Napomena: Neke opcije za prijavu su dostupne samo nakon kupovine dokumenta.
Skup{tina grada Beograda, na sednici odr`anoj 24. maja 2004.godine, na osnovu ~lana 20. i 22.
Zakona o planirawu i izgradwi ("Slu`beni glasnik RS", broj 47/2003) i ~lanova 11. i 27 Statuta
grada Beograda ("Slu`beni list grada Beograda", broj 18/95 i 20/95), donela je
REGIONALNI PROSTORNI PLAN
administrativnog podru~ja grada Beograda
Uvodne napomene
Regionalni prostorni plan administrativnog podru~ja grada Beograda (RPP AP Beograda) je
pripremqen prema Odluci Vlade Republike Srbije od 5. aprila 2002. godine (Sl. glasnik RS
br.16/02). Odluka je potvr|ena Ugovorom o izradi izme|u Ministarstva urbanizma i gra|evina,
Skup{tine Grada Beograda i J.U.P. Urbanisti~kog zavoda Grada Beograda br. 350-01-1342/2002-
01 od 05.09.2002. godine (broj Ministarstva urbanizma i gra|evina), odnosno br. 404-2181 od
18.10.2002. godine (broj Izvr{nog odbora Skup{tine Grada Beograda) i Programom izrade RPP
AP Beograda od 25.12.2001. godine. Odluci Vlade Republike Srbije prethodio je zakqu~ak
Izvr{nog odbora Skup{tine Grada Beograda o neophodnosti izrade ovog plana od 16.11.2001.
godine, a u skladu sa Zakonom o Prostornom planu Republike Srbije (Sl. glasnik br. 13/96) koji
isti~e zna~aj i prioritet izrade ovog plana i sa Zakonom o planirawu i izgradwi (Sl.glasnik 47/03)
koji predstavqaju pravni osnov za pristupawe wegovoj pripremi. RPP AP Beograda predstavqa jedan od osnovnih instrumenata u implementaciji ideje odr`ivog
razvoja ovog podru~ja zasnovanog na principima Agende 21, HABITAT II, arhuske, lisabonske,
sofijske i drugih deklaracija i poveqa koje obavezuju Republiku Srbiju i Grad Beograd da ih
po{tuju i primewuju kako u planirawu, tako i u ostvarivawu planskih re{ewa za{tite, ure|ewa i
razvoja svoje teritorije. Planom se defini{u osnovna re{ewa, smernice, politike i propozicije
za{tite, ure|ewa i razvoja teritorije AP Beograda, odnosno osnovnih resursa i vrednosti koji se na
woj nalaze, ~ine}i jedinstven kompleks sa prostorom u funkcionalnom regionalnom okru`ewu. Prema metodolo{kom obrascu koji se danas primewuje kod prostornog planirawa odr`ivog
razvoja, planski postupak je organizovan preko ~etiri osnovne dimenzije: prirodne, dru{tvene,
ekonomske i institucionalne. Dok prve tri u me|uzavisnosti ~ine model integralnog planirawa,
~etvrta predstavqa institucionalno-organizacioni okvir za implementaciju i kontrolu realizacije
Plana u postplanskom periodu. Planske propozicije i re{ewa u ovom planu su definisani na tri nivoa, prema vremenskim
horizontima i prema stepenu obaveznosti: (a) nivo 2006. godine za planska re{ewa za koja
postoje argumenti o neophodnosti i opravdanosti sa dru{tvenog, ekonomskog i ekolo{kog
stanovni{tva; (b) nivo 2011. godine za planske ideje za koje je oceweno da postoji mogu}nost
otpo~iwawa realizacije uz podr{ku fondova Evropske Unije za kandidatske i pristupaju}e zemqe,
me|u kojima }e biti i Srbija; (v) nivo iza 2011. godine, kao strate{ka planska ideja-vodiqa za ona
re{ewa kojima se dugoro~no usmerava prostorni razvoj i ure|ewe teritorije Grada Beograda, a
koja }e biti podr`ana strukturnim fondovima Evropske Unije, ~iji }e ~lan u optimalnom slu~aju
tada biti i Republika Srbija.
