1. PROCESNO PRAVNE KARAKTERISTIKE RADNOG SPORA
U parnicama iz radnih odnosa postupak
u prvom stepenu sudi sudija pojedinac
I sud posebno
vodi računa o potrebi hitnog rešavanja radnih sporova.
Sud može i po službenoj dužnosti da odredi privremene mere
, radi sprečavanja nasilnog
postupanja ili radi otklanjanja nenadoknadive štete.
Sud će odluku o određivanju privremene mere po predlogu stranke da donese
u roku do osam
dana od dana podnošenja predloga i
nije dozvoljena posebna žalba.
Za izvršenje neke činidbe rok je osam dana za njeno izvršenje.
Ako tuženi ne dođe na ročište
za glavnu raspravu, a uredno je pozvan,
sud će da održi ročište i
odluči na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja
.
O posledici izostanka sa ročišta za glavnu raspravu iz stava 1. ovog člana, sud će da upozori
tuženog u pozivu za ročište.
Revizija je dozvoljena u parnicama o sporovima o zasnivanju, postojanju i prestanku
radnog odnosa
1. POSTUPAK U PARNICAMA POVODOM KOLEKTIVNIH UGOVORA
U postupku u parnicama povodom kolektivnih ugovora
učesnici u zaključivanju kolektivnog
ugovora ostvaruju zaštitu prava kada nastane spor o pojedinom spornom pitanju u
postupku zaključivanja, odnosno izmena i dopuna zaključenog kolektivnog ugovora,
pod
uslovom da spor o spornom pitanju nije rešen mirnim putem ili putem arbitraže .
Sud može da zastane sa postupkom najduže do 30 dana da bi stranke pokušale da spor reše
mirnim putem.
Sud posebno vodi računa o potrebi hitnog rešavanja ovih sporova.
PREKOVREMENI RAD - Na zahtev poslodavca,
zaposleni je dužan da radi duže od punog
radnog vremena u slučaju više sile, iznenadnog povećanja obima posla i u drugim
slučajevima kada je neophodno da se u određenom roku završi posao koji nije planiran (u
daljem tekstu: prekovremeni rad).
Prekovremeni rad ne može da traje duže od osam časova nedeljno.
Zaposleni ne može da radi duže od 12 časova dnevno uključujući i prekovremeni rad.
Zaposlenom koji radi na poslovima na kojima je uvedeno skraćeno radno vreme ne može
da se odredi prekovremeni rad na tim poslovima
,
ako zakonom nije drukčije određeno.
Dežurstvo u zdravstvenim ustanovama, kao prekovremeni rad, uređuje se posebnim zakonom.
Zaposleni stiče pravo na korišćenje godišnjeg odmora u kalendarskoj godini posle mesec dana
neprekidnog rada od dana zasnivanja radnog odnosa kod poslodavca.
Pod neprekidnim radom smatra se i vreme privremene sprečenosti za rad u smislu propisa o
zdravstvenom osiguranju i odsustva sa rada uz naknadu zarade.
Zaposleni ne može da se odrekne prava na godišnji odmor, niti mu se to pravo može
uskratiti ili zameniti novčanom naknadom, osim u slučaju prestanka radnog odnosa u
skladu sa ovim zakonom
.
2) Dužina godišnjeg odmora
U svakoj kalendarskoj godini zaposleni ima pravo na godišnji odmor u trajanju utvrđenom
opštim aktom i ugovorom o radu, a
najmanje 20 radnih dana.
Dužina godišnjeg odmora utvrđuje se tako što se zakonski minimum od 20 radnih dana
uvećava po osnovu doprinosa na radu, uslova rada, radnog iskustva, stručne spreme
zaposlenog i drugih kriterijuma utvrđenih opštim aktom ili ugovorom o radu
.
Pri utvrđivanju dužine godišnjeg odmora radna nedelja računa se kao pet radnih dana.
Praznici koji su neradni dani u skladu sa zakonom, odsustvo sa rada uz naknadu zarade i
privremena sprečenost za rad u skladu sa propisima o zdravstvenom osiguranju ne uračunavaju
se u dane godišnjeg odmora.
Ako je zaposleni za vreme korišćenja godišnjeg odmora privremeno sprečen za rad u smislu
propisa o zdravstvenom osiguranju - ima pravo da po isteku te sprečenosti za rad nastavi
korišćenje godišnjeg odmora.
Zaposleni ima pravo na dvanaestinu godišnjeg odmora (srazmerni deo) za svaki mesec dana rada
u kalendarskoj godini u kojoj je zasnovao radni odnos ili u kojoj mu prestaje radni odnos.
5) Korišćenje godišnjeg odmora u delovim
Godišnji odmor koristi se jednokratno ili u dva ili više delova.
Ako zaposleni koristi godišnji odmor u delovima, prvi deo koristi u trajanju od najmanje dve
radne nedelje neprekidno u toku kalendarske godine, a ostatak najkasnije do 30. juna naredne
godine.
Zaposleni ima pravo da godišnji odmor koristi u dva dela, osim ako se sa poslodavcem
sporazume da godišnji odmor koristi u više delova.
Zaposleni koji nije u celini ili delimično iskoristio godišnji odmor u kalendarskoj godini zbog
odsutnosti sa rada radi korišćenja porodiljskog odsustva, odsustva sa rada radi nege deteta i
posebne nege deteta - ima pravo da taj odmor iskoristi do 30. juna naredne godine.
