11
TEMA:
Ruralni razvoj
Opštine Temerin
Subotica, 2014. godina
Seminarski rad
iz predmeta
Ime i prezime: Tajkman Kristina
Broj indeksa: T011/11
___
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
4
Merenje stepen ruralnosti može biti kvantitativno I kvalitativno.
Kvantitativni pristup u definisanju stepena ruralnosti nekog područja predstavja OECD
metodologija I EUROSTAT pristup.
Kvalitativni pristup predstavlja merenje stepena ruralnosti nekog prodručja prema
stepenu integracije u nacionalnu ekonomiju I na osnovu strukturne tipologije ruralnih
područja na regionalnom nivou.
OECD tipologije ruralna područja definišu urbani region.
Opština Temerin se nalazi na regionalnom nivou jer je njena gustina naseljenosti veća od
150 St/km2.
Manje od 15% stanovnika živi u tim ruralnim naseljima zbog toga Opština Temerin
pretžno urbani region.
EUROSTAT ruralne sredine definiše po kriterijumu apsolutne naseljenosti. Opština
Temerin predstavlja oblast sa 166 st/km2 a ukupan broj stanovnika 28275 zbog toga je
slabo (retko) naseljena oblast.
Tipologija Evropske komisije, koja ruralne sredine definiše prema stepenu integracije u
nacionalnu ekonomiju predstavlja kvalitativni pristup. U Opštini Temerin gustina
naseljenosti opada ali je relativno blizu urbanim centrima, različita je zastupljenost
primarnog i sekundarnog sektora, zbog toga opština prema kvalitativnom pristupu u
definisanju stepena ruralnosti spada u prelazne ruralne oblasti.
Opština Temerin uslovjena su jakom integracijom sa gradom i različitim formama
ruralno – urbanih komplementarnosti spada ruralna područja pod pritiskom prema
kvantitativni kriterijum strukturne tipologije ruralnih područja na regionalnom nivou.
II KLASIFIKACIJA PODRUČJA ILI NASELJA PREMA
STEPENU RURALNOSTI
Klasifikovati stepen ruralnosti područja ili naselja prema:
- Kvantitativnim kriterijumima i
- Kvalitativnim kriterijumima.
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
5
Teritorija opštine Temerin nalazi se u jugoistočnom delu Bačke. Na istoku se granici sa
opštinom Žabalj na severu sa opštinom Srbobran, zapadno je opština Vrbas a južno grad
Novi Sad. Poseban značaj za dosadašnji razvoj temerinske opštine imala je blizna
najrazvijenijeg privrednog centra u AP Vojvodini – Novog Sada.
Opština Temerinje na Pannonske nizije oko njega se nalaze Jadranskog i Sredozemnog
mora i zapadnu Atlanskog okeana utiče na klimu. Opštine ima različitu atmosferu, vrlo
hladan vazduh tokom zime i vrlo topao vazduh leti. Klima Opštine je odgovarajuća
poljoprivrednih proizvodnju.
Opšina Temerin se nalazi na istočnom delu Bačke, nadmorske visine varira do 77m do
90m. Geografski polažaj je 45 23 severno i 19 54 jug.
Najveći vodni resurs u opštini je Jegrečka. Jegrečka je duga 64,5 km i teče u Tisu.
Jegrečka ulazi u Opštinu Temerina sa zapadnu stranu i dug 18 km njegova dužina od
početka do kraja Temerina.
U Temerinu su 1914. Našli prvi put toplu lekovitu vodu. Voda je bila 27 celsiusovi
stepeni. Drugi put je 1968 tražili izvor tople vode, tada su na dubini od 2000 metara našli
vodu od 97 celsiusovih stepeni. U Temerinskom sportskom centru se nalaže čak dva
bazena za tom toplom vodom. Korišćenje tople vode u Temerinu još na početničkom
nivou ali se predstavnici grada trude što bolje iskoristiti taj izvor tople vode.
III PRIRODNE KARAKTERISTIKE
Kakav je geografski položaj područja ili naselja?
Kakvi su reljef i klima?
Kakvi su vodni resursi?
Koji prirodni resursi su dostupni?
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
7
Po podacima iz 2007. godine ukupna dužina puteva Južnobačkog okruga iznosi 1214
km, od kojeg se u opštini nalazi 54vkm. Teritoriju opštine seku tri glavna puta.
Najvažniji je međunarodni put E-75, koji vodi od Novog Sada do Subotice i dalje u
Mađarsku. Dužina ovog puta je 10 km u opštini. Važni put je M-22 koji se nalazi istočno
od E-75 međunarodnog puta i prolazi krog Sirig. Dužina ovog puta iznosi 28 km.
Regionalni put R-120 ima dužinu od 16 km i ide kroz Bački Jarak i Temerin. Sva tri
puta prosecaju regionalni put R-140 koji ide u pravcu Sirig – Temerin – Žabalj.
Opština Temerin nema direktne pravce vozova, najbliža železnička stanica je u Novom
Sadu, a najbliži aerodrom se nalazi u Beogradu ( oko 95 km).
