SADRŽAJ
1.UVOD.............................................................................................................................2
1.POJAM I DEFINICIJA SAOBRAĆAJA.......................................................................3
2.HISTORIJSKI RAZVOJ GRADA I SAOBRAĆAJA...................................................4
3.KARAKTERISTIKE RAZVOJA SAOBRAĆAJA U GRADOVIMA..........................5
4.1.Struktura saobraćaja u gradu....................................................................................5
4.2.Mobilnost gradskog stanovništva.............................................................................5
4.3.Stepen motorizacije građana.....................................................................................5
4.4.Vremenska koncentracija saobraćajne potražnje......................................................6
4.5.Prostorna koncentracija saobraćajne potražnje.........................................................6
4.6.Zbirne poljedice sobraćaja........................................................................................6
4.GRADSKA PUTNA MREŽA........................................................................................7
5.1.Prigradska i gradska putna mreža.............................................................................7
6.SIGNALIZACIJA..........................................................................................................8
6.1.Horizontalna signalizacija.......................................................................................8
6.1.1.Podjela horizontalne signalizacije.....................................................................8
6.2.Vertikalna signalizacija.........................................................................................15
6.2.1.Podjela vertikalne signalizacije......................................................................16
6.2.2.Princip postavljanja........................................................................................16
6.3.Svjetlosna saobraćajna signalizacija......................................................................18
6.3.1.Semafori za regulisanje kretanja vozila.........................................................19
6.3.2.Semafori za regulisanje kretanja pješaka.......................................................21
6.3.3.Semafori za regulisanje kretanja tramvaja.....................................................22
6.3.4.Semafori za regulisanje kretanja bicikala......................................................22
6.4.Promjenjivi saobraćajni znakovi........................................................................23
7.METODOLOGIJA PLANIRANJA I PROJEKTOVANJA SAOBRAĆAJNICA U
GRADOVIMA...............................................................................................................25
7.1.Metodološke postavke..........................................................................................25
7.1.1.Osnove procesa planiranja.............................................................................28
7.2.Faze projektovanja...............................................................................................28
ZAKLJUČAK.................................................................................................................29
LITERATURA................................................................................................................30
1
1.UVOD
Poznato je da za upravljanje saobraćajem potrebana odgovarajuća signalizacija
(horizontalna i vertikalna). Činjenica da je danas život nezamisliv bez saobraćaja i da se
razvijenost neke zemlje mjeri nivoom razvijenosti saobraćaja, daje nam jasnu sliku o
tome kolika je njegova važnost i zastupljenost.
Saobraćajna signalizacija obuhvata sredstva i uređaje kojima se obezbjeđuje praćenje,
kontrola i vođenje saobraćajnih tokova(obilježavanje na kolovozu,saobraćajni znaci sa
stalnim i promjenljivim sadržajem, svjetlosna signalizacija i slično) sa ciljem ostvarenja
projektovanog režima odvijanja saobraćaja. Osnovne odredbe o saobraćajnoj
signalizaciji formulisane su pravilnikom o saobraćajnoj signalizaciji u kojem su
posebno definisane to jest propisane vrste značenja, oblik, boja, mjere, materijali za
izradu saobraćajne signalizacije i pravila postavljanja saobraćajne signalizacije na
putevima.
3
3.HISTORIJSKI RAZVOJ GRADA I SAOBRAĆAJA
Historijski razvoj naselja je u uskoj vezi sa razvojem saobraćajne infrastructure.
Činjenica je da saobraćaj prati razvoj naselja, ali isto tako uzrokuje i složene promjene i
potiče njegov razvoj.
U prijelazinim razvojnim fazama , u vremenu od XVII I XIX stoljeća. Mnoga su
preduzeća koristila svoje prometno-trgovačke položaje gdje prelaze u organizovanaj
naselja odnosno gradove.
U prvoj fazi ravoja gradova u Evropi naselje je bilo ograničeno unutar sigurnih zidina,
zbog opšte bezbjednosti. Objekti koji su se nalazili van zidina bili su privremenog
karaktera, koji su ponekad bili napuštani. Način kretanja unutar graga je bilo pješačenje,
zbog čega su ulic ebile odgovarajućih širina.
U drugoj fazi dolazi do masovnog korištenja preijevoznih sredstava. Dolazi i do
primjena u ukupnom razvoju društva nastale industrijskom revolucijom. U ovoj fazi
dolazi do pojave sistema prevoza-željeznica. Usljed toga dolazi do ubrzanog širenja
grada, rasta postojećih i pojava novih naselja oko željkezničkih stanica i postrojenja.
U ovom peridu javljaju se posebni vidovi gradski sistema za prevoz putnika kao sto su
tramvaji sa konjskom ili parnom vučom kao i podzemna željeznica. Krajem XIX i
početkom XX stoljeća dolazi do naglog razvoja nekih metropola ili luka, a također
dolazi do pojave dobro organiziranog sustava koji sve bolje i uspješnije prate njihove
zahtjeve i potrebe. Brzom razvoju sabraćaja dali su vlastiti automobile, eletrični
tramvaji, trolejbusi kao i autobusi.
