Univerzitet u Blacu
Akademija poslovnih strukovinih studija Južna Srbija
Odsek za poslovne studije Blace
Seminarski rad
Predmet
: Bankarstvo
Tema
: Razvoj savremenog novca
Profesor:
Student:
Miloš Dašić
Martina Milenović 05/17p
Blace 2020
Sadržaj:
1. Uvod
2. Uvod u karakteristike I razvoj savremenog novca
3. Novčanica ili banknote
4. Papirni novac
5. Depozitni novac
6. Monetarna teorija i agregatna ekonomska teorija
7. Zaključak
8. Literatura
Uvod u karakteristike I razvoj savremenog novca
Novac je društveno-ekonomska kategorija koja je u svom dugom evolucionom procesu najuže vezana za
razvoj proizvodnih snaga, robnu proizvodnju i podelu rada – dakle za razvoj drušva u celini. On je osnova
monetarnog sistema svake privrede. Novac je sve ono što služi kao opšte prihvaćeno sredstvo razmene –
odnosno sredstvo plaćanja. Novac je imovina koja se uobičajeno koristi prilikom nabavke roba i usluga.
U prvoj fazi naturalne privrede i razmene dobara prometna vrednost se odvijala na principu razmene
roba za robu. To je bila primitivna robna razmena – odnosno trampa.
Karakteristike ove robne razmene su:
• neprakticna, usporava promet, problem uporedjivanja
• vrednosti raznovrsnih roba
• potrebna dvostruka podudarnost volja
Daljnji razvoj naturalne privrede i razmene dobara je pokazao da su se neka dobra počela više ceniti u
razmeni. Tako se stvara proizvod kojim se može meriti upotrebna vrednost više drugih proizvoda.
Umesto prostog ili slučajnog oblika vrednosti pojavljuje se prošireni oblik vrednosti.
Redovno je neki proizvod bio taj koji se rado primao i nalazio, nasuprot niza drugih proizvoda.
Vremenom ta roba koja se izdvaja iz ostalog robnog sveta,i suprostavlja se svim drugim robama počinje
funcionisati kao novac najprimitivnijeg robnog oblika – razvija se novi oblik prometne vrednosti.
Proizvodi koji počinju cirkulisati kao prvi oblici novca, gube izvesna svojstva i postaju posebne robe – oni
postaju opšti ekvivalent koji se sve više upotrebljava iskljucivo u procesu razmene ostalih proizvoda
Razvijeni robni promet
Karakteristike ove robne razmene su:
• Robni novac -posebna vrsta robe koja služi kao opšti posrednik u razmeni svih drugih roba.
• Lakše je obaviti dve novcane transakcije nego jednu trampu.
Tokom istorije razlicite vrste robe vršile su ovu funkciju: stoka, maslinovo ulje, gvožde, bakar, srebro,
cigarete. Zapaža se da je stoka najviše korišcena kao sredstvo u razmeni, pa se cini da odatle potice naziv
za novac – pecunia (pecus – govedo).
Svaka vrsta robnog novca ima svoje prednosti i nedostatke: stoka se ne može deliti na manje delove,
neke robe su odložne kvarenju, neke nisu pogodne za prenos.
Izdvajanjem robe opšteg ekvivalenta iz ostalog robnog sveta, stvara se osnova za nastanak i razvoj
novčanog oblka vrednosti. U procesu razmene ovaj opšti ekvivalent dobija posebnu društvenu funkciju,
te svojim “predmetnim sadržajem” izražava vrednost drugih roba.
Roba opšti ekvivalent dobija time karakteristike novca u kojem,i preko kojeg u izražene vrednosti svih
ostalih roba. Kada je uloga opšteg ekvivalenta pripala jednoj robi a rasla sa njenim prirodnim oblikom
specificne robe (zlato I srebro), kada je stekla monopol kao opšti ekvivalent – onda ona postaje novac.
Do XIX veka metali preuzimaju u potpunosti ovu ulogu. Novac je roba, ali istovremeno i pošti ekvivalent
svih drugih roba. Upotrebna vrednost te robe rezultat je odredenog konkretnog rada, utrošenog u
njenu proizvodnju. Dobijajući monopol opšteg ekvivalenta od strane jedne robe, ova postaje novcana
roba.
Iz proširenog prometnog oblika vrednosti razvija se novcani oblik vrednosti. Novac nastaje kao
neophodan proizvod razvijene robne razmene.
Evolucija oblika prometne vrednosti od jednostavnog – preko opšteg – do novcanog, u osnovi
predstavlja genezu novca.
Evolucija novca u sve razvijenijem i masovnijem ostalom svetu roba gubila je iz vida njegovo preklo, a
pre svega u gradanskoj monetarnoj teoriji vezanoj za sledece nove pojave:
1. Osamostaljenje odredenih funkcija novca,
2. Zloupotreba novca, uz njegovo korišcenje za brojne druge ciljeve izvan normalnih novčanih
funkcija.
3. Izvanredan razvoj pojedinih oblika novca (depozitni novac, medunarodni novac, elektronski
novac
4. nestanak ili “zakržljavanje” nekih funcija novca (novac kao blago, novac kao mera vrednosti,
transformacija svetskog novca) i dr.
1
Novčanica ili banknote
1
Monetarne i javne finansije, Prof. Dr. Slobodan Komazec, strana 33, Beograd 2006.
www.wikipedia.org
