VRSTE KREDITNIH SVOPOVA
- SEMINARSKI RAD -
Predmet: Monetarna ekonomija
SADRŽAJ
UVOD ....................................................................................................................................2
1. POJAM I KARAKTERISTIKE SVOP POSLOVA .............................................................3
2. KREDITNI DEFAULT SVOPOVI .....................................................................................4
2.1. Pojam i karakteristike ............................................................................................................4
2.2. Struktura kreditnog svopa.......................................................................................................5
2.3. Rast i pad tržišta kreditnih svopova i njihova uloga u posljednjoj finansijskoj
krizi 2007 i 2008 godine........................................................................................................7
3. VRSTE KREDITNIH SVOPOVA........................................................................................9
3.1. Jednoimeni CDS-ovi i CDS korpe.........................................................................................9
3.2.
Akcijski default svopovi EDS..............................................................................................10
3.3. Svopovi ukupnog prinosa TRS.............................................................................................11
ZAKLJUČAK......................................................................................................................13
LITERATURA.....................................................................................................................14
1
1. POJAM I KARAKTERISTIKE SVOP POSLOVA
Svop (swap) je engleska riječ, koja označava "zamjenu" i njome se uglavnom obuhvataju razni
aranžmani zamjene jedne aktive za drugu aktivu. Svop aranžman se definiše kao ugovorna
transakcija u kojoj dvije ili više ugovornih strana (transaktora) razmjenjuju instrumente u istoj ili
nekoliko različitih valuta za unaprijed definisan vremenski period i po unaprijed definisanoj
kamatnoj stopi. Nakon zaključenja transakcija između ugovornih strana, vrši se zamjena isplate
kamate jednog kvaliteta i jedne vrste za isplatu kamata drugog kvaliteta i druge vrste.
Važno je istaći da se prilikom svop ugovora ne vrši zamjena dugova, nego isplata kamata po
datom dugu.
Vrijeme nastanka svop ugovora (swaps) jesu sedamdesete godine XX vjeka - period kolebanja
kamatnih stopa i deviznih kurseva, kada se javila potreba da investitori koji su izloženi
naglim promjenama kamatnih stopa i deviznih kurseva izvrše transfer rizika.
Dvije strane svopa se obično nazivaju "
komponente
". Osnovna hartija od vrijednosti na kojoj se
baziraju plaćanja komponenti može biti kamatna stopa, valuta, kapital, kapitalni indeks, roba,
kreditni rejting, neizvršenje po kreditu ili bilo koja druga referentna aktiva ili subjekt. Otuda su
svopovi raznovrsne finansijske strukture, u pogledu ročnosti i pokrivenosti tržišta, što ih čini
atraktivnom investicionom strategijom. Osnovna uloga svopova je ograničavanje i osiguravanje
od valutnih rizika i rizika promjene kamatnih stopa ali i rizika kreditnog neizvršenja.
Osnovna struktura svop aranžmana je relativno jednostavna. U svop aranžmanu
ugovor predviđa jednu realnu ili hipotetičku razmjenu na početku i završnu razmjenu na kraju
svop aranžmana. Svop aranžman počinje od efektivnog datuma, a završava se na dan prekida ili
dospijeća. Ugovori o svop poslu se zaključuju na period od 3 do 10 godina i uobičajeno je da se
dogovaraju
telefonom uz dostavljanje manje dokumentacije
1
.
Osnovna svrha svop poslova je
smanjenje troškova, eliminisanje rizika deviznog kursa i rizika
kamatne stope, kao i upravljanje aktivom i pasivom kroz zamjenu, a ne trajnu prodaju ili
kupovinu finansijske aktive ili otplatu neke obaveze.
1
Dželetović M.(2008),
Finansijska tržišta i instrumenti
,Beograd,str.123-124
3
2. KREDITNI (DEFAULT) SVOPOVI
2.1. Pojam i karakteristike
Kreditni svopovi (credit default swaps – CDSs), default svopovi (default swaps) i svopovi
neizvršenja kredita su bilateralni ugovori koji najviše podsjećaju na ugovore o osiguranju, a
osnovna svrha im je pokrivanje gubitaka po portfolijima hartija od vrijednosti ili kredita u
slučaju defaulta emitenta te finansijske aktive. Radi se o vanberzanskom finansijskom
instrumentu i ugovoru između prodavca i kupca zaštite od rizika defaulta na setu dužničkih
obligacija emitovanih od strane specificiranog referentnog entiteta.
Oni se koriste kao zaštita portfolija korporativnih obveznica, kredita komercijalnih banaka,
municipalnih obveznica, različitih hipotekarnih finansijskih instrumenata (hipotekarnih kredita,
hartija od vrijednosti osiguranih hipotekom i kolateralizovanih hipotekarnih obligacija), državnih
(vladinih) obveznica i sl. Kako su kredit default svopovi vrsta kreditnih derivata, i ovde se radi o
zaštiti referentne aktive, gdje kupac osiguranja uz jednokratnu ili periodične naknade osigurava
svoja potraživanja po toj aktivi, dok je prodavac zaštite obavezan da kompenzira kupca u slučaju
nastanka unaprijed utvrđenog kreditnog događaja. Iako se radi o vanberzanskom instrumentu, pa
je za očekivati da je njegova unifikacija na nižem nivou, nakon 2002. godine se bilježi stabilan
trend standardizacije, te se i isplate i ročnosti po ovom instrumentu strukturiraju kvartalno.
Naknada za kreditni svop se plaća kao dio vrijednosti ugovora, a sam svop se može strukturirati
na jednom finansijskom instrumentu ili na tzv.
Korpi instrumenata
. Isplata po osnovu CDS
ugovora može biti u različitim oblicima, a osnovna determinanta su preferencije kupca ili obe
ugovorne strane. U tom pogledu, isplata može biti vezana za promijenu cijene referentne aktive
ili neke druge specificirane aktive, može biti određena fiksno u odnosu na neku ugovorenu stopu
oporavka cijene aktive, može biti i isporuka referentne aktive po specificiranoj cijeni, i sl.
Prethodno objašnjeni koncept CDS-a imlicira da se radi o vrsti osiguranja finansijske aktive,
poput osiguranja neke materijalne imovine (npr. kuće) od požara ili poplave. Ipak, postoji
značajna razlika između ova dva tipa osiguranja i zaštite. Za razliku od osiguravajuće industrije,
tržište CDS-ova je u dobroj mijeri neregulisano. Kao rezultat toga, logično, tu ne postoji neko
4