4
4.KARAKTERISTIKE RAZVOJA SABRAĆAJA U GRADOVIMA
4.1.Struktura saobraćaja u gradu
Saobaraćaj u gradovima se može podijeliti u dvije osnovne grupe I to:
1.putnički saobraćaj
, koji služi društvenim i ličnim potrebama građana kao što je
putovanje u svrhe rada, obazovanja, kupovine, zabave isl. Obuhvata sve kategorije
građana po uzrastu, socijalnom status, a javlja se u najrazličitijim oblicima, bez
vremenskih I prostornih ograničenja.
2.privredni saobraćaj
, u službi organiziranih proizvodno-tržišnih procesa. Njegova
pojava se može reguilisati na više načina kao što je zabrana ulaska teretnih vozila u
dijelove grada isl.
Dakle, putnički saobraćaj predstavlja najsloženiji i najdinamičniji oblik soabraćaja. Ovo
se najizrazitije odnosi na individualni saobraćaj vlastitih automobila i na javni gradski
saobraćaj uz pomoć vozila putničkog saobraćaja. Značenje putničkog saobraćaja je iz
dva razloga i to zbog društveno-ekonomskog značenja kretanja stanovništva kao i zbog
visoko prostore okupitranosti I cijene izgradnje saobraćajne infrastrukture.
4.2. Mobilnost gradskog stanovništva
Pojam mobilnost se upotrebljava najviše u urbanističkim i saobaćajnim krugovima.
Potrebe za putovanjem građana stalno rastu usporedbo sa veličinom grada i stepenom
njegove ekonomske moći. Veće relacije putovanja se pojavljuju kod večih gradova, što
dovodi do večeg korištenja prijevoznih sredstava. Stepen mobilnosti se dakle povečava
s njegovom snagom. Bitne razlike postoje između gradova u Evropi i Americi. Ukupna
mobilnost zavisi od nivoa dohotka , i različita je za središte i prigradksu zonu.
Na osnovu svega se može zaključiti da je mobilnost putnika u gradskom području
sintezni pokazatelj u kojem se odražava određni niz opštih i posebnih karakteristika
grada u određenom vremenskom period.
4.3. Stepen motorizacije građana
Stepen motorizacije predstavlja broj stanovnika na jedan putnički
automobile(stanovnika/PA). Može se izraziti i kao broj automobile na 1000
stanovnika(PA/1000 stanovnika). Stepen motorizacije se može koristiti ne samo kao
pokazatelj saobarćajno-prostornog več I društveno-ekonomskog značaja.Ovaj stepen je
donekle vezan s nivom imovinskog stanja građana, zbog čega se koristi za opsivanje
svih pojava vezanih uz prostorno-saobraćajne i društveno-ekonomske analize. Jedna od
karakteristika promjene stepena motorizacije je brži rast broja putničkih automobile u
odnosu na broj stanovnika.
6
5.GRADSKA PUTNA MREŽA
Gradska putna mreža predstavlja sistem objekata koji ima funkciju počev od kretanja i
mirovanja vozila svih vrsta saobraćaja, do obezbjeđenja saobraćajne pristupačnosti
urbanističkim sadržajima. GPM ima i ulogu koridora za smještanje vodova
infrastrukture. Pojedini njeni dijelovi, dionice i čvorovi su usko specijalizovani po
kriterijumu dominantne funkcije tj. funkcionalno klasifikovani i kao takvi, preko
čvornih tačaka (raskrsnica) povezani u hijerarhijski uređen sistem saobraćajnica.
Po funkcionalnom značaju i ulozi u prostornoj organizaciji grada, gradska putna mreža
se dijeli na:
1.
primarna(gradska) mreža
čija je osnovna funkcija da osigura povezivanje
velikog sapbraćaja, velim brzinama (javni prevoz, teretni i vlastiti automobile,
pješaci I biciklisti,
2.
sekundarna(lokalna) mreža
koja se podređena funkciji pristupa urbanim
aktivnostima, tako da se u određenoj mjeri može posmatrati kako planskom tako
i projektovanom cjelinom.
5.1.Prigradska i gradska putna mreža
U radu [2] „U mnogim su formalim karakteristikama slične ove dvije grupe cesta, ali su
još više različite u bitnim prometno-funkcionalnim zadaćama. Na vanjskoj i prigradskoj
mreži dominiraju vlastiti automobili i teretna vozila, te u manjoj mjeri autobusi, sve u
režiu većih brzina(50-120 km/h). Zadaće gradske mreže su složenije, vrste vozila
raznovrsnije(vlasitita vozila, biciklisti, pješaci, tramvaji ili trolejbusi itd.)“.
Slika 5.1. Prigradsko-kontaktno područje između vanjske i gradske mreže saobraćajnica
IZ
V
A
N
G
R
A
D
S
K
O
(V
A
N
JS
K
O
)
P
O
D
R
U
Č
JE
Međukontinentala
mreža
Kontinentalna
mreža
Državna mreža
Međuregionalna
mreža
K
O
N
T
A
K
T
N
O
P
O
D
R
U
Č
JE
I
/I
L
I
T
E
R
M
IN
A
L
G
R
A
D
S
K
O
P
O
D
R
U
Č
JE
Regionalna i
prigradska mreža
Gradska mreža
Lokalna mreža
