, a 1878 definisano je kao bolest.
Godine 1955. dokazano je da je uzročnik ove bolesti virus
ptičje gripe, koji je po morfologiji sličan virusu gripe ljudi.
Sve ptice mogu oboljeti od ptičje gripe, ali i mnogi sisavci,
uklučujući i ljude, osjetljivi su na virus.Virus infulence tip A je
RNA virus. Prvi slučajevi ptičje gripe u čovjeka zabilježeni su
1977. godine u HONG KONGU, a visoka smrtnost u
trenutačnoj epidemiji u jugoistočnoj Aziji je zabrinjavajuća.
Infekcija uzrokavana virusom H5N1 kod čovjeka liječi se
OSELTAMIVIROM, a još nepostoji učinkovita vakcina ili
cjepivo.Domaća perad posebno je osjetljiva na ifekciju, a divlje
ptice močvarnice primarni su rezeorvari svih podtipova virusa
influence A i znatno su otpornije na ifekciju. Virus ptičje gripe
H5N1 može daljom mutacijom i adaptacijom postati prenosiv
sa čovjeka na čovjeka.Ptičja gripa privlači veliku pozornost u
svijetu pa i kod nas u Bosni i Hercegovini.
1
ETIOLOGIJA
Virus influence tip A je RNA virus koji pripada porodici
ORTHOMYXOVIRIDAE.
Sl.br.1 Infulenca virus
Istoj porodici pripadaju virusi influence B i C.
Morfološke karakteristike svih tipova virusa influence su
slične. Na površini lipidne ovojnice nalaze se:
- gilikoproteina, hemaglutinin(H)
- neuraminidaza(N)
Oni su nositelji virulencije virusa influence, i to tako da se
virus putem hemaglutinina spaja sa stanicom domaćina, a
neuraminidaza omogućava virusu ulazak u stanicu.
Dosad je poznato 16 hemaglutinina i 9 neuraminidaza koji
mogu u raznim kombinacijama tvoriti 144 podtipa virusa
influence. Kod ljudi bolest uzrokuju podtipovi H5,H7,H9.
Prvi slučaj ptičje gripe zabilježen je 1997. godine u HONG
KONGU, kada je virus uzrokovao tešku respiratornu bolest 18
osoba, od kojih je 6 umrlo.
2
Npr., ako ljudski H3N2 virus i pticji H5N1 virus koinficiraju
covjeka ili neku drugu vrstu sisavaca, takav dogadaj može
producirati novi H5N2 virus. Taj novi virus može se uspješno
prenositi s covjeka na covjeka zato što svi ili vecina gena dolaze
od ljudskog virusa. Takav geneticki odabir uzrokovao bi
glavnu promjenu antigena (shift), što bi znacilo da vecina
globalne populacije ne bi imala ucinkovita neutralizirajuca
protutijela protiv novonastalog virusa. Filogenetske studije
pokazale su da je pandemija s H2N2 virusom 1957. godine bila
uzrokovana s cirkulirajucim H1N1, koji je uzeo gene H2, N2 i
PB1 od ptica.
KULTIVACIJA VIRUSA
Rezultati su dostupni kroz 2-10 dana.
Za otkrivanje virusa se mogu koristiti metode standardnog
uzgoja u kulturi stanica (shell-vial). Pozitivna kultura na virus
influence može ili nemora pokazivati citopatski efekt, ali se u
svakom slučaju traži indentifikacja virusa
imunofluorescencijom kulture stanica ili testom inhibicije
hemaglutinacije (HI). Rezultati su dostupni za par sati.
Izolacija virusa je vrlo osjetljiva sprednošću da je virus
dostupan ne samo za indentifikaciju već i za daljnje antigenu i
genetsko ispitivanje, testiranje na lijekove i pripremu vakcine
ili cjepiva. MDCK stanice su stanice izvora za uzgoj influenca
virusa.
4
EPIZOOTIOLOGIJA
Uzročnik u organizam dospjeva:
- oralnim putem
- preko konjuktiva
- nazofarinksa
- i drugih sluznica dišnog sistema
Rezorvari infekcije su:
- divlje vodene ptice, posebno pripadnice reda
anseriformes (patke i guske) i charadriiformes (galebovi i
obalske ptice)
- kontaminirana hrana, prostirka, objekti
- latentno zaražena perad.
Sl.br.3 Obalske ptice kao prijenosnici infekcije
Putevi prijenosa virusa:
-direktni kontakt sa izlučevinama zaražene živine, posebno
sa izmetom, zaraženom hranom, vodom, opremom
- uvođenje novonabavljenih životinja lošeg ili nepoznatog
zdravstvenog stanja i ne sprovođenje izolacije ovih
životinja na farmama
- kontaktom sa štetočinama i divljim pticama
- izlomljenim zaraženim jajima, koja mogu zaraziti piliće u
inkubatorima.
5
Novija istraživanja pokazala su da virusi niske patogenosti
mogu nakon cirkuliranja u kratkom razdoblju u populaciji
peradi mutirati u visokopatogene viruse. Tijekom epidemije u
SAD-u od 1983. do 1984. godine H5N2 virus u pocetku
epidemije uzrokovao je nisku smrtnost, ali nakon 6 mjeseci
trajanja epidemije postao je visokopatogen sa smrtnošcu
većom od 90%.
7
