UNIVERZITET U NIŠU
FAKULTET SPORTA I FIZIČKOG VASPITANJA
Kandidat:
Mikan Ganić
RAZVOJ SNAGE U BORILČKIM SPORTOVIMA
Diplomski rad
Mentor:
Dr Mirsad Nurkić
U Nišu, 2011. godine
Diplomski rad
Sadržaj
:
1.
UVOD...............................................................................................................3
2.
SNAGA............................................................................................................5
2.1
Oblici snage u odnosu na karakter režima rada...........6
2.2
Oblici snage u odnosu na veličinu ispoljene snage i
masu tela....................................................................6
2.3
Oblici snage u odnosu na topološki kriterijum.............7
3.
MIŠIĆI..............................................................................................................8
3.1
Inervacija skeletnih mišića........................................10
3.2
Opšti mehanizam kontrakcije....................................11
3.3
Energetski procesi tokom aktivnosti skeletnih mišića12
3.3.1
Oslobađanje energije iz fosfokreatina...................13
3.3.2
Sistem glikogen – mlečna kiselina.........................14
3.3.3
Aerobni sistem......................................................14
4.
RAZVOJ SNAGE...........................................................................................15
5.
VEŽBE SNAGE I NJIHOVA PODELA..........................................................17
6.
KARAKTERISTIKE TRENINGA OD KOJIH ZAVISI VELIČINA MIŠIĆNE
ADAPTACIJE................................................................................................19
6.1
Uticaj inicijalnog stanja.............................................19
6.2
Vrste mišićne kontrakcije..........................................19
6.3
Intenzitet i obim trenažnog opterećenja....................20
6.4
Učestalost treninga (broj treninga u jednoj nedelji)..21
6.5
Broj serija..................................................................21
6.6
Izbor vežbi.................................................................21
6.7
Redosled vežbi...........................................................22
6.8
Dužina trajanja odmora.............................................22
7.
RAZVOJ SNAGE U DŽUDOU.......................................................................23
7.1
Metodika treninga snage vrhunskih džudista.............26
8.
RAZVOJ SNAGE U BOKSU.........................................................................28
9.
RAZVOJ SNAGE U RVANJU.......................................................................30
10. RAZVOJ SNAGE U KARATEU....................................................................32
Mikan Ganić
1
Diplomski rad
1.
UVOD
Borilačke veštine prisutne su vekovima i evoluirale su u mnogo različitih stilova
od kojih svaki ima sopstveni fokus i filozofiju.
Džudo je borilačka veština i olimpijski sport nastao kao skup probranih tehnika
iz džiudžicua. Osnivač džudoa Džigoro Kano, koji je savladao nekoliko stilova
džiudžicua odlučio je da uzme ono najbolje od svakog i odbaci nepotrebno.
Takmičarski džudo se uglavnom bazira na tehnikama bacanja, ali su prisutne i
tehnike u parteru koje se dele na držanja, gušenja i poluge. Džudo se često označava
kao eksplozivni sport koji zahteva veliku anaerobnu snagu i kapacitet uz dobro
razvijen aerobni sistem. Visok nivo fizičke pripremljenosti i snage, uz dobru
toleranciju zamora, neophodni su preduslovi za takmičarski uspeh obzirom da se
džudo karakteriše smenjivanjem aktivnosti maksimalnog intenziteta prosečnog
trajanja 15 – 30 sec. i odmora u trajanju od oko 10 sec.
1
Prema tome, ciljevi
treninga u džudou predstavljaju usavršavanje veštine koja se izvodi na takmičenju sa
protivnikom i sport u kojem dominantnu ulogu imaju motoričke sposobnosti,
ravnoteža, koordinacija, snaga, brzina, izdržljivost.
Karate je borilačka veština poreklom iz Japana. Nastanak karatea vezuje se za
stare borilačke veštine ostrva Okinave gde su se lokalne tradicije mešale sa kineskim
i japanskim uticajima. Karate pripada tzv. tvrdim stilovima. Njihova karakteristika je
da ističu telesnu kondiciju, pre svega brzinu i brzinsku snagu. Tehnički, karate koristi
udarce pesnicom, šakom, prstima, laktovima, kolenom i nogama, razne blokade, a
ponekad se uče i poluge, bacanja, bolni hvatovi, udarci u vitalne tačke i tehnike
rukovanja oružjem. Moderni karate je često sportski orjentisan, time takmičenja
imaju veliki značaj.
