Novi Sad 2011
SADRŽAJ
1. POJAM I FUNKCIJA REZERVE BANKE
3
2. OBAVEZNE REZERVE
2.1 Pojam obavezne rezerve
4
2.2 Obračun obavezne rezerve
5
2.3 Povećanje i smanjenje obavezne rezerve
7
3. DEVIZNE REZERVE
9
4. REZERVE LIKVIDNOSTI
10
5. LITERATURA
13
2
2.1 Pojam obavezne rezerve
Obavezna rezerva predstavlja iznos sredstava koje su banke u obavezi da
polože na račune koje je centralna banka propisala za ovu namenu.
Obavezna rezerva je instrument monetarne politike koji centralna banka koristi u
manjem ili većem obimu, u zavisnosti od uslova konkretnog finansijskog sistema.
Stepen restriktivnosti monetarne politike primenom ovog instrumenta određen je
stopom obavezne rezerve, koja može biti jedinstvena ili diferencirana, kao i bazom na
koju se stopa primenjuje. U tom smislu, obavezna rezerva se može primenjivati na
ukupne depozite, na deo depozita, ili se mogu uključiti i kategorije po osnovu drugih
obaveza, kao što su obaveze po kreditima i sredstvima pribavljenim emisijom hartija od
vrednosti.
Promenama stopa obavezne rezerve utiče se na smanjenje ili proširenje
kreditnog potencijala poslovnih banaka i povlačenje, odnosno kreiranje likvidnosti
banaka. U tržišnim privredama stopa obavezne rezerve ima veći značaj kao instrument
kreditnog regulisanja, a manji kao instrument regulisanja likvidnosti banaka.
Narodna banka Srbije obaveznu rezervu koristi kao pomoćni instrument, tj. onda
kada su iscrpljeni efekti ostalih tržišnih mera monetarnog regulisanja. Odluku o visini
stopa, kao i osnovici za obračun obavezne rezerve, donosi Izvršni odbor Narodne banke
Srbije.
Aktuelne stope obavezne rezerve
Do dve god.
Preko dve god.
U dinarima
5%
0%
U devizama
30%
25%
Izdvajanje obavezne rezerve
U dinarima
-
iznos obračunat primenom stope (5%) na dinarske izvore do dve god.
- 15% iznosa obračunatog primenom stope na devizne izvore do dve god.,
u dinarskoj protivvrednosti
- 10% iznosa obračunatog primenom stope na devizne izvore preko dve
godine, u dinarskoj protivvrednosti.
U devizama
- 85% iznosa obračunatog primenom stope (30%) na devizne izvore do dve
godine,
- 90% iznosa obračunatog primenom stope (25%) na devizne izvore preko
dve godine.
2.2 Obračun obavezne rezerve
1. Osnovica za obračun obavezne rezerve
Prema Odluci o obaveznoj rezervi banaka kod Narodne banke Srbije ("Službeni
glasnik RS", br. 3/2011) osnovicu za obračun obavezne rezerve čine:
4
