Uvod
•
Prirodno staklo poznato je još od davnina. Prvi poznati oblik dobijen je topljenjem
poroznog peska, nalik morskom pesku. Forma stakla pojavila se prirodno, toljenjem
peska usled erupcije vulkana, formirajuci tvrd, crni stakleni oblik stene.
•
Vrhovi strela i noževa praistorijskih ljudi izrađeni su od vulkanskog stakla i
pronađeni su na raznim mestima širom Zemljina kugle. Za postojbinu veštačkog
stakla smatra se Egipat, gde su arheoloskim iskopavanjem pronađeni predmeti od
stakla,ostaci radionica sa kalupima i delovima peći za topljenje stakla, veće količine
staklenog posuđa i td...
•
Staklo je vrsta čvrste ,,tečnosti“, odnosno skup molekla koji se međusobno ne drže
toliko čvrsto, kao npr metal ili drvo. Ono ima takozvani amorfni oblik i po tome je
slično vosku.
•
Staklo se iz otpada može u upotrebni ciklus vratiti na dva načina.
•
Jedan je izdvajanje – sortiranje po boji (bezbojno, zeleno, tamno) i pranje
neostećenjih staklenih predmeta, uglavnom boca i njihovo ponvno
korišćenje( ponovna upotreba – reuse).
•
Drugi način je izdvajanje celokupnog staklenog materijala iz otpada, bez
obzira na stepen oštećenja, potom ručno ili optičko sortiranje po boji i
prerada svake od tako dobijenih frakcija usitnjavanjem u jednobojni stakleni
krš, koji se potom topi u staklarskoj peći i koristi za proizvodnju novih
proizvoda ( recikliranje).
Proizvodnja stakla
•
Staklo se proizvodi iz homogenizirane smeše osnovnih sirovina i
staklenog loma topljenjem na temperaturama oko 1600 C. Istopljeno staklo
oblikuje se u stakleni proizvod u mašinama za oblikovanje.
•
Osnovne sirovine za proizvodnju ambalažnog stakla su:
-
Kvarcni pesak
-
Kalcinirana soda
-
Dolomit i kalcit
-
Stakleni krš koji potiče od otpada u proizvodnji i recikliranog staklenog
krša
•
Proizvodnja stakla je visokoautomatizovana i vrlo je osetljiva na
nedostatke u kvalitetu sirovina. Zbog toga stakleni krš iz reciklaže mora biti
zahtevanog kvaliteta kao i ostale sirovine. Proizvođači stakla nastoje
proizvesti što više kvalitetnog stakla uz potrošnju što manje energije i
osnovnih sirovina, tj u proizvodnju upotrebiti što je više moguće otpadnog
staklenog krša i na taj način izvršiti sto manji uticaj na okolinu poštujući
načela održivog razvoja.
•
Fizička i hemijska svojstva stakla su inzvaredna i u najvećoj meri zavise
od njegovog hemijskog sastava. Hemijska otpornost stakla prema vodi,
kiselinama zavisi od sastava stakla, ali i od medija sa kojim je staklo u
kontaktu.Staklo je relativno lagano, ne propušta tečnosti i gasove, lako se
čisti i održava, tvrdo je, ali i lomljivo.
Stakleni krš
•
Stakleni krš je u proizvodnji ambalažnog stakla vrlo važna sekundarna
sirovina. Ako se u procesu proizvodnje primenjuje 100% staklenog krša,
smanjuje se potrošnja energije za 25%, a neizmeriva ušteda je kroz smanjene
energije potrebne za proizvodnju i pripremu osnovnih sirovina( sode,
peska, dolomita i kalcita). Vazno je istaknuti da povećana primena
staklenog krša nema nepovoljnog delovanja na kvalitet stakla niti konačnog
proizvoda, ukoliko zadovoljava odredjeni kvalitet.
•
Zavisno od porekla staklenog otpada, stakleni krš sadrži različite primese
u vidu nečistoća ( metalne, nemetalne, organske kao i stakla drugih boja).
Stakleni krš iz reciklaže treba biti podeljen po bojama, mora biti čist od
strane primesa i isključivo mora biti ambalžnog porekla. U staklenom lomu
ambalažnog stakla ne sme biti keramički i porculanski otpad, laboratorijsko
staklo, kristalno ili stono staklo, ogledala, vetrobrani i prozorsko staklo kao
i otporna stakla i staklo rasvetnih tela.
