Megatrend Univerzitet - Beograd
Fakultet za biofarming - Bačka Topola
SEMINARSKI RAD
Nastavni predmet:
Specijalno biostočarstvo
Tema:
Reprodukcija i veštačko osemenjavanje
goveda
Profesor: Prof. Dr Branislav Miščević
Student: Milan Mirić
Broj indeksa: 4013/18-IV
U Bačkoj Topoli, 14/03/2019
SADRŽAJ:
Uvod - Opšta fiziologija reprodukcije u govedarskoj proizvodnji
1. deo - Morfologija ženskih reproduktivnih organa
2. deo - Morfologija muških reproduktivnih organa
3. deo - Oplodnja i V.O. kod krava i junica
4. deo - Tehnika i postupak V.O. kod krava i junica
Zaključak
Literatura
Od oogonija se, mitotičkim i mejotičkim deobama, formira jajna ćelija. U
parenhimatoznoj zoni se nalaze osnovne funkcionalne strukture jajnika
(folikuli i žuta tela – corpora lutea). U folikulima se razvija oocit, a ćelije
unutrašnjeg sloja zida folikula (teca interna folliculi), sintetišu estrogene. Žuta
tela sintetišu i izlučuju progestine. U vaskuloznoj zoni se nalaze krvni sudovi i
nervi, koji ulaze u jajnik kroz tzv. hilus, kao i vezivno tkivo jajnika.
Jajnici krave su ovalnog oblika, veličine manje ili veće šljive. Na njima se,
zavisno od faze estrusnog ciklusa, nalazi nekoliko antralnih folikula, folikul(i)
pred ovulaciju, hemoragična tela ili žuta tela. Kod krave se, obično, nalazi
jedan predovulatorni folikul, ili jedno hemoragično, odnosno žuto telo, jer je
krava monoovulatorna životinjska vrsta.
Ovarijalni folikuli se razvijaju u janiku još u ranom embrionalnom razvoju.
Prvo se formiraju primarni, zatim sekundarni i, konačno, u postnatalnom
periodu, tercijalni folikuli. U primarnom folikulu je oocit obavijen jednim
slojem granuloza ćelija, postavljenih na jednoj bazalnoj membrani.
Sekundarni folikuli imaju dva do 5 slojeva granuloza ćelija, između kojih nema
šupljine, ispunjene tečnošću. Tercijalni (De Graph-ov) folikul se naziva i
antralni, jer ima veliku šupljinu, ispunjenu folikularnom tečnošću (liquor
folliculi). Oocit je smešten u nakupini granuloza ćelija, koja se naziva cumulus
oophorus. Zrela jajna ćelija (oocit) kao produkt završetka prve mejoze
nukleusa, u procesu ovulacije, izlazi iz folikula i ulazi u jajovod, gde se događa
oplodnja.
-Jajovod (oviductus):
Jajovodi su parni, tubularni ili cevasti, polni organi, koji predstavljaju vezu
između jajnika i vrha roga materica. Svojim kranijalnim (ovarijalnim),
levkastim, otvorom jajovod komunicira sa jajnikom. Ovaj deo jajovoda se
naziva infundibulum, koji se nastavlja na središnji, proširen deo (ampula
jajovoda). Ampula se nastavlja na uzak cevast, malo izuvijan, zadnji deo
jajovoda (istmus), koji se spaja sa vrhom roga materice. Veza jajovoda sa
vrhom roga materice se naziva utero-tubalni spoj. Završetak istmusa
prominira u lumen vrha roga materice, u vidu prstastih nabora. Dužina
jajovoda varira u zavisnosti od vrste i veličine, odnosno starosti životinje i
kreće se između 10 i 35 cm. Zid jajovoda je građen iz tri sloja: unutrašnji sloj
čini sluzokoža (mucosa), srednji sloj je mišićni, dok je, spolja, jajovod
obavijen serozom. Mukoza je prekrivena višerednim, prizmatičnim trepljastim
epitelom. Ovaj epitel sadrži četiri vrste ćelija, postavljenih na istu bazalnu
membranu: visoko prizmatične trepljaste ćelije, nisko prizmatične ćelije,
peharaste ćelije i interkalarne ćelije. Broj trepljastih ćelija, po jedinici površine
epitela jajnika, je najveći u infundibulumu i značajno se smanjuje idući prema
kraju jajovoda, tako da su ove ćelije, u kaudalnom istmusu, vrlo retke. Treplje
(kinocilije) trepere u pravcu prema materici. Treperenje ovih treplji
obezbeđuje pasivan transport jajne ćelije ili ranog embriona kroz jajovod, kao
i njegovu stalnu rotaciju, čime se sprečava njegova implantacija u jajovodu.
