Uvod
Pre nego detaljnije izložimo radnju, vreme i mesto izvršenja prekršaja neophodno je utvrditi i sam pojam
prekršaja, pa je tako članom 2 Zakona o prekršajima propisano da je prekršaj protivpravno delo koje je
zakonom ili drugim propisom nadležnog organa određeno kao prekršaj i za koje je propisana prekršajna
sankcija.
Iz same definicije prekršaja mogu se uočiti i njegovi osnovni elementi, a to su: radnja prekršaja koja
prouzrokuje neku posledicu koja je kao takva propisana kao prekršaj, protivpravnost i predviđenost
prekršajnog dela i sankcije u zakonu ili drugom propisu nadležnog organa.
Iz prethodnog izloženog može se zaključiti da bez radnje kao polaznog elementa nema ni prekršaja, ali i
da niko ne može biti kažnjen za misaoni proces, tj. ako lice samo razmišlja da načini prekršaj bez
konkretnih radnji.
Radnja izvršenja prekršaja
Radnja prekršaja je određeno ljudsko ponašanje koje je kao takvo zakonom ili drugim propisom
propisano kao prekršaj i za koju je propisana prekršajna sankcija.
Ponašanje možemo definisati kao sve radnje ljudskog organizma koje kao takve najčešće deluju prema
spoljnjoj sredini i koje su kao takve prouzrokovane od strane faktora koji dolaze iz te sredine. Ponašanje
može da bude aktivno u vidu nekog telesnog pokreta ili pasivno kada postoji odsustvo telesnog pokreta.
Pošto smo definisali radnju kao određeno ljudsko ponašanje potrebno je naglasiti da to ponašanje može
biti kako svesno tako i nesvesno. Radnju koju neko lice preduzme van svoje volje i svesti nazivamo
nesvesnom radnjom, kao primere možemo navesti san, hipnozu, kada je lice u narkozi ili prilikom
nenamernog pada.
Radnje koje su učinjene van svesti i volje lica se ne smatraju prekršajima, a to znači da lice koje je učinilo
prekršaj mora posedovati i vinost, odnosno psihički odnos prema radnji i posledici koju ta radnja
prouzrokuje, a koja je određena kao prekršaj.
Članom 10 Zakona o prekršajima je propisano da prekršaj može biti izvršen činjenjem (aktivnim
delovanjem) ili nečinjenjem (propuštanjem).
Činjenje je, kao što je već navedeno, aktivno delovanje i ono je kao takvo svesno i voljno preduzimanje
telesnog pokreta. Kod činjenja lice vrši određenu radnju koja za posledicu ima kršenje zabranjujuće
norme, tako što čini upravo ono što se tom normom zabranjuje, a za čije nepoštovanje je takođe
propisana i prekršajna sankcija.
Propisima je predviđeno da većina prekršaja se čini radnjom činjenja, ali postoje i oni prekršaji koji se
izvršavaju radnjom nečinjenja. Nečinjenje je pasivno držanje učinioca kome je odgovarajućim propisom
naloženo određeno činjenje.
1
Što znači da se prekršaj može izvršiti samo onda kada je lice bilo dužno
nešto da čini, tj. propisima je utvrđeno šta lice mora da čini, a prekršaj nastaje kada lice ne izvršava
radnju koja je predviđena u propisima kao imperativna norma. Da bi prekršaj postojao dovoljno je da
lice ne učini ono što je bilo u njegovoj moći.
1
Kokolj M.,
Prekršajno pravo,
Novi Sad, 2007, str. 25.