Boks ili plemenita veština je sport i borilačka veština u kojem dva učesnika
slične težine udaraju jedan drugog svojim pesnicama u toku serije trominutnih
intervala koji se zovu runde. Kroz istoriju su borbe dvoje ljudi pesnicama radi
1
Sterkowich i Franchini, 2000.
Mikan Ganić
3
Diplomski rad
dokazivanja premoći i snage poznate od samih početaka civilizacije. Pravila su se pri
tom bitno menjala, od načina i trajanja borbe, korišćenja rukavica, načina suđenja
itd. Još daleke 688.god. p.n.e. uveden je u takmičenje na olimpijskim igrama u
okviru pankrationa (mešavina rvanja i boksa). Kod starih Rimljana pesničenje ili
šakanje bila je jedna od disciplina u gladijatorskim borbama. U novije doba pojavljuje
se u Engleskoj, a osnivačem se smatra Džems Flaj 1719.god. U bokserskoj tehnici
važan je rad nogu kojim se borac može brzo premeštati u povoljniji položaj, takođe i
odbrambeno umeće izbegavanja udaraca poznato kao eskivaža. Ipak, osnova svakog
boksera pre svega mora biti brzina i snaga udaraca koje je u stanju da uputi prema
protivniku.
Rvanje u užem smislu označava naziv za sportsku borbu između dvojice
takmičara s ciljem da se protivnik obori pomoću zahvata ruku i uopšte snagom mišića
bez udaranja. Rvanje je jedan od najstarijih i najpopularnijih sportova. Od 708.
god.p.n.e. postalo je deo drevnih olimpijskih igara.
Tradicionalno, zajednica borilačkih veština je verovala da je trening sa
tegovima štetan za obavljanje određene veštine i da bi ugrozio nečiju fleksibilnost,
brzinu i okretnost. Da bi bili efikasni borci su morali biti brzi i laki na nogama.
Verovalo se da je za borilačke veštine najvažnija dobra tehnika i tajming i da mišićna
snaga nema veliki uticaj. I ako je istina da su dobra tehnika i tajming od esencijalnog
značaja, nema mesta verovanju da razvoj mišićne snage škodi efikasnosti boraca.
Upravo suprotno, sa povećanjem snage povećava se mogućnost odbrane i podiže
majstorstvo na viši nivo. Dobro osmišljen trening snage, u kombinaciji sa treningom
neke borilačke veštine, učiniće borca snažnijim, a ne sporijim. u nekim slučajevima,
čak će i povećati njihovu brzinu.
Mikan Ganić
4
Diplomski rad
CNS, pokretljivost procesa ekscitacije i inhibicije u njima, provodne sposobnosti
perifenih delova neuro motornog sistema koji prima signale iz CNS, a, čini se, najviše
zavise od voljnih napora.
Snaga se može ispoljiti u tri osnovna oblika:
1. Obzirom na karakter režima rada
2. Obzirom na kriterijum odnosa veličine ispoljene snage i mase tela
3. Obzirom na topološki kriterijum
2.1
Oblici snage u odnosu na karakter režima rada
Na osnovu karaktera režima rada snaga se može podeliti na:
1. Statičku
2. Dinamičku
Statička snaga se ispoljava u sposobnosti dugotrajnog i održavanja
maksimalnog mišićnog naprezanja izometrijskog tipa, pri čemu ne dolazi do pokreta,
a sa namerom da spreči narušavanje zauzetog položaja.
Dinamičku snagu čine eksplozivna i repetitivna snaga. Eksplozivna snaga se
definiše kao sposobnost ispoljavanja maksimalne snage za maksimalno kratko
vreme. Repetitivna snaga je dinamička i veoma kompleksna sposobnost mišića da
ispolji silu u cikličnom režimu rada.
2.2
Oblici snage u odnosu na veličinu ispoljene snage i masu tela
Obzirom na kriterijum odnosa veličine ispoljene snage i mase tela, snagu
delimo na:
1. Apsolutnu
2. Relativnu
Mikan Ganić
6
