Saobraćajna sredstva u teretnom saobraćaju

VISOKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA

ZA MENADžMENT U SAOBRAĆAJU

- Seminarski rad -

Tema

: Transport tereta primenom kontejnera

Predmet

: Saobraćajna sredstva i infrastruktura

Mentor: Student:

Dr Milovan Dimitrijević Marko Viorović

br. indeksa MS-256-P/13

Niš, 2015. godine

SADRŽAJ

Pojam, suština i istorijat kontejnerizacije...........................................................................3

Tipovi kontejnera................................................................................................................... 5

Prednosti i nedostaci kontejnera..........................................................................................9

Lučki kontejnerski terminali.............................................................................................. 10

Kontejnerski promet najvećih evropskih luka..................................................................11

Zaključak.............................................................................................................................. 14

LITERATURA......................................................................................................................16

Osnovni   cilj   kontejnerizacije   kao   procesa   upotrebe   kontejnera   jeste   poboljšanje   i   ubrzanje
transportnog   procesa,   naročito   pretovara   (na   mestima   sučeljavanja   vidova   prevoza),   koji   se
uglavnom organizuje savremenim tehnologijama i pružanjem kompleksnih transportnih usluga “od
vrata   do   vrata“.   Pored   toga,   kontejnerizacija   pruža   mogućnost   za   ostvarivanje   koordinacije   i
kooperacije između raznih vidova saobraćaja. Sve ove pogodnosti utiču direktno na smanjenje
troškova transporta i ubrzanje procesa prevoženja, što je od presudnog značaja i za prevoznike i za
korisnike prevoza.

Prema tome, pod kontejnerizacijom se podrazumeva skup određene vrste tehničkih sredstava,
opreme i infrastrukturnih elemenata namenjenih za mehanizovano manipulisanje kontejnerima u
svim fazama proizvodnje od pošiljaoca do primaoca. A to su: kontejneri, prevozna sredstva, razne
vrste dizalica, viljuškari, kontejnerski manipulatori, zahvatni i pomoćni uređaji i oprema,
kontejnerski terminali (lučki i železnički) i dr.

Kontejnerizaciju na način kako je mi danas primenjujemo su gotovo istovremeno započele dve
Američke inovativne kompanije (Pan Atlantic Steamship Co i Matson Navigation).
Često se 26. april 1956. godine smatra početkom kontejnerizacije. Tog je dana kontejnerski brod

IDEAL X

(preuređeni T-2 tanker) Pan Atlantic Steamship korporacije plovio od Port Newark-a,

New Jersey do Houston-a, Texas, sa 58 kontejnera od 33 stope na palubi.

Slika 3.

Prvi kontejnerski brodovi Ideal-X i Hawaiian Merchant

Druga pomorska kompanija koja je snažno bila uključena u ranu kontejnerizaciju je Matson
Navigation, glavni igrač u trgovini Kalifornija-Havaji.

Hawaiian Merchant

, teretni brod C-3 klase

sa kapacitetom od sedamdeset 24 stopnih kontejnera (84 TEU) na palubi je plovio 31. avgusta
1958. godine od San Francisco-a do Havaja s 20 boksova na brodu. Veličinu Matsonovih
kontejnera određivali su drumski propisi.
Godine 1960. je u eksploataciju pušten Matsonov prvi celularni kontejnerski brod Hawaiian Citizen
s kapacitetom od 436 kontejnera od 24 stope (523 TEU).

TIPOVI KONTEJNERA

Postoji više podela kontejnera prema tehničko-tehnološkim karakteristikama, i to prema nameni:

Univerzalni kontejneri

, tzv. “Standard dry freight“-prvenstveno su namenjeni za prevoz

ambalažirane robe za široku potrošnju.Upotrebljavaju se za raznu kolsku i denčanu robu koja ne
zahteva posebne mere u prevozu. Zbog toga se njihovom upotrebom može ostvariti visok stepen
ekonomičnosti jer se mogu koristiti u oba smera vožnje. Oni sačinjavaju skoro 70%
kontejnerskog parka u svetu (u nekim zemljama taj broj se kreće i do 95-100%).

Specijalni kontejneri

-namenjeni su za prevoz jedne ili nekoliko istih vrsta robe za koju se moraju

obezbediti posebni uslovi prevoza.

Kontejneri se dele i prema ostalim karakteristikama, kao što su:

Vrsta robe

-kontejneri za komadnu, rasutu i tečnu robu (open top,bulk,tank,platform,side door...)

Veličina

Mali kontejneri su transportna sredstva zapremine 1-3 m

i nosivosti 1-3 tone.

Pretežno imaju vlastite točkove za laku manipulaciju. Najviše ih je u
vlasništvu železnice;

Srednji kontejneri su zapremine 3-10 m

, a nosivost im je 5-30 tona;

Veliki kontejneri su zapremine 10-60 m

, a nosivost im je 5-30 tona. U grupu

velikih kontejnera pripadaju i transkontejneri jednakih dimenzija, a
upotrebljavaju se u međunarodnom prometu.

Mali kontejneri prema zapremini dele se na: kategoriju A zapremine do 1m

; kategoriju B

zapremine preko 1 do 2m

i kategoriju C zapremine preko 2 do 3m

Veliki kontejneri prema dužini dele se na kategoriju 10, čija je dužina deset engleskih stopa
(2991mm); kategoriju 20, čija je dužina dvadeset engleskih stopa (6058mm); kategoriju 30, čija je
dužina trideset engleskih stopa (9125mm) i kategoriju 40, čija je dužina četrdeset engleskih stopa
(12192mm).

Međunarodna organizacija za standardizaciju-ISO utvrdila je tehničke uslove za izgradnju
kontejnera. Te uslove prihvatila je i Međunarodna železnička unija-UIC. Prema tim uslovima
kontejneri su svrstani u četiri kategorije:

Tabela 1.

Kategorizacija kontejnera

Kategorija

Dužina

Širina

Visina

Nosivost(tona)

10 stopa

3,06

2,44

20 stopa

6,09