www.dajbaskriptu.com

POJAM, KARAKTERISTIKE i KLASIFIKACIJA RACUNOVODSTVA:

Racunovodstvo predstavlja skup sinhronizovanih i medjusobno uskladjenih naucnih metodaputem kojih se obezbjedjuje

evidentiranje odredjenih poslovnih dogadjaja,analiza i kontrola tihdogadjaja planiranje ekonomskih dogadjaja kao i informisajnje.

Definicija racunovodstva sezasniva na definisanju struktura racunovodstva.Osnocni zadatak racunovodstvene funkcije je da prikuplja

obradjuje i distribuiraracunovodstvene informacije u okviru preduzeca, ali i van preduzeca u sladu sa zakonima.Ova funkcija

se razlikuje od finansijske fukcije po tome sto ima razlicite zadatke, organizaciju,i strucne kadrove.Racunovodstvo se karakterise i po

tome sto predstavlja:

•

Naucnu disciplinu

•

Aplikativnu disciplinu

•

Pedagosku disciplinuRacunovodstvo kao naucna discipilina predstavlja oblast permanentnih naucnih istrazivanja ucilju iznalazenja

novih naucnih otkrica u oblasti racunovodstva.Racunovodstvo kao aplikativna disciplina upucuje na to da se racunovodstvo

primjenjuje upraksi, te da se bez njegove primjenene moze ni zamisliti uspjesno funkcionisanje privrede idrustva jedne zemlje u

cijelini.Racunovodstvo kao edukativna disciplina obuhvata process obrazovanja racunovodstvenihstrucnjaka i naucno istrazivackih

radnika.Racunovodstvo se kao system sastoji iz:

•

Knjidovodstva

•

Racunovodstvenog planiranja

•

Racunovodstvene analize

•

Racunovodstvene kontrole–nadzora

•

Racunovodstvenog informisanjaKjnigovodstvo predstavlja metod evidentiranja poslovnih ili ekonomskih dogadjaja u okviru jedinice

racunovodstvenog obuhvatanja kao sto je npr, preduzece ili ustanova.Racunovodstveno planiranjeje planiranje ekonomskih

dogadjaja i njihovog dejstva nasredstva i na izvore sredstava, kao i poslovni rezultat u nastupajucem vremenskom periodu.Osnovne

karakteristike planiranja su u tome da se to planiranje razlikuje od drugih vrstaplaniranja i planova, kao sto su stratesko planiranje,

planiranje zemljisnih povrsina.Racunovodstvena analiza je usmjerena na uocavanje odredjenih pojava i utvrdjivanje uzrokatakvih

pojava koje bilo negativno bilo pozitivno djeluje na uspjesnost poslovanja poslovnogsubjekta.Racunovodstvena analiza

se prvenstveno zasniva na na podacima koji su sadrzani uknjigovdstvu i racunovodstvenom planiranju

www.dajbaskriptu.com

Racunovodstvena kontrola predstavlja ispitivanje i utvrdjivanje ispravnosti primjeneracunovodstva u praksi. Racu. kotrola moze biti

interna (ako je vrse odgovarajuca strucna licaloja su zaposlena u preduzecu) i eksterna (ako jevrse eksterna lica organizovana u

okviruprivatnih firmi koji su specijalizovani za racunovodstvenu reviziju. Racunovdstvena kontrolase bazira na zakonu, profesionalnim

normama, internim opstim aktima.Racunovodstveno informisanje predstavlja dio racunovodstvene dijelatnosti koja se odnosi

napripremanje i distribuiranje racuno. informacija. Ono mora definisati korisnika informacija,vrstui oblik informacija, vrijeme

informisanja.Racunovodstveno planiranje i knjigovodstvo moraju biti medjusobno metadoloski ukladjeni dabi se mogla izvrsiti

adekvatna analiza.Finansijsko racunovodstvo predstavlja element klasifikacije racunovodstva sa stanovistaspecijalne namjene.

Klasifikacoija racunovodstva sa stanovista specijalne namjene jesledeca.Finasijsko < upravljacko < troskovno <inflatorno< i

racunovodstvo odgovornosti.Upravljacko planiranje treba da obezbjedi adekvatne racunovodstvene informacije

organimarukovodjenja i upravljanja.

Klasifikacija racunovodstva:

Sve podjele se mogu vrsiti sa dva osnovna stanovista i to sa stanovista oblasti, sa stanovistaspecijalne namjene

racunovodstva.Poslovno racunovodstvo se mora klasificirati sa stanovista specijalne namjene na :

•

Finansijsko racunovodstvo-obezbjedjuje globalne vrijednosne informacije ocjelokupnom reprodukcionom procesu pojedinog

preduzeca.Predmetfinansijskog racunovodstva su sredstva,izvori,prihodi,rashodi,finansijski rezultat injegova raspodjela.