7) Raspored korišćenja godišnjeg odmora
U zavisnosti od potrebe posla, poslodavac odlučuje o vremenu korišćenja godišnjeg odmora, uz
prethodnu konsultaciju zaposlenog.
Rešenje o korišćenju godišnjeg odmora zaposlenom se dostavlja najkasnije 15 dana pre datuma
određenog za početak korišćenja godišnjeg odmora.
Izuzetno, ako se godišnji odmor koristi na zahtev zaposlenog, rešenje o korišćenju godišnjeg
odmora poslodavac može dostaviti i neposredno pre korišćenja godišnjeg odmora.
Poslodavac može da izmeni vreme određeno za korišćenje godišnjeg odmora ako to zahtevaju
potrebe posla, najkasnije pet radnih dana pre dana određenog za korišćenje godišnjeg odmora.
U slučaju korišćenja kolektivnog godišnjeg odmora kod poslodavca ili u organizacionom delu
poslodavca, poslodavac može da donese rešenje o godišnjem odmoru u kome navodi zaposlene i
organizacione delove u kojima rade i da isto istakne na oglasnoj tabli, najmanje 15 dana pre dana
određenog za korišćenje godišnjeg odmora, čime se smatra da je rešenje uručeno zaposlenima.
Rešenje o korišćenju godišnjeg odmora poslodavac može dostaviti zaposlenom u elektronskoj
formi, a na zahtev zaposlenog poslodavac je dužan da to rešenje dostavi i u pisanoj formi.
8) Naknada štete za neiskorišćeni godišnji odmor
U slučaju prestanka radnog odnosa, poslodavac je dužan da zaposlenom koji nije iskoristio
godišnji odmor u celini ili delimično, isplati novčanu naknadu umesto korišćenja godišnjeg
odmora, u visini prosečne zarade u prethodnih 12 meseci, srazmerno broju dana neiskorišćenog
godišnjeg odmora. Naknada ima karakter naknade štete.
Za rad na poslovima u zvanju višeg savetnika državni službenik mora da ima stečeno visoko
obrazovanje na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije - master, specijalističke
akademske studije, specijalističke strukovne studije), odnosno na osnovnim studijama u trajanju
od najmanje četiri godine i najmanje sedam godina radnog iskustva u struci.
U zvanju samostalnog savetnika rade se složeni poslovi koji zahtevaju posebno specijalističko
znanje i iskustvo, analitičke sposobnosti, samostalan rad bez nadzora pretpostavljenog i
donošenje odluka u složenim slučajevima uz samo opšta usmerenja i uputstva pretpostavljenog.
Za rad na poslovima u zvanju samostalnog savetnika državni službenik mora da ima stečeno
visoko obrazovanje na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije - master,
specijalističke akademske studije, specijalističke strukovne studije), odnosno na osnovnim
studijama u trajanju od najmanje četiri godine i najmanje pet godina radnog iskustva u struci
U zvanju savetnika rade se složeni poslovi koji su najčešće precizno određeni i podrazumevaju
primenu utvrđenih metoda rada, postupaka ili stručnih tehnika sa jasnim okvirom samostalnog
delovanja, uz povremeni nadzor pretpostavljenog. Poslovi zahtevaju sposobnost da se problemi
rešavaju bez pojedinačnih uputstava pretpostavljenog i uz obraćanje pretpostavljenom samo kad
je problem složen i zahteva dodatno znanje i iskustvo.
Za rad na poslovima u zvanju savetnika državni službenik mora da ima stečeno visoko
obrazovanje na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije - master, specijalističke
akademske studije, specijalističke strukovne studije), odnosno na osnovnim studijama u trajanju
od najmanje četiri godine i najmanje tri godine radnog iskustva u struci.
U zvanju mlađeg savetnika rade se složeni poslovi koji podrazumevaju primenu utvrđenih
metoda rada, postupaka ili stručnih tehnika unutar precizno određenog okvira delovanja, uz
redovan nadzor pretpostavljenog, i donošenje odluka na osnovu postojeće prakse ili opštih i
pojedinačnih uputstava pretpostavljenog. Poslovi zahtevaju sposobnost rešavanja manjih
tehničkih ili proceduralnih problema.
Za rad na poslovima u zvanju mlađeg savetnika državni službenik mora da ima stečeno visoko
obrazovanje na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije - master, specijalističke
akademske studije, specijalističke strukovne studije), odnosno na osnovnim studijama u trajanju
od najmanje četiri godine i završen pripravnički staž ili najmanje pet godina radnog staža u
državnim organima.
U zvanju saradnika rade se manje složeni poslovi koji obuhvataju ograničen krug međusobno
povezanih različitih zadataka i zahtevaju sposobnost samostalne primene utvrđenih metoda rada,
postupaka ili stručnih tehnika, uz opšta usmerenja i uputstva i povremeni nadzor
pretpostavljenog.
Za rad na poslovima u zvanju saradnika državni službenik mora da ima stečeno visoko
obrazovanje na studijama prvog stepena (osnovne akademske studije, osnovne strukovne
studije), odnosno na studijama u trajanju do tri godine i najmanje tri godine radnog iskustva u
struci.