Opština Temerin nema agenciju za autobuski prevoz. Ima direktni saobraćaj od Temerin
do Novog Sada koji pokriva agencija Bečejprevoz, Severtrans, JGSP Novi Sad, Lasta i
ima direktan prevoz od Temerin do Beogradu a to su Lasta, Severtrans i Bečejprevoz.
Isto tako ima od Bačkog Jarka do Novog Sada. Od Siriga do Novog Sada ima autobuski
prevoz direktno Suboticatrans, Kulatrans, Best Komerc i GTC. Opština ima dve
privatne agencije za taksi prevoz Petar Savkić i Gang Taksi.
Opština Temerin ima dobru vezu sa velikim gradskim centrima u Srbiji.
U Opštini za vodovod odgovorno je Javno Komunalno Preduzeće (JKP) Temerin, i za
kanalizaciju odgovara isto ova agencija. Dužina vodovodne mreže je 150 km.
Naselje Temerinim ima dva vodena izvora: u zapadnom delu naselja i izvorište Staro
Đurđevo. Naselje Bački Jarak isto ima dva izvorišta a neselje Sirig jedno.
V INFRASTRUKTURA
Kakva je putna infrastruktura – ceste, železnice, blizina
aerodroma?
Dostupnost i kvalitet transportnih usluga – autobuski i
železnički saobraćaj, taksi služa i sl.
Vodovod i kanalizacija?
Dostupnost mobilnoj i fiksnoj telefoniji i Internetu?
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
8
Po podacima iz 2012 godine ukupan broj poljoprivrednih gazdinstva je 1.773, a ukupno
korišćeno zemljište se 14.585 ha što je oko 90% od ukupne površine. U ovoj površini
najveći broj ha zauzimaju oranice i bašte 14.091 ha, livade i pašnjaci zauzimaju 341 ha,
a zatim voćnjaci i vonogradi 96 ha.
U opštini ima oko 2100 goveda, oko 2800 svinja, oko 1600 ovca I oko 227500 zivina.
1
2
3
4
0
100
200
300
400
500
600
567.8
330.26
384.12
164.8
Struktura poljoprivrednog
gazdinstva
1-nosioci gazdinstva
2- zaposleni koji rade kao porodična radna snaga
3- stalno zaposlni
4- sezonska radna snaga
Ukupan broj zaposlenih u poljoprivrednoj proizvodnji je 1447, nosioci gazdinstva su oko
560, zaposleni koji rade kao porodična radna snaga 330, stano zaposlenih oko 390 a
sezonska radna snaga 165 radnik.
Po podaci 2011 godine u Opštini Temerina nema šuma.
VI POLJOPRIVREDA
Zemljište i zemljišni resursi?
Broj i struktura poljoprivrednih gazdinstava?
Obim i struktura biljne proizvodnje?
Obim i struktura stočarske proizvodnje?
Kakva je mogućnost zapošljavanja u poljoprivredi?
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
10
Po podacima iz 2012. godine u opštini nema turista, to je zbog toga što turizam nije
razviljen. Bez obzira na to u opštini ima više atrakcija.
Etno park „Brvnara“ je otvorena 1978. Godine u Bačkom Jaraku. Ima tri originalne
zgrade “Zgradice sa penžeron” za mlade bračne parove, “Ajat” ili “Mlečar” za drženje i
premanje mleka i mlečnih proizvoda I “Kuruzana” ambar za čuvanje kukuruza.
Jegrečka je reke koja se nalazi između
Velikog Bačkog kanala i Dunava.
Jegrečku moraju razviljati ribni turisam,
ali imaju malo manifestacija koje se
ovde održavaju, a to je Jegrečki
maraton. Jegrečki maraton se održava u
aprilu i ima cilj da učesnici upoznaju
vrste bilje i životinje koje su
nastanileJegrečku.
http://www.upoznajsrbiju.co.rs/blog/par
k-prirode-jegricka-temerin/
Mini Zoo Art je otvoren 1991. godine. Vrt je svakodnevno otvoren i imaju relativno
visok broj posetilaca. U vrtu ima 25 vrsta životinja: pavijan, zamorci, srne i još mnogo
drugih.
VINARIJA
Opština Temerin je poznata po proizvodnji vina. Opština ima tri vinarija: Vinarija Adžić,
Vinarija Vindulo i Vinarija Kobač.
VINARIJA ADŽIĆ je porodična vinarija, vlasnik je Ilija Adžić. Vinarija prerađuje
vinovu lozu i vina. U ponudi imaju Chardonnay, Merlot, Traminac i Bermet.
IX RURALNI TURIZAM
Kakvi su prirodni uslovi za razvoj ruralnog turizma?
Koliki su postojeći smeštajni kapaciteti?
Koji su najvažniji zabavni sadržaji?
Da li postoje kulturno-istorijski sadržaji?
Da li se održavaju neke manifestacije?
Kakav je efekat turizma na ruralni razvoj?
DA LI I U KOJOJ MERI RURALNI TURIZAM MOŽE BITI
DODATNI IZVOR PRIHODA ZA RURALNA DOMAĆINSTVA?
