PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON
SAOBRAĆAJNI FAKULTET
BANJA LUKA
SAOBRAĆAJNA SIGNALIZACIJA
- Seminarski rad -
Mentor: Student:
Banja Luka, 2020. godine
Saobraćajna signalizacija
Seminarski rad
2 SAOBRAĆAJNA SIGNALIZACIJA
2.1 Pojam i namjena saobraćajne signalizacije
U uslovima koje nameće savremeni saobraćajni sistem, zadaci savremene signalizacije su
veoma složeni. Sve veći stepen motorizacije uslovio je i primjenu sve složenijih strategija
upravljanja saobraćajnim tokovima, te brojniju i složeniju tehniku. Efikasno i bezbjedno
upravljanje saobraćajem je moguće primjenom savremenih tehnika regulisanja saobraćaja, koje u
znatnoj mjeri zavise od kvalitetne saobraćajne signalizacije, i to horizontalne, vertikalne i ostale
nestandardne signalizacije. Za svakog učesnika u saobraćaju (vozač, pješak, biciklista i sl.)
saobraćajna signalizacija je od posebne važnosti. Ona ima zadatak da jasno i nedvosmisleno
ukaže korisnicima sistema kojim dijelom mreže treba da se kreću, i na koji način, da bi
realizovali efikasno i bezbjedno kretanje do željenog ciija.
Shodno tome, saobraćajna signalizacija obuhvata sredstva i uređaje kojima se
obezbјeđuje praćenje, kontrola i vođenje saobraćajnih tokova (obilježavanje na kolovozu,
saobraćajni znaci sa stalnim i promjenljivim sadržajem, svjetlosna signalizacija i slično) sa
ciljem ostvarenja projektovanog režima odvijanja saobraćaja.
U širem smislu, saobraćajna signalizacija obuhvata široko područje informisanja učesnika
u saobraćaju. Mjesta na kojima saobraćajna signalizacija ima primjenu vrlo su različita po
karakteru (saobraćajnice unutar i van naselja, značajni objekti kao što su sajmovi, poslovni i
trgovački centri, parkirališta, aerodromi, pristaništa, autobusne i željezničke stanice te ostale
površine namenjene kretanju).
1
U smislu Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja na
putevima u BiH
2
, saobraćajna signalizacije je sistem sredstava, uređaja i oznaka za regulisanje o
vođenje u saobraćaju.
Osnovna namjena saobraćajne signalizacije ogleda se u sljedećem:
3
omogućava ostvarenje zahtjeva izabrane strategije upravljanja saobraćajem;
1
Opsenica, M.:
Regulisanje i kontrola putnog saobraćaja
, Vojna akademija, Beograd, 2003.
2
Zakon o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini („Službeni glasnik BiH“, br. 6/06,
75/06 - ispr., 44/07, 84/09, 48/10, 48/10 - dr- zakon, 18/13, 8/17, i 9/18).
3
Opsenica, M.: op. cit.
4
Saobraćajna signalizacija
Seminarski rad
ukazuje učesnicima u saobraćaju na postupke i način ponašanja radi realizacije
bezbjednog kretanja;
pruža učesnicima u saobraćaju sigurnost u vožnji, te doprinosi stvaranju povjerenja u
sistem regulisanja saobraćaja;
omogućava korisnicima pravovremenu orijentaciju na mreži, te lako određivanje položaja
u odnosu na pravac i cilj kretanja.
2.2 Principi saobraćajne signalizacije
Nužno je da signalizacija, najšire posmatrano, bude što kvalitetnija pa, stoga, mora biti
realizovana prema sljedećim principima i zahtjevima:
Princip vrednovanja
- proces kontakta korisnika i saobraćajne signalizacije je
kratkotrajan i realizuje se u samo nekoliko sekundi. Iako je tako kratkotrajan, to je, u
suštini, vrlo složen proces koji, pored ostalog, uključuje i vrednovanje svrsishodnosti
ponuđenih informacija i naredbi. To nas obavezuje da korisnike oslobodimo svih suvišnih
ili loše koncipiranih informacija.
Princip koncentracije
- sve informacije koje nosi signalizacija moraju biti funkcionalno
razdvojene kako bi korisnik mogao da se koncentriše na poruku koja je za njega
relevantna. U slučaju istovremene potrebe za više informacija, signalizacija mora biti
izvedena tako da se to postigne bez izlaganja korisnika posebnim naporima.
Princip selekcije
- efikasnost pojedinih podsistema, kao i cjelokupnog sistema
saobraćajne signalizacije, zavisi od selektivnosti. Selektivnost ponuđenih informacija
značajno utiče na njihovo brzo, pravovremeno i pravilno razumijevanje. To se mora
postići pravilnim projektovanjem, izvođenjem i brižljivim postavljanjem svakog
elementa, nosioca informacije.
5
Saobraćajna signalizacija
Seminarski rad
vertikalne signalizacije. Na taj način dolazimo do sljedeće podjele znakova vertikalne
signalizacije:
znakovi opasnosti,
znakovi za regulisanje prvenstva prolaza,
znakovi za obilježavanje prelaza saobraćajnica i pruga u nivou,
znakovi zabrane (ograničenja),
znakovi obaveza,
znakovi obavještenja,
znakovi zaustavljanja i parkiranja, i
dopunske table.
2.
Podjela prema značenju
sigurno je najpoznatija i najraširenija, a često se označava i kao
osnovna podjela znakova vertikalne signalizacije. Ona je u našoj zemlji definisana
Zakonom o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima (čl. 130, st. 3) i Pravilnikom
o saobraćajnim znakovima na putevima i izgleda ovako:
znakovi opasnosti,
znakovi izričitih naredbi (zabrane, ograničenja, obaveza),
znakovi obavještenja, i
dopunske table.
3.
Podјela prema stepenu standardizacije
grupiše znakove u tri cјeline, zavisno od
stepena standardizacije geometrijskog oblika znakova, njihove veličine, simbola, natpisa i
boje. Ta podјela izgleda ovako:
znakovi sa potpuno standardizovanim geometrijskim oblikom, veličinom, simbolima,
natpisima i bojama (ova grupa znakova uvијek ima tačno utvrđen grafički sadržaj);
znakovi sa dјelimično standardizovanim geometrijskim oblikom i bojom. Simboli i
natpisi se projektuju prema potrebi i mogu da budu standardizovani, ali se po pravilu
7