•

Troskovno racunovodstvo-je usmjereno na evidentiranje, planiranje, analizu,kontrrolu i informisanje o troskovima.

•

Racunovodstvo odgovornsti – treba da vrijednosno iskaze nastalu stetu i dautvrdi lice (ili manji broj lica) koje je odgovorno za tu stetu

•

Racunovodstvo u inflatornim uslovima - se primjenjuje u uslovima kadainflacija znacajnije deformise racunovodstvene informacije

koje u tim uslovimapruzaju pogresnu sliku realnog stanja preduzeca. Prilagodjavanjeracunovodstveni informacija u uslovima inflacije

moze biti : za ptrebe tekucegposlovanja, i za potrebe povrmenih komparativnih analiza.

•

Upravljacko racunovodstvo- ono se bavi kompilacijom svih ranije

nabrojanihracunovodstava sa ciljem da upravnim strukturama obezbijede kvalitetneinformacije za uspjesno poslovno odlucivanje.

www.dajbaskriptu.com

SISTEMI KNJIGOVODSTVA

•

Prosto knjigovodstvo- Osnovna karakteristika prostog knjigovodstva je njegovaogranicenost na evidentiranje stanja i promjena ne

samo nekim odredjenimvrstama sredstava i izvora sredstava. U prostom knjigovodstvu postoje sl.poslovneknjige: knjiga blagajne i

knjiga duznika i povjerilaca. Podaci o popisu sredstava iizvora sredstava se unose u poslovnu knjigu koja se naziva knjigom inventara.

•

Kameralno knjigovodstvo- Osnovna karakteristika kameralnog knjigovodstvaogleda se u tome da se teziste knjigovodstvene

evidencije javlja u evidentiranjuprihoda i rashoda odredjenog pravnog subjekta. Pored glavne knjige tu su jos iknjiga blagajne,

knjiga ziro racuna knjiga invetara i pomocne knjige u kojima seevidentiraju stanja i promjene odredjenih materijalnih vrijednosti.

•

Konstantno knjigovodstvo – predstavlja takav knjigovodstveni system u kome seteziste knjigovodstvene evidencije stavlja na

evidentiranje prohoda i rashoda cimese ono prema predmetu ne razlikuje od kameralnog. U glavnoj knjizi

konstantnogknjigovodstva u kojoj se vrsi evidentiranje naredjenih i izvrsenih prihoda i rashodapostoje tri grupe racuna i to upravni

racuni, racun blagajne i obracunski racuni. Tajkostantan odnos uspostavlja se na taj nacin da se upravni racun i racun blagajne

uprocesu knjizenja povezuje putem obracunskih racuna.

•

Dvojno knjigovodstvo - je cjelovit system knjigovodstvene evidencije koji seodlikuje: istovremenim dvostranim knjizenjem,

automatskom kontrolom,permamentnoscu i sistematicnoscu , sveobuhvatnoscu. U dvojnom knjigovodstvusvaki poslovni dogadjaj

knjizi se istovremeno i u istom iznosu najmanje na dvaracuna i to na jednom

racunu na lijevoj strani a na drugom racunu na desnojstrani. Vodjenje dvojnog knjigovodstva zasniva se na vodjenju

dnevnika,glavneknjige i pomocnih knjiga.

www.dajbaskriptu.com

STALNA SREDSTVA I IZVORI SREDSTAVA

Sredstva preduzeca se mogu klasificirati u dvije osnovne grupe i to:

•

Stalna sredstva – cine ona poslovna sredstva cije je vijek trajanja duzi od jednegodine,

•

Obrtna srestva – cine ona sredstva cije je vijek trajanja do godine danaSva stalna sredstva se mogu podijeliti u tri osnovne grupe i to :

•

Klasifikacija knjigovodstvenih dokumenata moze se vrsiti sa razlicitih stanovista

na :1. EKSTERNA i INTERNA (podjela se vrsi sa stanovista karaktera poslovnog dogadjajau tom smislu da li to predstavlja

regulisanje ekonomsko finansijskih odnosa preduzecaprema drugim fizickim ili pravnim licima (eksterni dokumenat), ili odrazava

poslovnidogadjaj u okviru preduzeca (interni).U eksterne dokumente ubrajamo: fakture dobavljaca, fakture za prodate gotove

proizvodekupcima.Interni dokumenti su: dokumenti o izdatim sirovinama i materijalima u procesu proizvodnje

itd.2. POJEDINACNA i ZBIRNA (pociva na stanovnistu racionalnosti u knjizenju istovrsnihposlovnih

dogadjaja.3. PRAVDAJUCA DOKUMENTA i NALOGE (su sva ona dokumenta koja u skladu sazakonskim propisima sluze kao

osnov za knjizenje poslovnih dogadjaja.Nalozi su dokumenti kojima se nalaze izvrsavanej odredjenog poslovnog dogadjaja.

