Savjetodavna služba u biljnoj proizvodnji
Biotehni
č
ki institut - Trg Kralja Nikole bb, 81000 Podgorica
Tel: 081 206 713 Fax: 081 206 712 Mail: [email protected]
R I B I Z L A
Ribizla je vo
ć
na vrsta koja je kod nas
veoma slabo zastupljena u proizvodnji i
pored
č
injenice da je veoma laka za
uzgajanje. Idealna podru
č
ja za njeno
uzgajanje su vlažnija planinska podru
č
-
ja sa nadmorskom visinom od 600-800
metara, gdje ljeta nijesu mnogo topla i
gdje je visoka relativna vlažnost vaz-
duha. Otporna je na niske temperature
pa tokom zime može izdržati i mrazeve
do -30ºC, dok cvijet ribizle izdržava i
kasne prolje
ć
ne mrazeve od -6ºC. U
Crnoj Gori centralni i sjeverni predjeli
su idealni za njeno gajenje.
Zahtjevna je vo
ć
na vrsta za vodom, pa
ukoliko nema padavina tokom vegeta-
cije neophodno je
č
eš
ć
e navodnja-
vanje. U proizvodnji su zastupljene sor-
te crne, crvene i nešto manje bijele
boje bobica. Uz pravilne agrotehni
č
ke
mjere postižu se veoma visoki prinosi i
od preko 20 t/ha.
Plod ribizle je veoma koristan. Pored to-
ga što je veoma bogat vitaminom C (do
200 mg%), sadrži i antocijanin koji
sprje
č
ava razvoj kancerogenih obolje-
nja. plod se koristi za jelo u svježem
stanju, kao i za spravljanje raznih pre-
ra
đ
evina: sokove, džemove, sirupe,
marmelade i u konditorskoj industriji.
Plod i list, posebno crne ribizle se
koriste i u farmaceutskoj industriji jer
potpomaže regulasciju krvnog pritiska,
posebno visokog, kao i u popravci krv-
ne slike. Tako
đ
e se koriste i preparati
kojima se lije
č
e bolesti vena i krvnih
sudova.
Za gajenje ribizle najpogodnija su slabo
kisjela zemljišta sa ph od 5,5-6,5, bo-
gata sa kalijumom i fosforom. Zemljište
takodje treba da je bez korova, naro
č
iti
višegodišnjih. Prije podizanja zasada
neophodno je uraditi pedološko hemijs-
ku analizu zemljišta, kojom
ć
e se is-
pitati sadržaj neophodnih hraniva u
zemljištu i izvršiti eventualne korekcije
po pitanju obezbije
đ
enosti sa neophod-
nim hranivima.
Ribizla se naj
č
eš
ć
e gaji u špalirskom
zasadu, bez naslona što svakako po-
jeftinjuje samo podizanje plantaže. U
špaliru biljke se gaje u vidu poje-
dina
č
nog žbuna. Optimalna gustina
sadnje je 2,5m razmaka izme
đ
u re-
dova, odnosno 1m uredu, žbun od žbu-
na. Na ovaj na
č
in se postiže gustina
sadnje od oko 4.000 sadnica po hek-
taru.
Sadnja ribizle se može obavljati u jesen
od opadanja liš
ć
a pa sve do kretanja
vegetacije ukoliko to vremenski uslovi
dozvoljavaju. Prilikom podizanja zasada
veoma je važno koristiti zdrav, ispitan
sertifikovan sadni materijal.
Rezidba ribizle je specifi
č
na u odnosu
na ostale jagodi
č
aste vo
ć
ne vrste. Naj-
kvalitetniji rod i najve
ć
i prinos dobija se
n a dvogodišnjim i trogodišnjim grana-
ma. Rezidbom se uspostavlja pravilan
raspored grana odredjene starosti kako
bi se obezbijedila najbolja osun
č
anost i
provjetrenost zasada.
Veoma je važno napomenuti da je raz-
li
č
ita rezidba crne u odnosu na sorte sa
crvenom i bijelom bojom bobica.
Savjetodavna služba u biljnoj proizvodnji
- 2 -
Rezidba crne ribizle
Sorte crne ribizle nakon tre
ć
e godine
smanjuju bujnost i rodnost grana u
žbunu. Rezidbom se svake godine do
osnove uklanjaju grane starije od tri
godine pa u žbunu imamo podjednak
broj grana prve, druge i tre
ć
e godine.
Na ovaj na
č
in se podsti
č
e porast i buj-
nost jednogodišnjih grana i obezbje
đ
uje
ujedna
č
en i kontinuiran prinos po žbu-
nu. Kod sorti crne ribizle se ne prepo-
ru
č
uje skra
ć
ivanje jednogodišnjih bo
č
-
nih grana.
Rezidba sorti crvene i bijele ribizle je
sli
č
na. Kod ovih sorti je manji broj no-
vih izdanaka koji su bujniji, dugovje
č
niji
i koji se više razgranjavaju. Najve
ć
i rod
kod ovih sorti je na bo
č
nim granama.
Rezidbom se izbacuju starije izrodjene
bo
č
ne grane stare 5-6 godina. Preguste
bo
č
ne grane se proredjuju tako što se
režu naizmjeni
č
no na 1-2, odnosno na
5-6 pupoljaka. Kra
ć
e orezane grane
ć
e
dati ljetoraste za narednu giodinu, dok
ć
e duže orezani dati rod.
Sorte crvene i bijele ribizle su samo-
oplodne, dok se u zasadima crne ribizle
preporu
č
uje sadnja nekoliko sorti radi
boljeg oprašivanja a samim tim redov-
nog i stabilnog prinosa.
Sorte crne ribizle: Ben Alder, Ben Con-
nan, Ben Gairn, Ben Hope, Ben Lo-
mond, Ben Navis, Ben Sarek, Ben Tir-
ran, Consort, Titania, Tiben,
Č
a
č
anska
crna.
Sorte crvene ribizle: Detvan, Tatran,
Glorie De Sablons, Horn, Jonkheer Van
Tets, Pink Champagne, Red Lake, Red
Start, Rovada, Hainemanns Rote Spat-
lese (dobra za industrijsku preradu).
Sorte bijele ribizle: Blanka, Primus,
White Imperijal, White Pearl, White
Versailes.
