3
1. UVOD
Sociološka teorija je niz ideja koje žele objasniti i protumačiti ljudsko društvo. Poput svih
teorija, i sociološka teorija je selektivna u odnosu na ono što smatraju prioritetnim sa stajališta
i u odnosu na podatke koje definiraju kao značajne. Mogu poslužiti kao podloga za mijenjanje
društva.
U ovom seminarskom radu ću obraditi savremene sociološke teorije.
U savremene sociološke teorije spadaju:
- Funkcionalizam
- Neomarksizam
- Simbolički interakcionizam
- Teorija komunikativnog djelovanja
Svaka ova teorija je imala svoje začetnike i svoje pristalice, tako da ću prilikom obrade teme
obratiti pažnju na predstavnike, kao i na pristalice.
Nakon detaljne obrade teme izvest ću zaključak.
5
Pod pojmom funkcija sociolozi ove teorije podrazumijevaju doprinos nekog dijela ili
društvene institucije održavanju, stabilizaciji i učvršćivanju društva. Funkcionalistička analiza
želi otkriti koje su to društvene institucije bez kojih društvo ne može egzistirati te smatra da
su to:
1. Obitelj
2. Obrazovni sistem
3. Politički sistem
4. Religija
Funkcije ovih institucija su:
1. Funkcija obitelji je održavanje kontinuiteta društva kroz reprodukciju i
socijalizaciju novih članova;
2. Funkcija obrazovnog sistema je daljnje nastavljanje socijalizacije članova društva
započete u obitelji;
3. i 4. funkcije političkog sistema i religije su učvršćivanje osnovnih vrijednosti
društva – političkih i moralnih.
2.
Socijalizacija ličnosti je paradigmatična osnova funkcionalističke sociološke teorije.
Socijalizacija individua se odvija kroz proces usvajanja zajedničkih vrijednosti, normativnog
sistema i koncepta ideja. Socijalizacija kao fundamentalna kategorija društva, koja se realizira
kroz obrazovanje i vaspitanje individua jedini je mogući uslov, predpostavka funkcioniranja
društva kao cjeline. U funkcionalističkoj teoriji čovjek je definiran kao „igrač uloge,
funkcije“, pripremljen za nju procesom socijalizacije. Funkcionalizam je, na dosta suptilan
način, iz prethodnog duhovnog naslijeđa preuzeo sve ono što je pozitivno, savremeno i
vrijedno, to preradio u ugradio u svoj koherentan sociološki sisetem. Otuda predstavlja
najpotpuniju, savremenu teoriju o modernom društvu.
Glavni predstavnik je Talcott Parsons.
____________________________________________________
2. Josip Kregar, Uvod u sociologiju, Sveučilište u Zagrebu, Pravni fakultet, Zagreb 2007. god.