Sekretorne ćelije sintetišu sekret (mucus) jajovoda. Intenzitet treperenja
treplji, sekrecija i pravac toka tečnosti, kao i kontrakcije glatko mišićnih
vlakana u zidu jajovoda, kontrolisani su preciznim odnosom ženskih polnih
hormona (estrogena i progestina), u zavisnosti od faze estrusnog ciklusa.
Uloga jajovoda je: (1) da prihvati jajnu ćeliju, posle ovulacije iz jajnika, (2)
kapacitacija spermatozoida (u kaudalnom istmusu), (3) proces oplodnje, koji
se događa u zadnjoj trećini ampule, (4) razvoj ranog embriona. Ove funkcije
su, takođe, strogo kontrolisane delovanjem ženskih polnih hormona.
- Materica (uterus, metra)
Materica domaćih sisara je dvoroga (uterus bicornus). Ima dva roga
(cornua uteri), koji se spajaju u jedno telo (corpus uteri), a telo se nastavlja u
treći deo materice, tzv. grlić (cervix uteri). Grlić se nastavlja u vaginu. Dužina
rogova materice značajno varira od starosti životinje. Tokom gravidnosti,
dužina rogova se značajno povećava, jer se u njima razvijaju plodovi. Rogovi
materice krave su kraći (10 do 30cm) i 4 povijeni su prema ventralno (imaju
oblik ovnujskih rogova). Telo materice je podeljeno jednim medijalnim
septumom (septum uteri). Kaudalni kraj cerviksa, u vidu kupe, prominira u
vaginalnu šupljinu. Materica je, širokim materičnim ligamentima (ligamenta
lata uteri), vezana za dorzalni zid abdomena. U ovim ligamentima se nalaze
krvni sudovi i nervi materice. Glavna arterija materice je arteria uterina media.
Zid materice ima tri sloja: sluzokožu (endometrium), mišićni sloj (miometrium)
i serozu (perimetrium). Sluzokoža je prekrivena jednoslojnim prizmatičnim
sekretornim epitelom. Glatkomišićna vlakna u miometriumu su poređana u tri
sprata: unutrašnji, središnji i spoljašnji.
Osnovne funkcije materice su: pasivan transport semena do utero-
tubalnih spojeva, resorpcija dela semene tečnosti i mrtvih spermatozoida,
prihvatanje embriona i njihov razvoj tokom perioda gestacije, regulacija
početka i toka porođaja, odnosno istiskivanje plodova, plodovih ovojnica i
tečnosti u procesu partusa i kontrola trajanja estrusnog ciklusa.
- Rodnica (vagina):
Rodnica je cevast mišićni organ, koji čini vezu između materice i
spoljašnjih polnih organa i nalazi se u karličnoj šupljini. Kontrakcije mišićnog
sloja imaju značajnu ulogu kod istiskivanja ploda, njegovih ovojnica i tečnosti,
tokom procesa porođaja. Zid vagine je građen iz sluzokože, glatko mišićnog
sloja i, većim delom, od vezivnotkivne ovojnice (tunica adventitia), jer se
vagina nalazi u karličnoj šupljini, gde organi nisu obavijeni serozom.
Sluzokoža je prekrivena višeslojnim pločastim epitelom, bez sekretornih ćelija.
Sluz vagine izlučuju posebne žlezde u njenom zidu. Debljina epitela vagine se
menja, pod uticajem ženskih polnih hormona, u zavisnosti od faze estrusnog
ciklusa. Tako je ovaj epitel znatno deblji tokom folikularne faze ciklusa, zbog
delovanja visokih koncentracija estrogena. Tokom ove faze, dolazi i do
pojačane prokrvljenosti sluzokože, pa je ona crvena (hiperemična), kao i do
pojačanog lučenja sluzi. Tokom lutealne faze estrusnog ciklusa, epitel vagine
je tanak, a sluzokoža je bleda i bez sluzi, što je posledica delovanja
progesterona. Mišićni sloj se sastoji od debljeg unutrašnjeg sloja, sa
cirkularno postavljenim vlaknima i tanjeg spoljašnjeg sloja, sa uzdužno
postavljenim mišićnim vlaknima. Na rodnicu se nastavlja vulva.
