OSNOVI SOCIOLOGIJE
RAZVOJ MISLI O DRŽAVI KROZ
VEKOVE
Student:
2
Decembar, 2008.
S
A D R Ž A J:
UVOD
1.
Država
................................................................................................................. str. 3
2.
Teorije o nastanku države
................................................................................. str. 3
3.
Funkcija države
.................................................................................................. str. 5
4. Predmet ovog seminarskog rada....................................................................... str. 6
RAZRADA
5.
Začetak i razvoj misli o državi kroz istoriju
.................................................... str. 6
6.
Antička misao o državi
........................................................................................str. 6
7.
Srednjovekovna misao o državi
.........................................................................str. 8
8.
Novovekovna misao o državi
.............................................................................. str. 9
9.
Problem nastanka države i društva
................................................................... str. 11
ZAKLJUČNI DEO
10.
Država u savremenim uslovima
......................................................................... str. 13
4
Država ima sledeće bitne karakteristike: prvo, stanovnici se ne dele prema krvnom srodstvu, već
prema teritoriji; drugo, moć društva u nastanku države otuđ
uje se od njega u javnoj ustanovi
javne vlasti koja se oslanja na monopol fizičke prinude i, treće, počinje oporezivanje građana i
stvaranje fondova radi izdržavanja državnih organa.
TEORIJE O NASTANKU DRŽAVE
Postoje brojne teorije o državi, razlikuju se po njenom karakteru, pristupu i zaključivanju o
nastanku i ulozi nje same. Teorije se mogu klasifikovati na naučne i nenaučne, na sociološke i
nesociološke, kao i na mešovite, tako da možemo razlikovati pet nenaučnih teorija: patrijarhalna
teorija, religiozna teorija, organsko-
biološka teorija, psihološka teorija i teorija sila.
-
Patrijarhalna teorija
ciji je osnivač Aristotel, državu sagledava kroz porodicu. Država
je nalik porodici jer, kao što je otac glava porodice tako je i monarhija, odnosno vla
dar -
monarhijska vlast, na čelu države.
-
Religiozna teorija
države vezuje se za vreme antike, za mitove, gde je vladar izaslanik
Božiji na zemlji. Svaka vlast je bila od Boga dana, kao što i sam Isus reče Ponciju Pilatu:
"Ne bi imao nikakve vlasti nadam
nom da ti nije dana odozgo", kada su ga optužili i
osudili na smrt. Kasnije se religiozna teorija seli iz antike u Srednji vek. U Srednjem
veku vlast postaje naglašenija i razvijenija.
-
Organsko - bioloske teorije
nam ukazuju na izjednačenje države sa živim bićem. Biće,
kako već znamo sadrži volju i organizam. Državna volja se iskazuje zakonom i pravnim
postupcima, dok se organizam upoređivao na različite načine.
5
-
Psihološka teorija
misli i smatra da nastanak države treba tražiti u psihičkim svojstvima
i u samim osobinama ljudi. Gobino, Čemberlen i drugi, ukazuju na podelu pojedinaca, i
to na dva osnovna psihicka tipa: na one koji su unapred predodređeni da komanduju,
gospodare u državi i one koji su poslušni , koji ćute i traže svog vođu, nekog ko će ih
voditi i usmeravati. Posledice takvih psiholoških svojstava su ekonomski, društveni,
kulturni i ostali činioci koji poboljšavaju sam rast i razvoj ličnosti.
-
Teorija sila,
čiji je osnivač L. Gumplovič, polazi od toga da je drž
ava nastala na osnovu
pokoravanja. Jedno pleme pokorava drugo i uzima ga kao svoje vlasništvo, pretvori ga u
eksploatisano pleme. Da bi se uspostavila vlast nad pokorenim plemenom morao se
ustanoviti bolji zakon -
državni aparat.
Nenaučnost ovih teorija ogleda se upravo u njihovoj delimičnosti i parcijalnosti, tako da one ne
mogu da proniknu u prave uzroke nastanka države.
Naučna strana shvatanja države govori nam da je država jedna istorijska kategorija, da je
proizvod klasnih suprotnosti. Njen nastanak je
u mnogome specifičan kod različitih etničkih
zajednica. Engels
je u «Poreklu porodice, privatnog vlasništva i države» analizirao tri različita
puta u nastanku države, na koje se u osnovi može svesti nastanak svake pojedine države. Klasični
oblik nastanka države je u atinskom gensu. U njemu su gotovo isključivo unutrašnji faktori
uslovili nastanak države. Druga dva načina nastanka države, u starom Rimu i kod starih Germana,
razlikuju se po
uticaju spoljasnjih faktora koji ponekad imaju i odlučujuće značenje. Treba
spomenuti i Lenjina koji se teorijski bavio nastankom države u delu ''Država i revolucija''. Prema
marksističkoj teoriji, država je nastala tada i tamo gde se društvo pocepalo na
dve nepomirljive
klase koje se