1
UVODNE NAPOMENE
Planska re{ewa predstavqaju obavezu odre|enih institucija u realizaciji, odnosno okosnicu
javnog dobra i javnog interesa, uz istovremenu punu podr{ku za{titi privatnog interesa i
slobodnog tr`i{ta. Zbog toga je u poglavqu "
Mere i instrumenti za sprovo|ewe RPP AP
Beograda
" definisan program za implementaciju do 2006. godine, kojim je odre|en finansijski,
pravni i organizacioni okvir obaveznosti i odgovornosti institucija za kqu~na re{ewa. U smislu
pravne nadle`nosti, Plan se odnosi na administrativno podru~je Grada Beograda, odnosno
dana{wih 17 gradskih op{tina i wegovo usvajawe stvara obavezu uskla|ivawa kod budu}e izrade
urbanisti~kih planova. Po{to je ra|en sinhronizovano sa Generalnim planom Beograda 2021. i
Generalnim planom Mladenovca, osnovna planska re{ewa su usagla{ena. S obzirom da se radi o regionalnom prostornom planu, u planskom postupku je izvr{eno
definisawe i plansko artikulisawe regiona Beograda kao funkcionalne kategorije, tzv.
nodalnog
regiona
, ~ija je osnovna osobina visok stepen slo`enosti i raznovrsnosti funkcija i interesa koji
stoje u izrazitom stepenu me|uzavisnosti. Okosnicu, odnosno fokusnu ta~ku tog regiona
predstavqa sna`an urbani centar
Beograd
(11 gradskih op{tina), okru`en mawim gradskim i
seoskim centrima, ve}eg ili maweg stepena ekonomske samostalnosti, koji ~ine kompleksan i
dinami~an sistem koji se naziva
Grad Beograd
(AP Beograda, 17 gradskih op{tina). Zbog velikog
stepena privla~nosti (ekonomske, kulturne, socijalne) potencirane i slobodnim prostirawem
geografsko-ekolo{kih sistema, uticaj se prote`e i izvan granica AP Beograda, {to je uticalo da se
Planom istra`e i susedne op{tine (Ruma, Pe}inci, Stara Pazova, Pan~evo, Ub, Smederevo i
Smederevska Palanka), za koje je dokazano (na osnovu 7 kriterijuma) da stoje u neposrednoj,
ja~e ili slabije izra`enoj funkcionalnoj korelaciji sa AP Beogradom i ~ine podru~je definisano kao
metropoliten Beograda
, odnosno mogu}i Region Beograd, a prema re{ewima novog Ustava
Republike Srbije, odnosno odgovaraju}im republi~kim zakonima. Sna`an uticaj Beograda se
prote`e i izvan metropolitena, te su odre|ena istra`ivawa vr{ena i za prostor
funkcionalnog
makroregiona Beograda
(prema istra`ivawima Prostornog plana Srbije) osvetqavaju}i strate{ke
pravce prostirawa odre|enih aktivnosti i funkcija na {irem prostoru. Regionalni prostorni plan administrativnog podru~ja grada Beograda sa~iwavaju: 1. Strategija za{tite, prostornog ure|ewa i razvoja AP Beograda (1. faza), kao polazna osnova za
planska re{ewa i grafi~ki prilozi {ematskog oblika.
2. Osnov plana koji sadr`i slede}e elemente: ekspertize za pojedine teme od zna~aja za prostor
AP Beograda; stru~ne priloge predstavnika op{tina metropolitena Beograda; uslove i
stavove nadle`nih institucija; pisanu dokumentaciju (program, odluke, pisma, zapisnici); i
tematske karte u razmeri 1:100.000 i 1: 200.000; i
3. Predlog Regionalnog prostornog plana (2. faza) koji sadr`i slede}e delove: obuhvat, ciqevi i
osnovna koncepcija; priroda kao osnov prostornog razvoja; dru{tveni aspekt prostornog
razvoja; ekolo{ko - ekonomski kapaciteti prostora; za{tita, ure|ewe i kori{}ewe prostora;
primena i ostvarewe planske koncepcije i re{ewa (do 2006. godine) - mere i instrumenti; i
referalne karte R 1:50.000 (plan namene prostora; plan mre`e naseqa, funkcija, javnih slu`bi i
infrastrukturnih sistema; i plan prirodnih resursa i ruralnih podru~ja, za{tite `ivotne sredine,
prirodnih i kulturnih dobara).
