za otkrivanje udara udaljenih gromova, koristeći Kronštadevu cev, 1895. godine. Sledeće godine,
dodao je na taj uređaj odašiljač, na principu električnog varničenja. Tokom 1897. godine, ispitao
ga je u komunikaciji između dva broda, u Baltičkom moru. Na osnovu dobijenih rezultata, Popov
je zaključio da se ovaj princip može koristiti za otkrivanje objekata u prostoru.

Nemac Kristijan Helsmejer je prvi koristio radio-talase za otkrivanje prisustva

udaljenih predmeta. On je pokazao, 1904. godine, izvodljivost otkrivanja prisustva broda u
gustoj magli, ali nije izmerio i njegovu udaljenost.

Zaštitio je otkriće i uređaj, patentom №

165546, u aprilu 1904. godine, a kasnije i za određivanje udaljenosti broda, patentom
DE169154. Takođe mu je priznat i britanski patent GB13170, 23. septembra 1904. godine, za
prvi kompletan radar, koji je nazvao telemobiloskop (engl. telemobiloscope).

Nikola Tesla je, u avgustu 1917. godine, prvi uspostavio principe radne učestalosti,

snage i koncept jednostavnog radara. On je dokazao, princip generisanja elektromagnetnih talasa,
koje može proizvesti po volji, poslati ih iz izvora i izazvati elektromagnetni efekat u prostoru.
Smatrao je, da se tako može odrediti pozicija, pravac i brzina kretanja objekta, primer je brod
na moru. On je naveo:

“ Elektromagnetni talasi se mogu iskoristiti, ako se kontrolisano emituju iz stanice.
Tada se može iskoristiti njihov efekat, u svakom pojedinačnom delu sveta. Može se
utvrditi relativna pozicija i parametri kretanja objekta, kao što je brod na moru.’’

Slika 1.1.

Duž britanske istočne obale, bili su u nizu raspoređeni ovakvi tornjevi, visine oko 300 m. Bili su deo

sistema za rano upozorenje od napada nemačkih aviona.

Istraživači, u američkoj mornarici Hojt Tejlor i Leo Jang, otkrili su 1922. godine, da je sa

radio-talasima od 60 MHz moguće odrediti prisustvo brodova u prostoru. Uprkos sugestiji da se

ovaj metod može koristiti noću i pri smanjenoj vidljivosti, mornarica nije odmah nastavila
istraživanja. Mornarica je počela sa ozbiljnim istraživanjima primene ovog principa, posle osam
godina. Nakon dokaza da se radar može koristiti za praćenje aviona.

Pre Drugog svetskog rata, istraživači u Francuskoj, Nemačkoj, Italiji, Japanu, Holan-

diji, Sovjetskom Savezu, Ujedinjenom Kraljevstvu, iSjedinjenim Američkim Državama,
samostalno i u velikoj tajnosti, razvijali su tehnologije, koje su osnova za konstrukciju modernih
verzija radara. Australija, Kanada, Novi Zeland, Južna Afrika i drugi, radili su na sličnim
istraživanjima.

Francuz Emil Žirardo je 1934. godine, objavio napravljen aparat za lociranje objekata,

navodeći da je „pronalazak u skladu sa principima koje je objavio Tesla“. Taj uređaj je
postavljen na brod Normandija, 1935. godine.

Tokom iste godine, sovjetski vojni inženjer P. K. Ošepkov, u saradnji sa Lenjingradskim

elektrotehničkim institutom, proizveo je eksperimentalni aparat, koji je mogao detektovati avion
udaljen 3 km od prijemnika. Francuski i sovjetski sistemi, zasnivali su se na kontinualnim
radnim talasima i nisu postizali performanse, kao savremeni impulsni radari.

Tehnologija radara je evoluirala u pulsirajući sistem, a prvi takav uređaj je demonstriran

u decembru 1934. godine, od američkog pronalazača Roberta Pejdža.

Radar je imao namenu da u

primorskom pojasu služi za noćnu pretragu. Centar za istraživanje elektromagnetnih signala se
zainteresovao   za   primenu   radara,   rezultat   čega   je   i   razvoj   radarskog   sistema   SCR-270.
Demonstraciji   toga   sistema   pored   mornarice   prisustvovao   je   i   Komandant   vazduhoplovstva,
u novembru 1938.   godine.   Ovaj prototip je   prerađen   u   serijski   standard,   a   prve   isporuke
SCR-268 su počele u februaru 1941. godine. To je bio pouzdani mobilni sistem. Na osnovu toga
znanja i tehnologije, razvijen je i operativno je korišćen u vazduhoplovstvu radarski visionomer.

Slika 2.1. Američki radar SCR-268

Zatim je u maju 1935. godine, u Nemačkoj, Rudolf Kuhnhold prikazao pulsirajući sistem.

U junu 1935. godine, u Velikoj Britaniji, stručni tim na čelu sa Robertom Votsonom Vatom,
uspešno je demonstrirao sličan sistem.
Britanci su u potpunosti prvi, operativno koristili radare, u sistemu odbrane od napada
aviona. Ovo je bilo podstaknuto strahovanjem da Nemci razvijaju sistem „smrtonosnih
zračenja“. Ministarstvo vazduhoplovstva tražilo je od britanskih naučnika, u 1934. godini, da
istraže mogućnost upotrebe efekata elektromagnetne energije. Nakon studija, oni su zaključili da
sistem „smrtonosnih zraka“ nije izvodljiv, ali da otkrivanje aviona sa elektromagnetnim talasima