Anatomija riba
[Materijal za vježbe] [www.ribe.vef.hr]
1
Anatomija riba
Oblik tijela, peraje i njihov raspored ...................................................................................................... 2
Koža i ljuske ......................................................................................................................................... 4
Tjelesni otvori........................................................................................................................................ 5
Osjetni organi........................................................................................................................................ 5
Miši
ć
je i kostur ...................................................................................................................................... 6
Usna i ždrijelna šupljina ........................................................................................................................ 6
Škržna šupljina ..................................................................................................................................... 7
Trbušna šupljina i organi u njoj ............................................................................................................. 8
Sr
č
ana šupljina.................................................................................................................................. 9
Mozak i hipofiza .................................................................................................................................. 10
LIteratura ............................................................................................................................................ 10
Index................................................................................................................................................... 10
Anatomija riba
[Materijal za vježbe] [www.ribe.vef.hr]
2
Oblik tijela, peraje i njihov raspored
Oblik tijela.
Ribe mahom imaju vretenasti oblik tijela što im omogu
ć
ava mali otpor vode i posljedi
č
nu
veliku brzinu kretanja. Vretenasti oblik tijela je vrlo uo
č
ljiv kor poto
č
ne pastrve koja kao izraziti
grabežljivac i stanovnik brzih voda mora stalno biti spremna brzo plivati. Ribe mirnih i gusto obraslih
voda, primjerice šaran, su latero-lateralno spljoštene. Ribe dna, poput soma, su ja
č
e ili slabije dorzo-
ventralno spljoštene.
Osnovna podjela tijela ribe
je na glavu, trup i rep. Ta tri djela ribe nisu anatomski oštro ograni
č
ena.
Glava se proteže do stražnjeg ruba škržnih poklopaca, trup do po
č
etka podrepne peraje, a rep do
korijena repne peraje.
Peraje
(lat. pinnae, eng. fins) su kožni nabori poduprti koštanim žbicama, a služe za pokretanje i
održavanje položaja tijela. Parne peraje odgovaraju ekstremitetima viših kralješnjaka.
Prsne peraje
(pterygia pectoralia, eng. pectoral fins) su simetri
č
no smještene s obje strane tijela iza
škržnih poklopaca.
Trbušne peraje
(pterygia ventralia, pelvic fins) su smještene ispod trbuha ili su pomaknute prema
naprijed. Kod grge
č
a i smu
đ
a prsne peraje su nešto dorzalnje, a trbušna su gotovo ispod njih. Ostale
peraje su neparne.
Le
đ
na peraja
(pinna dorsalis, dorsal fin) miže biti razli
č
ito
duga ili
č
ak podijeljena. Šaran ima veoma dugu le
đ
nu
peraju
č
ije su prve tri žbice sa malim zubi
ć
ima tvrdo
uzglobljene. Linjak, naprotiv, ima kratku i malu le
đ
nu
peraju. Smu
đ
i grge
č
imaju dvostruku le
đ
nu peraju kojoj
je prednji u
č
vrš
ć
en žbicama tvrdo uzglobljenim poput
bodlji, dok je stražnji dio poduprt meko uzglobljenim
žbicama kao i sve druge peraje.
Repna peraja
(pinna caudalis, caudal fin) zajedno s
repom omogu
ć
ava pogon ribe. Podrepina peraja (pinna
analis, anal fin) je kod soma vrlo duga.
Le
đ
na peraja šarana
Masna peraja.
Pastrvske ribe imaju izme
đ
u le
đ
ne i repne peraje kožni nabor bez koštanih žbica,
ispunjen masnim tkivom; tzv. masna peraja (pina adiposa, adipose fin).
Rad.
Ribu treba eutanazirati*. To se postiže na dva na
č
ina:
Razaranjem mozga ili
Iskrvarenjem putem branhijalnih krvnih žila nakon omamljuju
ć
eg udarca u glavu.
Razaranje mozga
se vrši šiljatim predmetom. Riba se ubada u
č
eonom podru
č
ju, u medijanoj ravnini,
neznatno kaudalno iza ravnine koja spaja o
č
i. Pastrva se može eutanazirati na taj na
č
in dok
ć
e se kod
šarana primijeniti metoda iskrvarenja (nakon omamljivanja udarcem u glavu) jer je mozak potrebno
sa
č
uvati za sekciju.
Iskrvarenje presijecanjem branhijalnih krvnih žila
. Nakon što smo životinju omamili tupim udarcem
u glavu, podiže se škržni poklopac i presjecaju se sva
č
etiri škržna luka. U bilježnicu je potrebno