U izradi ovog plana, pored eksperata Urbanisti~kog zavoda Grada Beograda, vode}ih nau~nih
institucija iz Beograda i nadle`nih javnih preduze}a, u~estvovali su i predstavnici op{tina Grocka,
Mladenovac, Sopot, Barajevo, Lazarevac, Obrenovac, 11 gradskih op{tina sa teritorije Grada
Beograda (posebno Zemuna, Vo`dovca i Palilule ~ije se teritorije prote`u i van granica
Generalnog plana Beograda), i op{tina Ruma / Pe}inci, Stara Pazova, Pan~evo, Smederevo i
Smederevska Palanka. Zajedni~ki rad sa predstavnicima op{tina omogu}io je da se defini{u
interesi svih op{tina, a Plan pribli`i realnim potrebama i mogu}nostima. Brojne tematske
2
OBUHVAT, CIQEVI I OSNOVNA KONCEPCIJA PLANA
1.
OBUHVAT, CIQEVI I OSNOVNA KONCEPCIJA PLANA
1.1.
Prostorni obuhvat
Prema karakteru pojma regiona Beograda, odnosno regionalnog razvoja administrativnog
podru~ja (AP) grada Beograda, prostor pokriven Planom ima tri teritorijalna obuhvata:
-
prvi - 17 gradskih op{tina: Stari Grad, Savski Venac, Vra~ar, Palilula, Zvezdara, Zemun,
^ukarica, Rakovica, Vo`dovac, Novi Beograd, Sur~in, Grocka, Mladenovac, Sopot,
Barajevo, Lazarevac i Obrenovac (AP Beograd ili Grad Beograd);
-
drugi - 7 op{tina u neposrednom okru`ewu koje se nalaze u intenzivnim funkcionalnim
vezama sa Gradom Beogradom: Ruma, Pe}inci, Stara Pazova, Pan~evo, Smederevo,
Smederevska Palanka, Ub, i koje ~ine metropoliten Beograda; i
-
tre}i - ve}i broj op{tina u {irem okru`ewu koje imaju odre|ene funkcionalne veze sa
Gradom Beogradom (saobra}aj, energetika, industrija, turizam, i dr.), i koje se smatraju
funkcionalnim makroregionalnim podru~jem Grada Beograda.
Nadle`nost plana se odnosi samo na prvi teritorijalni obuhvat. Za drugi i tre}i teritorijalni
obuhvat, Plan predstavqa strate{ku vodiqu za budu}u saradwu AP Beograda i op{tina u
okru`ewu, na temama i problemima prostornog razvoja, povezivawa i koordinacije funkcija.
1.2.