Vjerodostojnost knjigovodstvenih dokumenata:

Svako knjizenje se zasniva na dokumentu koji je vjerodostojan-Svaki dokumenat mora biti potpuno (dvostruko) ispravan sto se ogleda

u formalnoj (da sadrzisve bitne elemente) i materijalnoj (da dokum. Jasno i nedvosmisleno izrazava dogadjaj koji sedesio) ispravnosti

dokumenta.Svaki dokumenat mora biti uredno sacinjen, konacni iznosi treba da budu napisanibrojevima.prije nego sto se sacinjeni

dokumenat proslijedi na knjizenje, potrebno izvrsitikontrolu njegove formalne i materijalne ispravnosti. Potvrdu o formanoj i

materijalnojispravnosti dokumenatavrsi kontrolor svojim potpisom.

Cuvanje i odlaganje knjigovodstvenih dokumenata:

Racunovodstvenim standardima utvredjeni su rokovi cuvanja dokumenata.

•

Trajno se cuva godisnji obracun i konacni obracun plata zaposlenih

•

Pet godina se cuvaju polugodisnji i drugi periodicni obracuni i kjnigovodstveni

•

Tri godine se cuvaju dokumenti platnog prometa u ovlascenim finansijskiminstitucijama

•

Dvije godine se cuvaju prodajni i kontrolni blokovi,pomocni obracuni i slicnidokumenti.Poslovne knjige se cuvaju: glavna knjiga i

dnevnik cuvaju se 10 godina, a pomocne knjigecuvaju se 5 godina.Odlaganje dokumenata se mora vrsiti po odredjenom sistemu

kako bi se trazeni documentpravovremeno pronasao. Po pravilu se knjigovodstvena dokumenta tekuce godine odlazu uprirucnoj

arhivi u okviru sluzbe racunovodstva,da bi se po isteku poslovne godine odlozili ucentralnu arhivu preduzeca.

Inventarisanje i knjiga inventara:

invetarisanje predstavlja radnju kolicinskog i vrijednosnogutvrdjivanja stvarnog stanja sredstava i izvora sredstava preduzeca

na odredjeni na dan.Rezultati popisivanja se unose u knjigu inventara. Knjiga inventara predstavlja detaljan prikaz

stvarnog stanja svih sredstava i svih izvora sredstava kako u naturalnim tako i uvrijednosnim pokazeteljima na odredjeni
dan.Prilikom osnivanja nekog preduzeca process ustrijstva sistema dvojnog knjigovodstvaotpocinje sacinjavanjem inventara,
takav inventar se naziva pocetnim inventarom. Dok uprostom knjigovodstvu inventar sluzi za utvrdjivanje finansijskog rezultata, u
dvojnomknjigovodstvu sistemu njegova pocetna i osnovna funkcija je da posluzi za sacinjavanjepocetnog bilansa stanja preduzeca
na osnovu koga otpocinje razvijanje sistema evidentiranjaposlovnih dogadjaja u poslovnim knjigama.Inventarisanje u toku i na kraju
godine se vrsi stoga da bi se omogucilo uporedjivanje stanjaimovinski djelova prikaznog u knjigama sa stvarnim stanjem tih djelova
radi kontroleispravnosti u poslovanju preduzeca. Pored redovnih inventarisanja preduzece je duzno vrsitipopisivanje i uskladjivanje
stanja sredstava i izvora u pojedinim slucajevima kao sto su:primopredaja duznosti, promjena prodajnih cijena proizvoda i roba,
statusnihpromjena,prodaje preduzeca i privatizacije preduzeca

BILANS

U racunovodstvu su poznate dvije osnovne bilansne teorije: dinamicka i staticka teorijabilansa.Dinamicki bilans odrazava dinamiku

poslovnog procesa svakog privrednog subjekta.Staticka teorija pojam bilansa vezuje za odredjenu formu u okviru koje se iskazuju

bilansnepozicije na odredjeni dan. Tako sacinjen bilans ima staticki karekter jer se izkazano stanje nemjenja.Pocetni bilans stanja

sacinjava se na osnovu inventara > u bilansu se sredstva i izvoriprikazuju sumarno,tj. Iskazuju se samo u vrijednosnim

pokazateljima.Bilans stanja moze se sastaviti u bilo kkoje vrijeme u toku poslovanja ali se po pravilusastavlja na pocetku poslovanja,tj.

Na pocetku poslovne godine i na kraju poslovne godine.Krajni bilans protekle poslovne godine u stvari predstavlja pocetni bilans za

narednu poslovnugodinu. Bilans preduzeca obavezno se mora sacinjavati kad se preduzece pripaja drugompreduzecu,kada

dolazi do podjele jednog u dva preduzeca,kao i prilokom otvaranja iliokoncanja stecajnog postupka i postupka redovne