PANEVROPSKI UNIVERZITET “APEIRON”
SAOBRAĆAJNI FAKULTET
Seminarski rad iz predmeta:
”Osnove drumskog saobraćaja i transporta”
TEMA:SAOBRAĆAJNA BUKA
Predmetni nastavnik: Student:
Sadržaj:
1. UVOD...........................................................................................................................2
2. NEGATIVNI EFEKTI BUKE..............................................................................................3
3. OSNOVNE FIZIČKE KARAKTERISTIKE BUKE...................................................................5
4. KOMUNALNA BUKA.....................................................................................................7
4.1 BUKA U DRUMSKOM SAOBRAĆAJU..................................................................7
4.2 BUKA U ŽELJEZNIČKOM SAOBRAĆAJU.............................................................10
5. AUTO-PUTEVI I BUKA..................................................................................................11
6. EKSPERIMENTALNI DIO ISTRAŽIVANJA.......................................................................12
6.1. REZULTATI MJERENJA.....................................................................................13
7. OSNOVNI PRAVCI DALJEG DJELOVANJA......................................................................14
7.1. METODE ZAŠTITE OD BUKE U ŽIVOTNOJ I RADNOJ SREDINI..........................14
8. ZAKLJUČAK..................................................................................................................16
9. LITERATURA.................................................................................................................17
2.
NEGATIVNI EFEKTI BUKE
Kada se govori o ugrožavanju životne i radne sredine sigurno je da se, pored
raznih vrsta štetnosti, najčešće i najviše spominje buka. Buka, definisana kao svaki
neželjeni zvuk, izaziva razne smetnje na radu i pri odmoru, dovodi do gubitka
sluha, ometa govornu komunikaciju i utiče na opšte i radno ponašanje čovjeka, a
pri jačim nivoima može imati i patološke efekte. Ustvari, pri dejstvu buke
manifestuju se najizrazitije tri osnovne promjene. Najprije, ona dovodi do gubitka
sluha, osjećaja smetnji i neprijatnosti u čijoj osnovi leže razne psihofiziološke
promjene i na kraju do promjene učinka u radnoj aktivnosti. Buka se javlja u
radnoj i životnoj sredini, pri čemu su saobraćajna, koja u osnovi čini komunalnu
buku, i industrijska buka najznačajnije, najjače i najrasprostranjenije. Posebno je
prisutna saobraćajna buka u urbanoj sredini, gdje se nalazi najveći dio ljudske
populacije koja je ugrožena. Osim što ova buka ometa ljude u toku rada, ona
posebno ugrožava ljude van radnog vremena i radnog mjesta, kod kuće, u toku
odmora, a posebno noću prilikom spavanja.
Mehanizacija i urbanizacija predstavljaju glavne faktore u posljednjih
pedeset godina koji su odgovorni za konstantno povećavanje buke i za
umnožavanje izvora buke. Ako se ne preduzmu energične mjere svakako da se
može očekivati i dalje opasno povećavanje štetnog dejstva buke. Iako se već
nekoliko decenija u svijetu vodi uspješna borba za zaštitu i unapređenje životne
sredine, nema uočljivog umanjenja bučne smetnje koja je vrlo usko povezana sa
urbanizacijom i industrijalizacijom sredine. Kako u industrijski razvijenim
zemljama, tako i u zemljama u razvoju, veliki broj stanovnika živi izložen
pojačanoj buci. Obimna makroistraživanja obavljena posljednjih godina,kao i
razne ankete građana na bukom ugroženim područjiima, ukazuju da je najveća
bučna smetnja u životnoj sredini drumski saobraćaj. Uprkos ograničenju buke
motornih vozila, do daljeg rasta bučne smetnje u posljednjih dvadesetak godina i
naročito do rasta u zonama koje su ranije bile tihe, došlo je usljed naglog
povećanja broja drumskih motornih vozila i usljed negativnog djelovanja raznih
faktora vezanih za neusaglašena saobraćajna i urbanistička rješenja.
Ograničavanje buke unutar motornih vozila,u cilju zaštite zdravlja i održavanja
dobre radne sposobnosti
3
vozača, kao i bezbjedne i udobne vožnje veoma je značajan problem u zaštiti
radne sredine od buke. Zadatak je veoma osjetljiv jer je teško usaglasiti
medicinsko stanovište sa mogućnostima tehnologije. Osnovni efekat buke nije
primaran samo za ljude koji upravljaju saobraćajnim sredstvima i putnike koji se
prevoze tim sredstvima, nego su ti razni vidovi saobraćaja izvori smetnji za veliki
broj ljudi koji žive pored puteva, pruga i aerodroma. Kako se oduvijek, a danas još
više, teži da koncetracija ljudi i naselja bude u blizini saobraćajnica, razumljivo je,
imajući u vidu štetne efekte buke na aktivnosti i zdravlje ljudi, šta je to to čini
problem saobraćajne buke. Intezivna saobraćajna buka je prisutna odavno, ali tek
poslije drugog svjetskog rata je, pojavom raznih novih saobraćajnih sredstava sa
jačim pogonskim sistemima, povećanjem njihovog broja, kao i većom migracijom
stanovništva ka gradskim naseljima, privukla pažnju. Smatra se da je buka,
naročito posljednjih godina, jedan od osnovnih uzroka oštećenja čovjekovog
zdravlja, ponajviše u industrijskim razvijenim zemljama. Buka pored toga što
štetno djeluje na čulo sluha djeluje i na ostale organe čovjekovog tjela. Buka
djeluje na nervni sistem ( kako na centralni tako i na vegetativni ), a preko ovog
utiče i na srce, krvne sudove, krvni pritisak i mnoge druge organe i tkiva u kojima
izaziva promjene i funkcionalne smetnje. Nesumnjivo je da buka najštetnije
djeluje na čulo sluha. U prvom redu najviše se oštećuje sposobnost prijema zvuka
za visoke učestanosti. Na taj način smanjuje se čujnost za šapat koji se sastoji
pretežno iz zvukova visoke učestanosti. Svaki intezivan i dugotrajan zvuk može
dovesti do raznih stepena oštećenja sluha, a samim tim i do smanjenja radne
sposobnosti. Istraživanja su pokazala da pod uticajem jake buke sluh slabi već
poslije jedne do dvije godine rada u takvim uslovima. Psiholozi i neurolozi utvrdili
su da sindrom buke predstavlja jedan od najznačajnijih uzroka nervoze. Procenat
nervno-psihičkih oboljenja veći je među licima koji rade u uslovima buke, nego
kod lica koja rade pod normalnim uslovima. Ispitivanjem je utvrđeno da pod
uticajem buke odre|enog intenziteta dolazi do promjene u cirkulaciji krvi i radu
srca. Buka ometa normalan odmor i obnavljanje snage, narušava san, izaziva
druge štetne posljedice. Ustanovljeno je da su u velikom broju slučajeva uzrok
nesanice spoljni nadražaji, a prije svega buka. A slab san dovodi do smanjenja
radne sposobnosti i do raznih nesrećnih slučajeva. Buka takođe može biti uzrok
4
