SADRŽAJ
I.
Uvod i Istorija Afganistana -------------------------------------------
II.
Rat u Avganistanu i međunarodno pravo --------------------------
III.
Analiza o ratnim dešavanjima u Avganistanu ----------------------
IV.
Koji su pravi odgovori terorizmu?-------------------------------------
V.
Preventivnom diplomatijom protiv "preventivnog rata"---------
VI.
Zaključak -------------------------------------------------------------------
VII.
Literatura (Izvori) --------------------------------------------------------
Me
đ
unarodno javno pravo – Avganistan - Upotreba sile u skladu sa međunarodnim pravom
- 2 –
I. Uvod i Istorija Avganistana
Kroz istoriju Avganistanom su vladali razni osvajači - od Persijanaca i Aleksandra Velikog do
Arapa koji su u 7. veku u zemlju doneli Islam.
Afgani
su prvu samostalnu državu osnovali tek sredinom 18. veka, a već u 19. veku Avganistan
postaje mesto sukoba Rusije i Velike Britanije.
Godine 1907. Avganistan je postao britanski protektorat, ali je već 1919. godine, posle ustanka,
zemlja ponovo stekla nezavisnost.
Posle dobijanja samostalnosti zemlja se čvršće vezuje za SSSR, a po ugledu na Tursku počinje da
sprovodi društvene reforme. To je dovelo do reakcije muslimanskog sveštenstva i do državnog
udara.
Od 1930-ih. godina Avganistan se sve više vezuje za nacističku Nemačku.
Godine 1973. svrgnut je kralj i proglašena republika, a posle udara 1978. i 1979. godine novi
režim se oslanja na SSSR.
Sovjetska invazija
1979. Sovjetski Savez pokreće invaziju Avganistana nakon sukoba koji su započeli državnim
udarom najprije Sardara Mohameda Dauda, a kasnije Komunističke Demokratske Narodne Partije
Avganistana. Nakon međunarodnih pritisaka, učestalih napada Mudžahedina (treniranih od strane
SAD-a) i gubitka oko 15 hiljada vojnika, SSSR se povlači deset godina kasnije, 1989.
Talibani
Nakon sovjetskog povlačenja Mudžahedini ruše sa vlasti Avganistanskog komunističkog
predsednika Nadžibulaha i osvajaju Kabul. Uz kompromis, Mudžahedinski lideri, Uzbek Abdul
Rašid Dostam i Tadžik Ahmad Šah Masud postavljaju kao predsednika Burhanudina Rabanija
1993. godine.
Godine 1994. pojavljuju se Talibani, dotad nepoznata frakcija Mudžahedina koja sebe identifikuje
kao verske učenike. Oni ubrzo započinju svoje širenje iz susednog Pakistana u smeru Kabula i
time avganistanski građanski rat. Talibani postižu brze uspehe u borbi čiji je cilj uspostavljanje
krutog islamskog zakona u zemlji. Uz pomoć sukoba između samih bivših protiv-sovjetskih
Mudžahedina, Talibani osvajaju u septembru 1996. godine Kabul. Rabani, Masud i Dostam
povlače se na sever u tzv. Severnu Alijansu, protiv-Talibanski savez etničkih Uzbeka, Tadžika i
Hazara. Nastavkom Talibanske ofanzive, ovom je savezu krajem 90-tih ostao samo mali, severni
deo Avganistana.
Talibani predstavljaju oružanu islamističku organizaciju koja je bila na vlasti u Avganistanu od
1996. do 2001. godine. Međutim, manje grupe ovog pokreta i dalje su aktivne i vode oružane
borbe protiv vladinih snaga. Talibanske snage drže pod svojom kontrolom južne, jugoistočne i
istočne provincije u Avganistanu.
Talibani pripadaju Sunitskom ogranku Islama, a po etničkoj pripadnosti su većinski Paštuni.
Talibanski režim odmah nakon osvajanja Kabula nameće islamski fundamentalistički poredak
građanima pod svojom vlašću. Islamski zakoni najteže pogađaju žene, koje su prisiljene da oblače
burke i zabranjeno im je da pohađaju školu. Neretka je i smrtna kazna. Godine 1998. nakon
terorističkih napada na američke ambasade u Africi, SAD napada nekoliko logora za obuku
