SISTEMI ELASTIČNOG OSLANANJA
VOZILA
Seminarski rad
Sistemi elastičnog oslanjanja motornog vozila
2. SISTEM ELASTIČNOG OSLANJANJA VOZILA
Kretnja vozila po realnom drumu je zbog neravnina na putu, praćeno i oscilacijama
vozila. Oscilovanje masa vozila izaziva sa jedne strane zamor i opterećenje vozača i putnika a
sa druge strane dodatna opterećenja puta i vozila. Oscilacije masa vozila mogu da dovedu do
znatnog smanjenja dinamičkih reakcija tla, što dalje može da rezultira smanjenjem vučnih ili
kočionih sila odnosno da ugrozi i stabilnost upravljanja. Upotrebom različitih sistema
elastičnog ovjesa vozila redukuju se negativne posljedice oscilovanja. Sistem elastičnog
oslanjanja služi da prenosi sve reaktivne momente koji se pojavljuju između točkova i druma na
karoseriju vozila uz ublažavanje udarnih opterećenja i obezbjeđenje stabilnosti vozila pri
krivolinijskoj putanji.
Osnovni zadatak sistema za oslanjanje je da da obijezbijedi elastičnu vezu između točka
i karoserije, a samim tim i stabilnost vozila u svim uslovima vožnje. Prilikom kretanja vozila
dolazi do oscilacija koje bitno utiču na osnovne osobine vozila kao što su vučne karakteristike,
stabilnost, udobnost, upravljivost i slično.
Sistemi oslanjanja su mehanizmi i elementi čiji je zadatak da sve sile i momente koji se
pojavljuju između točkova i tla prilikom kretanja vozila prenesu na okvir ili karoseriju uz što
veće ublažavanje udarnih opterećenja, kao i obezbeđivanje stabilnosti vozila, posebno pri
kretanju u krivinama. Kretanje vozila po podlozi izaziva oscilacije vozila kao i masa koje su u
ili na vozilu. Što su brzina kretanja i masa vozila veća to su veće i oscilacije. Zbog ubrzanja
masa prouzrokovanih oscilacijama može doći do prekida kontakta točka sa podlogom. Zbog
prekida kontakta točka sa podlogom gubi se mogućnost upravljanja i kočenja i može dovesti do
gubitka stabilnosti vozila. Kod dobro izvedenih sistema oslanjanja dinamičke sile se u manjoj
meri prenose na putnički prostor vozila i putnike, tako da vožnja neće izazvati umor i
neprijatnost kod putnika prilikom vožnje.
Da bi se smanjile oscilacije koje djeluju sa podloge na točkove i da bi se dale željene
karakteristike oscilovanjima vozila služi sistem za oslanjanje. Lako je primijetiti da je veća
uloga sistema za oslanjanje srazmjerna brzini kretanja vozila, odnosno što je brzina kretanja
vozila veća to je važnija uloga sistema za oslanjanje. Osnovni zahtjevi koji se traže od ovog
sistema su: veća stabilnost, odsustvo udara i oscilacija, obezbjeđenje osnovnih karakteristika
prigušenja i sl.
4
Sistemi elastičnog oslanjanja motornog vozila
Sistem za oslanjanje je dio donjeg postroja koji služi za vezivanje točkova za noseću
konstrukciju vozila, da ublaži udare i oscilacije koje nastaju prilikom kretanja vozila po
neravnoj podlozi i da obezbijedi dobar kontakt između pneumatika i podloge.
Osnovne funkcije sistema elastičnog oslanja mogu se konkretizovati na sljedeći način:
prenošenje svih sila sa vozila na točkove i sa točkova na vozilo,
obezbjeđenje oscilatornog komfora vozila (ograničavanje maksimalnih ubrzanja u
širokom spektru frekvencije oscilovanja, smanjivanje udarnih opterećenja,
prigušivanje oscilacija i sl.),
obezbjeđenje stabilnosti upravljanja (držanje puta, pouzdano prenošenje sila i
momenata, održavanje kinematike upravljačkog sistema u optimalnim granicama,
stabilizacija upravljačkih točkova, dobro ponašanje vozila u krivini) i
produženje radnog vijeka elemenata vozila (smanjenje maksimalnih udarnih
opterećenja, ravnomjerno opterećenje točkova).
Elementi elastičnog oslanjanja nalaze se između točkova ili osovina vozila i točkova,
ovaj položaj je prikazan na slici 1.
Slika 1.
Položaj sistema za elastično oslanjanje kod auta – Volkswagen Golf (izvor:
http://vujicnikola.weebly.com/uploads/3/4/8/0/3480733/sistem_za_oslanjanje.pdf)
Sistem za oslanjanje je veoma složen i sastoji se više osnovnih, tj. posebnih sistema
(slika 2.):
mehanizam za vođenje točka (elementi za vođenje);
elastični oslonci (elastični elementi),
elementi za prigušenje oscilovanja i
5
Sistemi elastičnog oslanjanja motornog vozila
određuju kinematiku točkova, primaju sve vidove opterećenja i prigušuju oscilovanje usljed
trenja između listova gibnja.
Kod određenog broja sistema oslanjanja sva tri podsistema su izvedena odvojeno:
elastični elementi – u vidu opruga, elementi za vođenje – u vidu poluga, oslonaca i zglobova, a
elementi za prigušenje oscilovanja – u vidu amortizera.
2.1 Klasifikacija sistema elastičnog oslanjanja motornih vozila
U cilju sticanja osnovne orijentacije o mogućnostima danas primjenjivanih rješenja
sistema oslanjanj na raznim vrstama vozila, korisno je izvršiti sistematizaciju prema bitnim
karakterističnim veličinama.
Prema vrsti i karakteru elemenata za vođenje točka, sistemi oslanjanja se dele na:
1. zavisne i
2. nezavisne.
Zavisni sistemi
su vezani za pojam krutog mosta bilo pogonskog bilo upravljačkog,
kod koga kruta greda vezuje lijevi i desni točak pri čemu se pomjeranje jednog točka u
poprečnoj ravni prenosi i na drugi točak (slika 3). Ovi sistemi su najjednostavniji, ali ne pružaju
mogućnosti obezbjeđenja pravilne kinematike upravljanja. Zbog toga se zavisni sistemi
oslanjanja koriste danas na upravljačkim mostovima teretnih vozila. Na pogonskim mostovima
koji nisu upravljački, sistemi zavisnog oslanjanja se sreću vrlo često kod putničkih vozila a kod
ostalih vrsta vozila praktično uvijek.
Slika 3.
Zavisni sistem elastičnog oslanjanja (izvor:
http://vujicnikola.weebly.com/uploads/3/4/8/0/3480733/sistem_za_oslanjanje.pdf)
7