Ciqevi i zadaci za{tite, prostornog ure|ewa i razvoja
Prostor AP Beograda odre|en je teritorijalno, obuhvataju}i 3224km
2
, populaciono sa 1.572.000
stanovnika (Popis stanovnika 2002. godine) i ekonomski sa procewenim bruto dru{tvenim
proizvodom od 1300 USD po stanovniku (2001.). Drasti~no ekonomsko zaostajawe krajem XX
veka, nagla{eni socijalni problemi potencirani nekontrolisanim naseqavawem izbeglica i
raseqenih lica sa prostora biv{e SFRJ i ozbiqno naru{en ekolo{ki integritet naseqenog i
nenaseqenog prostora, po~etkom XXI veka upu}uju na osnovne linije usmeravawa:
a) za{tite i kvalitetnog unapre|ivawa prostora;
b) ure|ewa u pravnom, ekonomskom i fizi~kom smislu ukupnog prostora Grada Beograda i
pojedinih wegovih delova prema svojim posebnostima; i
v) odr`ivog prostornog razvoja funkcija - aktivnosti i komunikacija. Grad Beograd predstavqa veoma bitan, mo}an i uticajan deo Republike Srbije u {irem
regionalnom okru`ewu, zbog ~ega wegov prostorni razvoj treba posmatrati
transgrani~no
(me|uzavisno sa op{tinama koje ga okru`uju),
transnacionalno
(me|uzavisno sa {irim
evropskim okru`ewem preko geografskih ili funkcionalnih elemenata koji povezuju vi{e dr`ava) i
transregionalno
(funkcije i interesi koji Grad Beograd kao region vezuju sa drugim regionima u
Evropi). Osnovni ciq za{tite, prostornog ure|ewa i razvoja Grada Beograda definisan je na osnovu skupa
osnovnih ograni~ewa
, na jednoj strani i skupa
mogu}nosti
(resursa) i
vrednosti
, na drugoj.
Skup ograni~ewa proizilazi iz ~iwenica da je:
5
OBUHVAT, CIQEVI I OSNOVNA KONCEPCIJA PLANA
-
Grad Beograd devedesetih godina
XX
veka izgubio ulogu evropske metropole
iskqu~ewem iz procesa evropskih kooperacija i integracija;
-
Grad Beograd ostao centar dr`avne i republi~ke administracije, ali je istovremeno izgubio
veliki deo ekonomske mo}i i urbanog identiteta;
-
ekolo{ki sistem prirodnog i urbanog okru`ewa u velikoj meri ugro`en funkcionisawem ili
nefunkcionisawem pojedinih sistema, bespravnom gradwom i nerazvijenom ekolo{kom
sve{}u;
-
mre`a prirodnih i kulturnih vrednosti izlo`ena najozbiqnijim posledicama nekontrolisanog
ili slabo kontrolisanog razvoja;
-
komunalni sistem opstao i funkcioni{e zahvaquju}i vi{e naporima qudi, a mawe
tehnolo{koj ili organizacionoj koncepciji koju veliki grad zahteva. Mnoga re{ewa, iz
ranijeg perioda, danas su nerealna;
-
saobra}aj jedan od najte`ih problema s obzirom da je funkcionisawe u velikoj meri
ote`ano i neracionalno. Poseban problem je povezivawe svih delova u konzistentnu mre`u
javnog (`elezni~kog i putnog) saobra}aja i, daqe, povezivawe sa {irim regionalnim mre`ama;
-
sistem naseqavawa bio prepu{ten totalnoj stihiji devedesetih godina, bez odgovaraju}e
zemqi{ne i stambene politike i drugih elemenata vezanih za stanovawe (javne slu`be);
-
zemqi{te u zna~ajnom obimu kori{}eno na neodgovaraju}i na~in, prouzrokuju}i {tete na
ekolo{kom, ekonomskom i socijalnom planu; i
-
izostao savremeni na~in upravqawa Gradom zasnovan na principima urbanog
menaymenta, s obzirom da jo{ uvek nisu izvedene tr`i{ne reforme osnovnih urbanih
podsistema (stanovawe, zemqi{te, infrastruktura).
Могу}ности и вредности, koje predstavqaju dragoceni potencijal se odnose na:
-
величину
Grada, odnosno kadrovski potencijal koji omogu}ava razvoj na najvi{em evropskom
nivou;
-
geografske, prirodne i ekolo{ke predispozicije i biodiverzitet izuzetnih kapaciteta;
-
polo`aj na u{}u reke Save u Dunav, na osnovu koga je Grad Beograd stekao istorijsku,
geografsku i funkcionalnu afirmaciju;
-
poziciju ukr{tawa dva od deset evropskih koridora (
VII i X)
sa kracima
X
1
i pravcem E-70, {to
otvara perspektivu povezivawa sa mre`om dunavskih i drugih evropskih metropola;