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
11
http
://vojvodinaonline.com/sta-videti-i-
raditi/vinarija-vindulo-temerin/?lang=SR
VIN
ARIJA VINDULO je isto porodična
vinarija, njen vlasnikje Laslo Dujmović.
Vinarija ima značajni vinski turisam.
Turisti mogu probari vina i obići
vinograda i vinariju. U ponudi imaju
Rosanna, Pannonija, Slatka Eva.
VINARIJA KOBAČ je porodična vinarija koja postoji više od 30 godina, imaju dugu
tradiciju. U ponudi imaju Chardonnay, Širaz, Sivi Burgundac.
Opština Temerin ima četiri smeštajna objekta.
UR JELEN je u Sirigu, nalazi se 9 km od centru Temerina. Kapacitet hotela je šest
dvokrevetnih soba, u okviru hotela imaju restoran koja ima veliki asortiman jela.
PIVARIJUM se nalazi u centru Temerina. Pivarijum je mali porodični pansion, koji ima
dvokrevetne i trokrevetne sobe, ali nemaju restoram.
BUČIN SALAŠ se nalazi 5 km od centru Temerina. Salaš ima tradicionalni osećaj.
Kapaciteta maksimalno 6 osoba, imaju restoran i prostor gde posetnici mogu sami
popremati roštilj. A još pored ovoga imaju dečje igralište, sportski teren i jakanje konja.
http://plakatt.com/locations/843-bucin-salas-temerin
TRI ŠEŠIRA se nalazi u centru Temerina. Smeštajnog kapaciteta 35 osoba.
Najvažnija zabavni sadržaj u opštini je GRATSKI BAZEN. Gradski bazen je otvoren
1985 godine. U okviru bazena ima jedan olinpijski bazen i dva bazena sa termalnom
vodom, pored ovoga ima dečje igralište.
U opštine se nalazi kulturno – istorijski DVORAC SEČENJ. Dvorac je izgradila
porodica Sečenj 1795 godine, to je jedna elegantna i klasična zgrada. Ovaj dvorac se
više ne koristi kao turistična atrakcija, nego danas funkcioniše kao Tehnička škola.
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
13
Opština Temerin ima četiri osnovne škole I imaju ukupno 2388 učenika.
-
Kokai Imre osnovne škole u Temerinu
-
Petar Kočik osnovne škole u Temerinu
-
Slavko Rodić osnovne škole u Bački Jarak
-
Danko Zelenović osnovne škkole u Sirigu
Ima samo jedna srednja škola u opštini koja se nalazi u Temerinu I to je Tehnička
srednja škola, koja je smeštena Dvorac Sečenj. Nastava u ovoj školi se izvodi na
srpskom i mađarskom jeziku. U školi ima 395 učenika. Opština je blizu univerzitetskog
centra Novog Sada.
U opštini ima jedan dom zdravlja koja
se naziva Dom Zdravlja Temerin i
nalazi se u Temerinu. Najbližna bolnica
je u Novom Sadu, koje se nalazi oko 20
km, a klinički centar nema u opštini.
http://www.dztemerin.rs/
U opštini ima jedan kulturni centar koja se naziva Lukija Mušicki i nalazi se u Temerinu.
Svi kulturni događaj se ovde državaju. U Temerin postoji centar za decu koji se naziva
Dnecni centar za decu. Ovo je mesto za učenje, uživanje, rekeacije I rehabilitaciju.
Dom za stare u opštini je još izgradnji.
U opštini ima tri katastarske opštine.
Finanasijaka usluga u Opštini ima puno, ima osam tipa banka: OTP Banka, Pro Credit
Banka, Erste Banka, Raiffaisen Banka, Vojvođanska Banka, Alfa Banka, Meridian
Banka I Komercijalna Banka.
X USLUŽNI SEKTOR
Analizirajte dostupnost i kvalitet:
-
obrazovnih ustanova – osnovne i srednje škole i blizina
univerzitetskih centara?
-
zdravstvenih ustanova – primarnih (domovi zdravlja),
sekundarnih (bolnice opšteg tipa) i tercijalnih (klinički
centri)?
-
socijalnih usluga – zabavišta, starački domovi i sl.
-
ustanova kulture – bioskopi, pozorište, muzeji i sl.
-
finansijskih usluga – banke, osiguravajući zavodi i sl.
-
trgovinskih objekata – radnje, megamarketi i sl.
Seminarski rad iz predmeta Ekonomika i politika ruralnog razvoja
14
Osiguravajući zavodi: Winer Štedtiše, Takovo Dunav I Laković Trans – Co. Laković
Trans – Co se bavi samo tehničkim osiguranjem, a ostali i pored toga još: životnim
osiguranjem, zdravstvenim osiguranjem, osiguranjem stanova i mnogo druga.
XI SWOT ANALIZA
Uraditi SWOT analizu budućeg razvoja za izabrano
ruralno područje ili naselje.
S N A G E
S L A B O S T I
Š A N S E
P R E T NJ E
